Adhyaya 12
लोमशः पुनः समुद्रमन्थनवृत्तान्तं कथयति। अमृतार्थं मन्थनं प्रवृत्ते धन्वन्तरिः अमृतकलशं धारयन् प्रादुरभवत्; तं चासुराः बलात् जगृहुḥ। देवाः मोहिता नारायणं शरणं ययुः; स तान् आश्वास्य मोहिनीरूपं धृत्वा अमृतविभागस्य अधिकारं स्वयमेव जग्राह। असुरेषु परस्परविवादे जाते बलिः विनयेन मोहिनीं प्रार्थयामास—“त्वमेव न्यायेन विभज।” मोहिनी लोकनीतिरूपेण मधुरोपदेशं दत्त्वा विलम्बविधिं च स्थापयत्—उपवासः, रात्रौ जागरणं, प्रातः स्नानं च। ततः पङ्क्तिषु समासीनान् असुरान् व्यवस्थितान् कृत्वा सा देवेष्वेव अमृतं प्रायशः प्रादात्। राहुः केतुः च देववेषधारिणौ मध्ये प्रविश्य राहुः पातुम् आरब्धवान्; सूर्यचन्द्रौ तं प्रकाशयामासतुः। विष्णुना तस्य शिरश्छेदः कृतः; छिन्नदेहात् लोकक्षोभः समुत्पन्न इति कथ्यते। अनन्तरं महादेवस्य स्थितिः, पीडन-महालायादीनां स्थाननामनिर्देशः च पवित्रभूगोलरूपेण निरूप्यते; केतुः अमृतं प्रत्यर्प्य अन्तर्धीयते। उपसंहारे दैवस्य प्राबल्यं, केवलपुरुषप्रयत्नस्य अल्पत्वं च स्पष्टं प्रतिपाद्यते; असुराश्च क्रोधेन प्रज्वलन्ति।
Shlokas
Verse 1
लोमश उवाच । प्रणम्य परमात्मानं रमायुक्तं जनार्द्दनम् । अमृतार्थं ममंथुस्ते सुरासुरगणाः पुनः
लोमश उवाच । प्रणम्य परमात्मानं रमायुक्तं जनार्दनम् । अमृतार्थं ममन्थुस्ते सुरासुरगणाः पुनः ॥
Verse 2
उदधेर्मथ्यमानाच्च निर्गतः सुमहायशाः । धन्वंतरिरिति ख्यातो युवा मृत्युञ्जयः परः
उदधेर्मथ्यमानात् सुमहायशाः धन्वन्तरिः प्रसिद्धो युवा मृत्युञ्जयः परः समुत्पन्नः।
Verse 3
पाणिभ्यां पूर्णकलशं सुधायाः परिगृह्य वै । यावत्सर्वे सुराः सर्वे निरीक्षंते मनोहरम्
सुधायाः पूर्णकलशं पाणिभ्यां परिगृह्य सः स्थितः; तावत् सर्वे सुराः तं मनोहरं दृश्यं निरीक्षन्ते स्म।
Verse 4
तदा दैत्याः समं गत्वा हर्तुकामा बलादिव । सुधया पूर्णकलशं धन्वंतरिकरे स्थितम्
तदा दैत्याः समं गत्वा बलाद् हर्तुकामाः, धन्वन्तरिकरे स्थितं सुधापूर्णकलशं जिघृक्षवः।
Verse 5
यावत्तरंगमालाभिरावृतोऽभूद्भिषक्तमः । शनैः शनैः समायातो दृष्टोऽसौ वृषपर्वणा
तरङ्गमालाभिरावृतो भिषक्तमः शनैः शनैः समायातः; वृषपर्वणा स दृष्टः।
Verse 6
करस्थः कलशस्तस्य हृतस्तेन बलादिव । असुराश्च ततः सर्वे जगर्जुरतिभीषणम्
तस्य करस्थः कलशो बलादिव तेन हृतः; ततः सर्वेऽसुराः अतिभीषणं जगर्जुः।
Verse 7
कलशं सुधया पूर्णं गृहीत्वा ते समुत्सुकाः । दैत्याः पातालमाजग्मुस्तदा देवा भ्रमान्विताः
सुधापूर्णं कलशं गृहीत्वा ते दैत्याः समुत्सुकाः पातालं जग्मुः; तदा देवा भ्रान्तिमापन्नाः।
Verse 8
अनुजग्मुः सुसंनद्धा योद्धुकामाश्च तैः सह । तदा देवान्समालोक्य बलिरेवमभाषत
ते ताननुजग्मुः सुसंनद्धा योद्धुकामाश्च तैः सह; तदा देवान् समालोक्य बलिरिदं अब्रवीत्।
Verse 9
बलिरुवाच । वयं तु केवलं देवाः सुधया परितोषिताः । शीघ्रमेव प्रगंतव्यं भवद्भिश्च सुरोत्तमैः
बलिरुवाच—वयं तु केवलं देवाः सुधया परितोषिताः; शीघ्रमेव प्रगन्तव्यं भवद्भिः सुरोत्तमैः।
Verse 10
त्रिविष्टपं मुदा युक्तैः किमस्माभिः प्रयोजनम् । पुरास्माभिः कृतं मैत्रं भवद्भिः स्वार्थतत्परैः । अधुना विदितं तत्तु नात्र कार्या विचारणा
मुदा युक्तं त्रिविष्टपं किमस्माभिः प्रयोजनम्? पुरा भवद्भिः स्वार्थतत्परैः सह अस्माभिः मैत्रं कृतम्; अधुना तद्विदितं, नात्र विचारणा कार्या।
Verse 11
एवं निर्भार्त्सितास्तेन बलिना सुरसत्तमाः । यथागतेन मार्गेण जग्मुर्नारायणं प्रभुम्
एवं तेन बलिना निर्भर्त्सिताः सुरसत्तमाः, यथागतेन मार्गेण प्रत्यागत्य, नारायणं प्रभुं जग्मुः।
Verse 12
तं दृष्ट्वा विष्णुना सर्वे सुरा भग्नमनोरथा । आश्वासिता वचोभिश्च नानानुनयको विदैः
तं विष्णुं दृष्ट्वा सर्वे सुरा भग्नमनोरथाः । तस्य वचोभिराश्वासिता नानानुनयकोविदैः ॥
Verse 13
मा त्रासं कुरुतात्रार्थ आनयिष्यामि तां सुधाम् । एवमाभाष्य भगवान्मुकुन्दोऽनाथसंश्रयः
मा त्रासं कुरुतात्रार्थे, आनयिष्यामि तां सुधाम् । इत्युक्त्वा भगवान् मुकुन्दोऽनाथानां शरणं ययौ ॥
Verse 14
स्थापयित्वा सुरान्सर्वांस्तत्रैव मधुसूदनः । मोहनीरूपमास्थाय दैत्यनामग्रतोऽभवत्
स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् तत्रैव मधुसूदनः । मोहनीरूपमास्थाय दैत्यनामग्रतोऽभवत् ॥
Verse 15
तावद्दैत्याः सुसंरब्धाः परस्परमथाब्रुवन् । विवादः सर्वदैत्यानाममृतार्थे तदाऽभवत्
तावद्दैत्याः सुसंरब्धाः परस्परमथाब्रुवन् । विवादः सर्वदैत्यानाममृतार्थे तदाऽभवत् ॥
Verse 16
एवं प्रवर्तमाने तु मोहिनीरूपमाश्रिताम् । दृष्ट्वा योषां तदा दैवात्सर्वभूतमनोरमाम्
एवं प्रवर्तमाने तु मोहिनीरूपमाश्रिताम् । दृष्ट्वा योषां तदा दैवात् सर्वभूतमनोरमाम् ॥
Verse 17
विस्मयेन समाविष्टा बभूवुस्तृषितेक्षणाः । तां संमान्य तदा दैत्यराजो बलिरुवाच ह
विस्मयेन समाविष्टास्तृषितेक्षणाः सर्वे तामेव निरन्तरं ददृशुः। तां सम्यक् संमान्य तदा दैत्यराजो बलिरिदं वचनमुवाच॥
Verse 18
बलिरुवाच । सुधा त्वया विभक्तव्या सर्वेषां गतिहेतवे । शीघ्रत्वेन महाभागे कुरुष्व वचनं मम
बलिरुवाच—सुधा त्वयैव विभक्तव्या सर्वेषां गतिहेतवे। शीघ्रं महाभागे मम वचनं कुरुष्व॥
Verse 19
एवमुक्ता ह्युवाचेदं स्मयमाना बलिं प्रति । स्त्रीणां नैव च विश्वासः कर्तव्यो हि विपश्चिता
एवमुक्ता सा स्मयमाना बलिं प्रत्युवाच—विपश्चिता स्त्रीषु विश्वासो नैव कर्तव्यः॥
Verse 20
अनृतं साहसं माया मूर्खत्वमति लोभता । अशौचं निर्घृणत्वं च स्त्रीणां दोषाः स्वभावजाः
अनृतं साहसं माया मूर्खत्वमतिलोभता। अशौचं निर्घृणत्वं च स्त्रीणां दोषाः स्वभावजाः॥
Verse 21
निःस्नेहत्वं च विज्ञेयं धूर्तत्वं चैव तत्त्वतः । स्वस्त्रीणां चैव विज्ञेया दोषा नास्त्यत्र संशयः
निःस्नेहत्वं च विज्ञेयं धूर्तत्वं चैव तत्त्वतः। स्वस्त्रीणामपि विज्ञेया दोषा नास्त्यत्र संशयः॥
Verse 22
यथैव श्वापदानां च वृका हिंसापरायणाः । काका यतांडजानां च श्वापदानां च जंबुकाः । धूर्ता तथा मनुष्याणां स्त्रीज्ञेया सततं बुधैः
यथा श्वापदेषु वृकाः सदा हिंसापरायणाः, तथा अण्डजेषु काकाः, श्वापदेषु च जम्बुकाः धूर्ततया प्रसिद्धाः; एवं मनुष्येषु स्त्री नित्यं धूर्ता इति बुधैः ज्ञेया।
Verse 23
मया सह भवद्भिश्च कथं सख्यं प्रवर्तते । सर्वथात्र न विज्ञेयाः के यूयं चैव क ह्यहम्
मया सह भवद्भिः कथं सख्यं प्रवर्तेत? अत्र सर्वथा न विज्ञायते—के यूयं, च अहं कः इति।
Verse 24
तस्माद्भवद्भिः संचिंत्यकार्याकार्यविचक्षणैः । कर्तव्यं परया बुद्ध्या प्रयातासुरसत्तमाः
तस्माद् भवद्भिः कार्याकार्यविचक्षणैः सम्यक् संचिन्त्य, परया बुद्ध्या कर्तव्यं; प्रयातासुरसत्तमाः।
Verse 28
बलिरुवाच । अद्यामृतं च सर्वेषां विभजस्व यथातथम् । त्वया दत्तं च गृह्णीमः सत्यंसत्यं वदामि ते
बलिरुवाच—अद्य अमृतं सर्वेषां यथायोग्यं विभजस्व। त्वया दत्तं वयं गृह्णीमः; सत्यं सत्यं वदामि ते।
Verse 29
एवमुक्ता तदा देवी मोहिनी सर्वमंगला । उवाचाथासुरान्सर्वान्रोचयंल्लौकिकीं स्थितिम्
एवमुक्ता तदा देवी मोहिनी सर्वमङ्गला, लौकिकीं स्थितिं रोचयन्ती, सर्वान् असुरान् अथ उवाच।
Verse 30
भगवानुवाच । यूयं सर्वे कृतार्थाश्च जाता दैवेन केनचित् । अद्योपावाससंयुक्ता अमृतस्याधिवासनम्
भगवानुवाच—यूयं सर्वेऽपि केनचित् दैवयोगेन कृतार्था जाताḥ। अद्योपवाससंयुक्ता अमृतकल्पस्याधिवासनाय योग्याः संवृत्ताः॥
Verse 31
क्रियतामसुराः श्रेष्ठाः शुभेच्छा किंचिदस्ति वः । श्वेभूते पारणं कुर्याद्व्रतार्चनरतिश्च वः
क्रियताम्, असुरश्रेष्ठाः, यदि वः काचित् शुभेच्छा विद्यते। श्वो भूते पारणं कुर्यात्, व्रतार्चनरतिश्च वः भवतु॥
Verse 32
न्यायोपार्जितवित्तेन दशमांशेन धीमता । कर्तव्यो विनियोगश्च ईशप्रीत्यर्थहेतवे
न्यायोपार्जितवित्तेन धीमता दशमांशेन विनियोगः कर्तव्यः। ईशप्रीत्यर्थहेतवे स एव दानविधिः॥
Verse 33
तथेति मत्वा ते सर्वे यथोक्तं देवमायया । चक्रुस्तथैव दैतेया मोहिता नातिकोविदाः
तथेति मत्वा ते सर्वे दैतेया देवमायया मोहिताḥ। नातिकोविदा यथोक्तं तथैव चक्रुः॥
Verse 34
मयासुरेण च तदा भवनानि कृतानि वै । मनोज्ञानि महार्हाणि सुप्रभाणि महांति च
तदा मयासुरेणैव भवनानि कृतानि वै। मनोज्ञानि महार्हाणि सुप्रभाणि महान्ति च॥
Verse 35
तेषुपविष्टास्ते सर्वे सुस्नाताः समलंकृताः । स्थापयित्वा सुसंरब्धाः पूर्णं कलशमग्रतः
तेषु उपविष्टाः ते सर्वे सुस्नाताः समलङ्कृताः। सुसंरब्धाः पूर्णं कलशं स्थापयित्वा अग्रतः॥
Verse 36
रात्रौ जागरणं सर्वैः कृतं परमया मुदा । अथोषसि प्रवृत्ते च प्रातःस्नानयुता भवन्
रात्रौ सर्वैः परमया मुदा जागरणं कृतम्। अथ उषसि प्रवृत्ते च प्रातःस्नानयुताः अभवन्॥
Verse 37
असुरा बलिमुख्याश्च पंक्तिभूता यताक्रमम् । सर्वमावश्यकं कृत्वा तदा पानरता भवन्
असुराः बलिमुख्याश्च पङ्क्तिभूताः यथाक्रमम्। सर्वम् आवश्यकं कृत्वा तदा पानरताः अभवन्॥
Verse 38
बलिश्च वृषपर्वा च नमुचिः शंख एव च । सुदंष्ट्रश्चैव संह्लादी कालनेमिर्विभीषणः
बलिश्च वृषपर्वा च नमुचिः शङ्ख एव च। सुदंष्ट्रश्चैव संह्लादी कालनेमिर्विभीषणः॥
Verse 39
वातापिरिल्वलः कुम्भो निकुम्भः प्रच्छदस्तथा । तथा सुन्दोपसुन्दौ च निशुम्भः शुम्भ एव च
वातापिरिल्वलः कुम्भो निकुम्भः प्रच्छदस्तथा। तथा सुन्दोपसुन्दौ च निशुम्भः शुम्भ एव च॥
Verse 40
महिषो महिषाक्षश्च बिडालाक्षः प्रतापवान् । चिक्षुराख्यो महाबाहुर्जृभणोऽथ वृषासुरः
महिषो महिषाक्षश्च प्रतापवान् बिडालाक्षः, चिक्षुराख्यो महाबाहुः, जृभणोऽथ वृषासुरश्च—एते सर्वे तत्र समुपस्थिताः।
Verse 41
विबाहुर्बाहुको घोरस्तथा वै घोरदर्शनः । एते चान्ये च बहवो दैत्यदानवराक्षसाः । यथाक्रमं चोपविष्टा राहुः केतुस्तथैव च
विबाहुर्बाहुको घोरस्तथा घोरदर्शनः; एते चान्ये च बहवो दैत्यदानवराक्षसाः यथाक्रमं समुपविष्टाः, राहुः केतुश्च तथैव।
Verse 42
तेषां तु कोटिसंख्यानां दैत्यानां पंक्तिरास्थिता
तेषां तु कोटिसंख्यानां दैत्यानां पंक्तयः सम्यगास्थिताः, यथास्थानं विन्यस्ताः।
Verse 43
ततस्तया तदा देव्या अमृतार्थं हि वै द्विजाः । यज्जातं तच्छृणौध्वं हि तया देव्या कृतं महत्
ततः सा देवी द्विजाः, अमृतार्थं तदा महत्कर्म चकार; तया यज्जातं तत् शृणुध्वं, तस्याः कृतं महत्।
Verse 44
सर्वे विज्ञापिताः सद्यो गृहीतकलशा तदा । शोभया परया युक्ता साक्षात्सा विष्णुमोहिनी
सर्वे सद्यः विज्ञापिताः; सा तदा कलशं गृहीत्वा, परया शोभया युक्ता, साक्षाद्विष्णुमोहिनी बभूव।
Verse 45
करस्थेन तदा देवी कलशेन विराजिता । शुशुभे परया कांत्या जगन्मंगलमंगला
तदा देवी करस्थकलशेन विराजिता परया कान्त्या शुशुभे—सा जगन्मङ्गलमङ्गला।
Verse 46
परिवेषधराः सर्वे सुरास्ते ह्यसुरांतिकम् । आगतास्तत्क्षणादेव यत्र ते ह्यसुरोत्तमाः
परिवेषधराः सर्वे सुरास्ते ह्यसुरान्तिकम् । तत्क्षणादेव जग्मुस्तत्र यत्रासुरोत्तमाः॥
Verse 47
तान्दृष्ट्वा मोहिनी सद्य उवाच प्रमदोत्तमा
तान् दृष्ट्वा मोहिनी सद्य उवाच प्रमदोत्तमा।
Verse 48
मोहिन्युवाच । एते ह्यतिथयो ज्ञेया धर्म्मसर्वस्वसाधनाः । एभ्यो देयं यताशक्त्या यदि सत्यं वचो मम । प्रमाणं भवतां चाद्य कुरुध्वं मा विलंबथ
मोहिन्युवाच—एते ह्यतिथयो ज्ञेयाः धर्मसर्वस्वसाधनाः। एभ्यो देयं यथाशक्त्या यदि सत्यं वचो मम। प्रमाणं भवतां चाद्य कुरुध्वं मा विलम्बथ॥
Verse 49
परेषामुपकारं च ये कुर्वंति स्वशक्तितः । धन्यास्ते चैव विज्ञेयाः पवित्राः लोकपालकाः
परेषामुपकारं च ये कुर्वन्ति स्वशक्तितः। धन्यास्ते चैव विज्ञेयाः पवित्रा लोकपालकाः॥
Verse 50
केवलात्मोदरार्थाय उद्योगं ये प्रकुर्वते । ते क्लेशभागिनो ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा
ये केवलं स्वोदरपूरणार्थं उद्योगं कुर्वन्ति, ते क्लेशभागिनो ज्ञेयाः; अत्र विचारणा न कार्या।
Verse 51
तस्माद्विभजनं कार्यं मयैतस्य शुभव्रताः । देवेभ्यश्च प्रयच्छध्वं यद्धि चात्मप्रियाप्रियम्
तस्मात्, शुभव्रताः, मया विभजनं कार्यम्; देवेभ्यश्च भागं प्रयच्छध्वं, यद्यपि तदात्मनः प्रियं वा अप्रियं वा।
Verse 52
इत्युक्ते वचने देव्या तथा चक्रुरतं द्रिताः । आह्वयामासुरसुराः सर्वान्देवान्सवासवान्
देव्याः वचनमित्युक्तं श्रुत्वा तेऽप्रमादेन तथा चक्रुः; असुराः सर्वान् देवान् सवासवं समाह्वयामासुः।
Verse 53
उपविष्टाश्च ते सर्वे अमृतार्थं च भो द्विजाः । तेषूपविश्यमानेषु ह्युवाच परमं वचः । मोहिनी सर्वधर्म्मज्ञा असुराणां स्मयन्निव
भो द्विजाः, ते सर्वेऽमृतार्थं उपविष्टाः; तेषूपविश्यमानेषु मोहिनी सर्वधर्मज्ञा परमं वचः प्रोवाच, असुरान् स्मयन्निव।
Verse 54
मोहिन्युवाच । आदौ ह्यभ्यागताः पूज्या इति वै वैदिकी श्रुतिः
मोहिन्युवाच—आदौ ह्यभ्यागताः पूज्याः, इति वै वैदिकी श्रुतिः।
Verse 55
तस्माद्यूयं वेदपराः सर्वे देवपरायणाः । ब्रुवंतु त्वरितेनैव आदौ केषां ददाम्यहम् । अमृतं हि महाभागा बलिमुख्या वदंतु भोः
तस्माद् यूयं सर्वे वेदपराः देवपरायणाश्च; त्वरितमेव ब्रूत—आदौ केषां अहं अमृतं ददामि? हे महाभागाः, बलिमुख्या नेतारो वदन्तु।
Verse 56
बलिनोक्ता तदा देवी यत्ते मनसि रोचते । स्वामिनी त्वं न संदेहो ह्यस्माकं सुंदरानने
तदा बलिर् देवीम् उवाच—यत् ते मनसि रोचते तत् कुरु; त्वं नः स्वामिनी, न संशयः, हे सुन्दरानने।
Verse 57
एवं संमानिता तेन बलिना भावितात्मना । परिवेषणकार्यार्थं कलशं गृह्य सत्वरा
एवं तेन भावितात्मना बलिना संमानिता सा, परिवेषणकार्याय कलशं गृहीत्वा सत्वरा प्रावर्तत।
Verse 58
तस्मान्नरेन्द्रकरभोरुलसद्दृकूला श्रोणीतटालसगतिर्मविह्वलांगी । सा कूजती कनकनूपुरसिंजितेन कुंभस्तनी कलशपाणिरथाविवेश
ततः सा नरेन्द्रकरभोरुलसद्दृकूला श्रोणीतटालसगतिर्मविह्वलाङ्गी; कूजत्कनकनूपुरसिंजितेन कुंभस्तनी कलशपाणिरथाविवेश।
Verse 59
तदा तु देवी परिवेषयंती सा मोहिनी देवगणाय साक्षात् । ववर्ष देवेषु सुधारसं पुनः पुनः सुधाहाररसामृतं यथा
तदा सा देवी मोहिनी देवगणाय साक्षात् परिवेषयन्ती, देवेषु पुनः पुनः सुधारसं ववर्ष—यथा सुधाहाररसामृतम्।
Verse 60
पुनश्च ते देवगणाः सुधारसं दत्तं तया परया विश्वमूर्त्या । बलिमुख्याः सह लोकपाला गंधर्वयक्षाप्सरसां गणाश्च
पुनश्च सा परा विश्वमूर्तिः तेषां देवगणानां सुधारसं ददौ। तदा बलिमुख्याः सह लोकपालैः गन्धर्वयक्षाप्सरसां गणैश्च तदद्राक्षुः।
Verse 61
सर्वे दैत्या आसनस्था पुनश्च ते देवगणाः सुधारसं दत्तं पीडिताश्च । तूष्णींभूता बलिमुख्या द्विजेंद्रा मनस्विनो ध्यानपरा बभूवुः
सर्वे दैत्या आसनस्थाः; पुनश्च देवगणाः सुधारसं प्राप्तवन्तः, दैत्या पीडिताश्चाभवन्। बलिमुख्याः तूष्णींभूताः, हे द्विजेन्द्र, ते मनस्विनो ध्यानपराः बभूवुः।
Verse 62
ततस्तथाविधान्दृष्ट्वा दैत्यांस्तान्मोहमाश्रितान् । तदा राहुश्च केतुश्च द्वावेतौ दैत्यपुंगवौ
ततस्तान् दैत्यान् तथाविधान् मोहमाश्रितान् दृष्ट्वा, तदा राहुश्च केतुश्च—द्वावेतौ दैत्यपुङ्गवौ—समुपस्थितौ।
Verse 63
देवानां रूपमास्थाय अमृतार्थं त्वरान्वितौ । उपविष्टौ तदा पङ्क्त्यां देवानाममृतार्थिनौ
देवानां रूपमास्थाय अमृतार्थं त्वरान्वितौ। तदा देवानां पङ्क्त्यां उपविष्टौ, अमृतार्थिनौ तौ द्वौ।
Verse 64
यदामृतं पातुकामो राहुः परमदुर्जयः । चन्द्रार्काभ्यां प्रकथितो विष्णोरमिततेजसः
यदा अमृतं पातुकामो राहुः परमदुर्जयः। चन्द्रार्काभ्यां प्रकथितो विष्णवेऽमिततेजसे।
Verse 65
तदा तस्य शिरश्छिन्नं राहोर्दुर्विग्रहस्य च । शिवरो गगनमापेदे कबंधं च महीतले । भ्रममाणं तदा ह्यद्रींश्चूर्णयामास वै तदा
तदा दुर्विग्रहस्य राहोः शिरः छिन्नम्; शिरो गगनं समारुरोह, कबंधो महीतलेऽपतत्। स कबंधः भ्रमन् तदा अद्रीन् चूर्णयामास।
Verse 66
साद्रिश्च सर्वभूलोकश्चूर्णितश्च तदाऽभवत् । तया तेन च देहेन चूर्णितं सचराचरम्
तदा साद्रिः सर्वभूलोकः चूर्णितोऽभवत्। तेनैव देहेन सचराचरं सर्वं चूर्णितम्।
Verse 67
दृष्ट्वा तदा महादेवस्तस्योपरि तु संस्थितः । निवासः सर्वदेवानां तस्याः पादतलेऽभवत्
तद् दृष्ट्वा महादेवः तस्योपरि तु संस्थितः। तस्य पादतले सर्वदेवानां निवासः अभवत्।
Verse 68
पीडनं तत्समीपेथ निवास इति नाम वै
तत्पीडनस्य समीपे स निवास इति नाम वै प्रसिद्धः।
Verse 69
महतामालयं यस्माद्यस्यास्तच्चरणांबुजम् । महालयेति विख्याता जगत्त्रयविमोहिनी
यस्याः चरणाम्बुजं महतामालयः; तस्मात् सा ‘महालया’ इति विख्याता, जगत्त्रयविमोहिनी।
Verse 70
केतुश्च धूमरूपोऽसावाकाशे विलयं गतः । सुधां समर्प्य चंद्राय तिरोधानगतोऽभवत्
केतुः धूमरूपोऽसावाकाशे विलयं गतः। सुधां चन्द्राय समर्प्य तिरोधानगतोऽभवत्॥
Verse 71
वासुदेवो जगद्योनिर्जगतां कारणं परम् । विष्णोः प्रसादात्तज्जातं सुराणां कार्यसिद्धिदम्
वासुदेवो जगद्योनिर्जगतां कारणं परम्। विष्णोः प्रसादात्तज्जातं सुराणां कार्यसिद्धिदम्॥
Verse 72
असुराणां विनाशाय जातं दैवविपर्ययात् । विना दैवेन जानीध्वमुद्यमो हि निरर्थकः
असुराणां विनाशाय जातं दैवविपर्ययात्। विना दैवेन जानीध्वमुद्यमो हि निरर्थकः॥
Verse 73
यौगपद्येन तैः सर्वैः क्षीराब्धेर्मंथनं कृतम् । सिद्धिर्जाता हि देवानामसिद्धिरसुरान्प्रति
यौगपद्येन तैः सर्वैः क्षीराब्धेर्मंथनं कृतम्। सिद्धिर्जाता हि देवानामसिद्धिरसुरान्प्रति॥
Verse 74
ततश्च ते देववरान्प्रकोपिता दैत्याश्च मायाप्रवि मोहिताः पुनः । अनेकशस्त्रास्त्रयुतास्तदाऽभवन्विष्णौ गते गर्जमानास्तदानीम्
ततः प्रकोपिता दैत्याः देववरान् प्रति पुनः। मायाप्रविमोहिताः सन्तो नानाशस्त्रास्त्रसंयुताः॥ विष्णौ गते तदा गर्जन्तो बभूवुस्तदानीम्॥