Adhyaya 11

Verse 1

महेश्वर उवाच । प्रतिपक्षे चतुर्थ्यां तु पूजनीयो गणाधिपः । स्नात्वा शुक्लतिलैः शुद्धैः शुक्लपक्षे सदा नृभिः

महेश्वर उवाच—कृष्णपक्षस्य चतुर्थ्यां गणाधिपः पूजनीयः। स्नात्वा शुद्धैः शुक्लतिलैः शुक्लपक्षेऽपि नृभिः सदा पूज्यते।

Verse 2

कृत्वा चावस्यकं सर्वं गणेशस्यार्चनक्रियाम् । प्रयत्नेनैव कुर्वीत गंधमाल्याक्षतादिभिः

गणेशस्य पूजनावश्यकं सर्वं कृत्वा, गन्धमाल्याक्षतादिभिः प्रयत्नेनैव अर्चनक्रियां समाचरेत्।

Verse 3

ध्यानमादौ प्रकर्तव्यं गणेशस्य यथाविधि । आगमा बहवो जाता गणेशस्य यथा मम

आदौ गणेशस्य यथाविधि ध्यानं प्रकर्तव्यम्। गणेशस्य मम च यथा, तथा बहवोऽऽगमा जाता इति।

Verse 4

बहुधोपासका यस्मात्तमः सत्त्वरजोन्विताः । गणभेदेन तान्येव नामानि बहुधाऽभवत्

तमःसत्त्व रजोन्विताः उपासका बहुधा यतः; गणभेदेन तेषामेव नामानि बहुधा अभवन्।

Verse 5

पंचवक्त्रो गणाध्यक्षो दशबाहुस्त्रिलोचनः । कांतस्फटिकसंकाशो नीलकंठो गजाननः

पञ्चवक्त्रो गणाध्यक्षो दशबाहुस्त्रिलोचनः। कान्तस्फटिकसंकाशो नीलकण्ठो गजाननः॥

Verse 6

मुखानि तस्य पंचैव कथयामि यतातथम्

तस्य पञ्च मुखानि यथातथ्येन यथाक्रमं कथयामि।

Verse 7

मध्यमं तु मुखं गौरं चतुर्दन्तं त्रिलोचनम् । शुंडादंडमनोज्ञं च पुष्करे मोदकान्वितम्

मध्यं मुखं गौरवर्णं चतुर्दन्तं त्रिलोचनम्। शुण्डादण्डमनोज्ञं च पुष्करे मोदकान्वितम्॥

Verse 8

तथान्यत्पीतवर्णं च नीलं च शुभलक्षणम् । पिंगलं च तथा शुभ्रं गणेशस्य शुभाननम्

तथान्यत् पीतवर्णं च नीलं च शुभलक्षणम्। पिङ्गलं च तथा शुभ्रं गणेशस्य शुभाननम्॥

Verse 9

तथा दशभुजेष्वेव ह्यायुधानि ब्रवीमि वः । पाशं पस्शुपद्मे च अंकुशं दंतमेव च

तथा दशभुजेष्वेव ह्यायुधानि ब्रवीमि वः। पाशं पद्मं चाङ्कुशं दन्तमेव च॥

Verse 10

अक्षमालां लांगलं च मुसलं वरदं तथा । पूर्णं च मोदकैः पात्रं पाणिना च विचिंतयेत्

अक्षमालां लाङ्गलं च मुसलं वरदं तथा। पूर्णं च मोदकैः पात्रं पाणिना च विचिन्तयेत्॥

Verse 11

लंबोदर विरूपाक्षं निवीतं मेखलान्वितम् । योगासने चोपविष्टं चंद्रलेखां कशेखरम्

(गणेशं ध्यायेत्)—लम्बोदरं विरूपाक्षं, निवीतं मेखलान्वितम्। योगासने चोपविष्टं, चन्द्रलेखां कशेखरम्॥

Verse 12

ध्यानं च सात्त्विकं ज्ञेयं राजसं हि नृणामिव । शुद्धचामीकराभासं गजाननमलौकिकम्

ध्यानं च सात्त्विकं ज्ञेयं, राजसं हि नृणामिव। शुद्धचामीकराभासं, गजाननमलौकिकम्॥

Verse 13

चतुर्भुजं त्रिनयनमेकदंतं महोदरम् । पाशांकुशधरं देवं दंतमोदकपात्रकम्

चतुर्भुजं त्रिनयनमेकदन्तं महोदरम्। पाशाङ्कुशधरं देवं, दन्तमोदकपात्रकम्॥

Verse 14

नीलं च तामसं ध्यानमेवं त्रिविधमुच्यते । ततः पूजा प्रकर्तव्या भवद्भिः शीघ्रमेव च

नीलं च तामसं ध्यानम्—एवं त्रिविधमुच्यते। ततः पूजा प्रकर्तव्या, भवद्भिः शीघ्रमेव च॥

Verse 15

एकविंशतिदूर्वाभिर्द्वाभ्यां नाम्ना पृथक्पृथक् । सर्वनामभिरेकैव दीयते गणनायके

एकविंशतिदूर्वाभिर्द्वाभ्यां नाम्ना पृथक्पृथक्। सर्वनामभिरेकैव, दीयते गणनायके॥

Verse 16

तथैव नामभिर्देया एकविंशतिमोदकाः । दशनामान्यहं वक्ष्ये पूजनार्थं पृथक्पृथक्

तथैव नामोच्चारणपूर्वकं एकविंशतिमोदकाः समर्पणीयाः। पूजनार्थं पृथक्पृथक् दशनामानि अहं वक्ष्यामि।

Verse 17

गणाधिप नमस्तेस्तु उमापुत्राघनाशन । विनायकेशपुत्रोति सर्वसिद्धिप्रदायक

ଗଣାଧିପ नमस्तेऽस्तु, उमापुत्र पापनाशन। विनायक, ईशपुत्र इति, सर्वसिद्धिप्रदायक।

Verse 18

एकदंतेभवक्त्रेति तथा मूषकवाहन । कुमारगुरवे तुभ्यं पूजनीयः प्रयत्नतः

एकदन्तेति, भव्यवक्त्रेति, तथा मूषकवाहन। कुमारगुरवे तुभ्यं प्रयत्नतः पूजनं विधेयम्।

Verse 19

एवमुक्त्वा सुरान्सद्यः परिष्वज्य च सादरम् । विष्णुं गुहाशयं सद्यो ब्रह्माणं च सदाशिवः

एवमुक्त्वा सद्यः सादरं सुरान् परिष्वज्य, गुहाशयं विष्णुं तथा ब्रह्माणं च सदाशिवः परिष्वजत्।

Verse 20

तिरोधान गतः सद्यः शंभुः परमशोभनः । प्रणम्य शंभुं ते सर्वे गणाध्यक्षार्च्चने रताः

सद्यः परमशोभनः शम्भुः तिरोधानं गतः। शम्भुं प्रणम्य ते सर्वे गणाध्यक्षार्चने रताः अभवन्।

Verse 21

ततः संपूज्य विधिवद्गणाध्यक्षार्च्चने रताः । उपचारैरनेकैश्च दूर्वाभिश्च पृथक्पृथक्

ततः ते विधिवत् संपूज्य गणाध्यक्षं, अर्चने रताः सन्तः, नानोपचारैः तथा दूर्वाभिः पृथक् पृथक् तं समर्चयन्।

Verse 22

संतुष्टो हि गणाध्यक्षो देवानां वरदोऽभवत् । प्रदक्षिणं नमस्कृत्य तैः सर्वैरभितोषितः

सन्तुष्टो हि गणाध्यक्षो देवानां वरदोऽभवत्; तैः सर्वैः प्रदक्षिणं कृत्वा नमस्कृत्य च स अभितोषितः।

Verse 23

तमोगुणान्विताः सर्वे ह्यसुरा नाभ्यपूजयन् । उपहासपरास्ते वै देवान्प्रत्यसुरोत्तमाः

तमोगुणान्विताः सर्वे ह्यसुरा नाभ्यपूजयन्; देवान् प्रति ते वै उपहासपराः असुरोत्तमाः।

Verse 24

पूजयित्वा शांकरिं ते पुनः क्षीरार्णवं ययुः । ब्रह्मा विष्णुश्च ऋषयो देवदैत्याः सुरोत्तमाः

पूजयित्वा शांकरीं ते पुनः क्षीरार्णवं ययुः—ब्रह्मा विष्णुश्च ऋषयः देवदैत्याः सुरोत्तमाः।

Verse 25

मंथानं मंदरं कृत्वा रज्जुं कृत्वाथ वासुकिम् । ममंथुश्च तदा देवा विष्णुं कृत्वाथ सन्निधौ

मन्थानं मन्दरं कृत्वा रज्जुं कृत्वाथ वासुकिम्; देवा ममन्थुस्तदा क्षीराब्धिं विष्णुं कृत्वा सन्निधौ।

Verse 26

मथ्यमाने तदाब्धौ च निर्गतश्चंद्र अग्रतः । पीयूषपूर्णः सर्वेषां देवानां कार्यसिद्धये

मथ्यमाने तदाब्धौ च प्रथमं चन्द्रमा निर्गतः । पीयूषपूर्णः स देवकार्यसिद्धये सर्वेषां हितकारकः ॥

Verse 27

शौनक उवाच । अर्णवे किं पुरा चंद्रो निक्षिप्तः केन सुव्रत । गजादिकानि रत्नानि कथितानि त्वया पुरा

शौनक उवाच— अर्णवे किं पुरा चन्द्रः निक्षिप्तः केन सुव्रत । गजादिरत्नानि त्वया पूर्वं कथितानि मे ॥

Verse 28

एतत्सर्वं समासेन आदौ कथय मे प्रभो । ज्ञात्वा सर्वे वयं सूत पश्चादावर्णयामहे

एतत्सर्वं समासेन आदौ कथय मे प्रभो । ज्ञात्वा सर्वे वयं सूत पश्चाद् विस्तरतो वदेम ॥

Verse 29

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सूतो वाक्यमुपाददे

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सूतः प्रत्युत्तरं वचः । उपाददे महाभागः कथां वक्तुं प्रचक्रमे ॥

Verse 30

चंद्र आपोमयो विप्रा अत्रिपुत्रो गुणान्वितः । उत्पन्नो ह्यनसूयायां ब्रह्मणोंऽशात्समुद्भवः । रुद्रस्यांशाद्धि दुर्वासा विष्णोरंशात्तु दत्तकः

चन्द्र आपोमयो विप्रा अत्रेः पुत्रो गुणान्वितः । अनसूयासुतो जातो ब्रह्मांशात् समुद्भवः । रुद्रांशाद् दुर्वासा जातो विष्ण्वंशात् दत्तकः स्मृतः ॥

Verse 31

क्षीराब्धिं मथ्यमानं तु दृष्ट्वा चंद्रो मुदान्वितः । क्षीराब्धिरपि चंद्रं च दृष्ट्वा सोऽप्युत्सुकोऽभवत्

क्षीराब्धिं मथ्यमानं दृष्ट्वा चन्द्रो मुदान्वितोऽभवत् । क्षीराब्धिरपि चन्द्रं दृष्ट्वा सोऽप्युत्सुकोऽभवत् ॥

Verse 32

प्रविष्टश्चोभयप्रीत्या श्रृण्वतां भो द्विजोत्तमाः । चंद्रो ह्यमृत पूर्णोभूदग्रतो देवसन्निधौ

प्रविष्टश्चोभयप्रीत्या शृण्वतां भो द्विजोत्तमाः । चन्द्रो ह्यमृतपूर्णोऽभूदग्रतो देवसन्निधौ ॥

Verse 33

दृष्ट्वा च कांतिं त्वरितोऽथ चंद्रो नीराजितो देवगणैस्तदानीम् । वादित्रगोषैस्तुमुलैरनेकैर्मृदंगशंखैः पटहैरनेकैः

दृष्ट्वा च कान्तिं त्वरितोऽथ चन्द्रो नीराजितो देवगणैस्तदानीम् । वादित्रघोषैस्तुमुलैरनेकैर्मृदङ्गशङ्खैः पटहैरनेकैः ॥

Verse 34

नमश्चक्रुश्च ते सर्वे ससुरासुरदानवाः । तदा गर्गं पृच्छमाना बलं चंद्रस्य तत्त्वतः

नमश्चक्रुश्च ते सर्वे ससुरासुरदानवाः । तदा गर्गं पृच्छमाना बलं चन्द्रस्य तत्त्वतः ॥

Verse 35

गर्गेणोक्तास्तदा सर्वेषां बलमद्य वै । केंद्रस्थानगताः सर्वे भवतामुत्तमा ग्रहाः

गर्गेणोक्तास्तदा सर्वेषां बलमद्य वै । केन्द्रस्थानगताः सर्वे भवतामुत्तमा ग्रहाः ॥

Verse 36

चंद्रं मुरुः समायातो बुधश्चैव समागतः । आदित्यश्च तथा शुक्रः शनिरंगारको महान्

चन्द्रं प्रति मुरुः समायातो बुधश्च समागतः । आदित्यः शुक्रश्चैव शनिरङ्गारको महान् ॥

Verse 37

तस्माच्चंद्रबलं श्रेष्ठं भवतां कार्यसिद्धये । गोमंतसंज्ञकोनाम मुहूर्तोऽयं जयप्रदः

तस्माच्चन्द्रबलं श्रेष्ठं भवतां कार्यसिद्धये । गोमन्तसंज्ञको नाम मुहूर्तोऽयं जयप्रदः ॥

Verse 38

एवमाश्वासिता देवा गर्गेणैव महात्मना । ममंथुरब्धिं त्वरिता गर्जमाना महाबलाः

एवमाश्वासिता देवा गर्गेणैव महात्मना । ममन्थुरब्धिं त्वरिता गर्जमाना महाबलाः ॥

Verse 39

द्विगुणं बलमापन्ना महात्मानो दृढव्रताः । महेशं स्मरमाणास्ते गणेशं च पुनः पुनः

द्विगुणं बलमापन्ना महात्मानो दृढव्रताः । महेशं स्मरमाणास्ते गणेशं च पुनः पुनः ॥

Verse 40

निर्मथ्यमानादुदधेर्गर्जमानाच्च सर्वशः । निर्गता सुरभिः साक्षाद्देवानां कार्यसिद्धये

निर्मथ्यमानादुदधेर्गर्जमानाच्च सर्वशः । निर्गता सुरभिः साक्षाद्देवानां कार्यसिद्धये ॥

Verse 41

तुष्टा कपिलवर्णां सा ऊधोभारेण भूयसा । तरंगोपरि गच्छंती शनकैः शनकैस्ततः

सा तुष्टा कपिलवर्णा, ऊधोभारेण भूयसा गुरुतरा; तरङ्गशिखरेषु शनकैः शनकैः गच्छन्ती बभूव।

Verse 42

कामधेनुं समायांतीं दृष्ट्वा सर्वे सुरासुराः । पुष्पवर्षेण महता ववर्षुरमितप्रभाम्

कामधेनुं समायान्तीं दृष्ट्वा सर्वे सुरासुराः; अमितप्रभां तां महता पुष्पवर्षेण अववर्षुः।

Verse 43

तदा तूर्याण्यनेकानि नेदुर्वाद्यान्यनेकशः । आनीता जलमध्याच्च संवृता गोशतैरपि

तदा तूर्याण्यनेकानि नेदुः, वाद्यान्यपि अनेकशः निनदुः; जलमध्यात् आनीता सा गोशतैरपि संवृता प्रादृश्यत।

Verse 44

तासु नीलाश्च कृष्णश्च कपिलाश्च कपिंजलाः । बभ्रवः श्यामका रक्ता जंबूवर्णाश्च पिंगलाः । आभिर्युक्ता तदा गोभिः सुरभिः प्रत्यदृश्यत

तासु नीलाः कृष्णाः कपिलाः कपिञ्जलवर्णाश्च; बभ्रवः श्यामकाः रक्ताः जम्बूवर्णाः पिङ्गलाश्च। एताभिः गोभिः युक्ता तदा सुरभिः प्रत्यदृश्यत।

Verse 45

असुरासुरसंवीतां कामधेनुं ययाचिरे । ऋषयो हर्षसंयुक्ता देवान्दैत्यांश्च तत्क्षणात्

सुरासुरसंवीतां कामधेनुं ययाचिरे; ऋषयः हर्षसंयुक्ताः तत्क्षणात् देवान् दैत्यांश्च।

Verse 46

सर्वेभ्यश्चैव विप्रेभ्यो नानागोत्रेभ्य एव च । सुरभीसहिता गावो दातव्या नात्र संशयः

सर्वेभ्य एव विप्रेभ्यो नानागोत्रसमुद्भवेभ्यः । सुरभीसहिता गावो दातव्याः, नात्र संशयः ॥

Verse 47

तैर्याचितास्तेऽत्र सुरासुराश्च ददुश्च ता गाः शिवतोषणाय । तैः स्वीकृतास्ता ऋषिभिः सुमंगलैर्महात्मभिः पुण्यतमैः सुरभ्यः

तैर्याचिताः सुरासुराः शिवतोषणहेतवे । ता गावो ददुश्चैव, ताः स्वीकृताः सुमंगलैः । ऋषिभिर्महात्मभिः पुण्यतमैः सुरभ्यः ॥

Verse 48

पुण्याहं मुनिभिः सर्वैः कारितास्ते तदा सुराः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमसुराणां क्षयाय च

तदा सर्वैर्मुनिभिः सुराः पुण्याहं कारिताः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थमसुराणां क्षयाय च ॥

Verse 49

पुनः सर्वे सुसंरब्धा ममंथुः क्षीरसागरम् । मथ्यमानात्तदा तस्मादुदधेश्च तथाऽभवत्

पुनः सर्वे सुसंरब्धा ममंथुः क्षीरसागरम् । मथ्यमानात्तदा तस्मादुदधेः सम्भवोऽभवत् ॥

Verse 50

कल्पवृक्षः पारिजातश्चूतः संतानकस्तथा । तान्द्रुमानेकतः कृत्वा गन्धर्वनगरोपमान् । ममंथुरुग्रं त्वरिताः पुनः क्षीरार्णवं बुधा

कल्पवृक्षः पारिजातश्चूतः संतानकस्तथा । तान्द्रुमानेकतः कृत्वा गन्धर्वनगरोपमान् । ममंथुरुग्रं त्वरिताः पुनः क्षीरार्णवं बुधाः ॥

Verse 51

निर्मथ्यमानादुदधेरभवत्सूर्यवर्चसम् । रत्नानामुत्तमं रत्नं कौस्तुभाख्यं महाप्रभम्

निर्मथ्यमानादुदधेः सूर्यवर्चसमिव तेजः समुत्पपात। रत्नानामुत्तमं रत्नं महाप्रभं कौस्तुभाख्यं मणिरभवत्॥

Verse 52

स्वकीयेन प्रकाशेन भासयंतं जगत्त्रयम् । चिंतामणिं पुरस्कृत्य कौस्तुभं ददृशुर्हि ते

स्वकीयप्रकाशेन जगत्त्रयं भासयन्तं तम्। चिन्तामणिं पुरस्कृत्य ते हि कौस्तुभं ददृशुः॥

Verse 53

सर्वे सुरा ददुस्तं वै कौस्तुभं विष्णवे तदा । चिंतामणि ततः कृत्वा मध्ये चैव सुरासुराः । ममंथुः पुनरेवाब्धिं गर्जंतस्ते बलोत्कटाः

सर्वे सुरास्तदा तं वै कौस्तुभं विष्णवे ददुः। चिन्तामणिं ततः कृत्वा मध्ये सुरासुराः पुनः। बलोत्कटा गर्जन्तोऽब्धिं ममन्थुः पुनरेव ते॥

Verse 54

मथ्यमानात्ततस्तस्मादुच्चैःश्रवाः समद्भुतम् । बभूव अश्वो रत्नानां पुनश्चैरावतो गजः

मथ्यमानात्ततः तस्मादुच्चैःश्रवाः समद्भुतः। बभूवाश्वो रत्नानां पुनश्चैरावतो गजः॥

Verse 55

तथैव गजरत्नं च चतुःषष्ट्या समन्वितम् । गजानां पांडुराणां च चतुर्द्दन्तं मदान्वितम्

तथैव गजरत्नं च चतुःषष्ट्या समन्वितम्। गजानां पाण्डुराणां चतुर्दन्तं मदान्वितम्॥

Verse 56

तान्सर्वान्मध्यतः कृत्वा पुनश्चैव ममंथिरे । निर्मथ्यमानादुदधेर्निर्गतानि बहून्यथ

तान् सर्वान् निधीन् मध्ये स्थापयित्वा पुनरेव ममन्थुः। उदधेः सम्यग् निर्मथ्यमानस्य ततो बहूनि वस्तूनि निर्गतानि॥

Verse 57

मदिरा विजया भृंगी तथा लशुनगृंजनाः । अतीव उन्मादकरो धत्तूरः पुष्करस्तथा

मदिरा विजया भृङ्गी तथा लशुनगृञ्जनाः। अतीवोन्मादकरो धत्तूरः पुष्करस्तथा॥

Verse 58

स्थापिता नैकपद्येन तीरे नदनदीपतेः । पुनश्च ते तत्र महासुरेन्द्रा ममंथुरब्धिं सुरसत्तमैः सह

नैकपद्येन ताः स्थापिता नदनदीपतेस्तीरे। पुनश्च तत्र महासुरेन्द्राः सुरसत्तमैः सहाब्धिं ममन्थुः॥

Verse 59

निर्मथ्यमानादुदधेस्तदासीत्सा दिव्य लक्ष्मीर्भुवनैकनाथा । आन्वीक्षिकीं ब्रह्मविदो वदंति तथआ चान्ये मूलविद्यां गृणंति

निर्मथ्यमानादुदधेस्तदा दिव्या लक्ष्मीः प्रादुरभूत्, भुवनैकनाथा। तां ब्रह्मविदोऽन्वीक्षिकीमाहुः, अन्ये च मूलविद्यां स्तुवन्ति॥

Verse 60

ब्रह्मविद्यां केचिदाहुः समर्थाः केचित्सिद्धिमृद्धिमाज्ञा मथाशाम् । यां वैष्णवीं योगिनः केचिदाहुस्तथा च मायां मायिनो नित्ययुक्ताः

केचिद् ब्रह्मविद्येति तामाहुः समर्थाः, केचित् सिद्धिमृद्धिं चेष्टार्थाज्ञाप्रदाम्। केचिद् योगिनो वैष्णवीं शक्तिमाहुः, मायिनो नित्ययुक्तास्तु मायामेव वदन्ति॥

Verse 61

वदंति सर्वे केनसिद्धांतयुक्तां यां योगमायां ज्ञानशक्त्यान्विता ये

सर्वे तां केनसिद्धान्तयुक्तां निर्णीततत्त्वार्थसमन्वितां वदन्ति—यां योगमायामिति प्राहुः, या ज्ञानशक्त्या समन्विता।

Verse 62

ददृशुस्तां महालक्ष्मीमायांती शनकैस्तदा । गौरां च युवतीं स्निग्धां पद्मकिंजल्कभूषणाम्

तदा ते शनकैः समायान्तीं महालक्ष्मीमदृशन्—गौरवर्णां युवतीं स्निग्धां पद्मकिञ्जल्कभूषणाम्।

Verse 63

सुस्मितां सुद्विजां श्यामां नवयौवनभूषणाम् । विचित्रवस्त्राभरणरत्नानेकोद्यतप्रभाम्

सुस्मितां सुद्विजां श्यामां नवयौवनभूषणाम्। विचित्रवस्त्राभरणरत्नानेकोद्यतप्रभाम्॥

Verse 64

बिंबोष्ठीं सुनसां तन्वीं सुग्रीवां चारुलोचनाम् । सुमध्यां चारुजघनां बृहत्कटितटां तथा

बिम्बोष्ठीं सुनसां तन्वीं सुग्रीवां चारुलोचनाम्। सुमध्यां चारुजघनां बृहत्कटितटां तथा॥

Verse 65

नानारत्नप्रदीपैश्च नीराजितमुखांबुजाम् । चारुप्रसन्नवदनां हारनूपूरशोभिताम्

नानारत्नप्रदीपैश्च नीराजितमुखाम्बुजाम्। चारुप्रसन्नवदनां हारनूपूरशोभिताम्॥

Verse 66

मूर्द्धनि ध्रियमाणेन च्छत्रेणापि विराजिताम् । चामरैर्वीज्यमानां तां गंगाकल्लोललोहितैः

मूर्ध्नि ध्रियमाणेन राजच्छत्रेण सा अधिकं विराजिता । गङ्गाकल्लोललोहितैश्चामरैः सा समन्ताद्वीज्यमाना बभौ ॥

Verse 67

पांडुरं गजमारूढां स्तूयमानां महर्षिभिः । सुरद्रुमपुष्पमालां बिभ्रतीं मल्लिकायुताम्

पाण्डुरं गजमारूढां महर्षिभिः स्तूयमानाम् । सुरद्रुमपुष्पमालां मल्लिकायुतां बिभ्रतीं ददर्शुः ॥

Verse 68

कराग्रे ध्रियमाणां तां दृष्ट्वा देवाः समुत्सुकाः । आलोकनपरा यावत्तावत्तान्ददृशे ह्यसौ

कराग्रे ध्रियमाणां तां दृष्ट्वा देवाः समुत्सुकाः । आलोकनपराः सन्तो यावत्तावदसौऽपि तान् ददर्श हि ॥

Verse 69

देवांश्च दानवांश्चैव सिद्धचारणपन्नगान् । यथा माता स्वपुत्रांश्च महालक्ष्मीस्तथा सती

देवान् दानवान् सिद्धचारणपन्नगान् च । यथा माता स्वपुत्रान् पश्येत् तथा सती महालक्ष्मीः समालोकयत् ॥

Verse 70

आलोकितास्तथा देवास्तया लक्ष्म्या श्रियान्विताः । सञ्जातास्तत्क्षणादेव राज्य लक्षणलक्षिताः । दैत्यास्ते निःश्रिका जाता ये श्रियाऽनवलोकिताः

आलोकितास्तथा देवास्तया लक्ष्म्या श्रियान्विताः । तत्क्षणादेव राज्यलक्षणलक्षिताः सञ्जाताः । दैत्यास्ते निःश्रिका जाता ये श्रिया नावलोकिताः ॥

Verse 71

निरीक्ष्यमाणा च तदा मुकुन्दं तमालनीलं सुकपोलनासम् । विभ्राजमानं वपुषा परेण श्रीवत्सलक्ष्मं सदयावलोकम्

तदा सा मुकुन्दं तमालनिलं सुकपोलनासं परेण वपुषा विभ्राजमानं श्रीवत्सलक्ष्मधरं सदयावलोकं च निरीक्ष्य ददर्श।

Verse 72

दृष्ट्वा तदैव सहसा वनमालयान्विता लक्ष्मीर्गजादवततार सुविस्मयंती । कंठे ससर्ज पुरुषस्य परस्य विष्णोर्मालां श्रिया विरचितां भ्रमरैरुपेताम्

तं दृष्ट्वा वनमालयान्विता लक्ष्मीः सहसा गजादवततार सुविस्मयंती, श्रिया विरचितां भ्रमरैरुपेतां मालां पुरुषोत्तमस्य विष्णोः कण्ठे ससर्ज।

Verse 73

वामांगमाश्रित्य तदा महात्मनः सोपाविशत्तत्र समीक्ष्य ता उभौ । सुराः सदैत्या मुदमापुरद्भुतां सिद्धाप्सरः किंनरचारणाश्च

तदा सा महात्मनः वामाङ्गमाश्रित्य तत्रोपाविशत्। तौ उभौ समीक्ष्य सुराः सदैत्या सिद्धाप्सरः किंनरचारणाश्च अद्भुतां मुदमापुः।

Verse 74

सर्वेषामेव लोकानामैकपद्येन सर्वशः । हर्षो महानभूत्तत्र लक्ष्मीनारायणागमे

लक्ष्मीनारायणयोः समागमे तत्र सर्वेषां लोकानामेकपद्येन सर्वशो महान् हर्षोऽभवत्।

Verse 75

लक्ष्म्या वृतो महाविष्णुर्लक्ष्मीस्तेनैव संवृता । एवं परस्परं प्रीत्या ह्यवलोकनतत्परौ

लक्ष्म्या वृतो महाविष्णुः, लक्ष्मीस्तेनैव संवृता। एवं परस्परप्रीत्या तौ अन्योन्यावलोकनतत्परौ बभूवतुः।

Verse 76

शंखाश्च पटहाश्चैव मृदंगानकगोमुखाः । भेर्यश्च झर्झरीणां च स शब्दस्तुमुलोऽभवत्

शङ्खाश्च पटहाश्चैव मृदङ्गानकगोमुखाः । भेर्यश्च झर्झरीणां च स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥

Verse 77

बभूव गायकानां च गायनं सुमहत्तदा । ततानि विततान्येन घानानि सुषिराणि च

बभूव गायकानां च गायनं सुमहत्तदा । ततानि विततान्येन घानानि सुषिराणि च ॥

Verse 78

एवं वाद्यप्रभेदैश्च विष्णुं सर्वात्मना हरिम् । अतोषयन्सुगीतज्ञा गंधर्वाप्सरसां गणाः

एवं वाद्यप्रभेदैश्च विष्णुं सर्वात्मना हरिम् । अतोषयन्सुगीतज्ञा गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥

Verse 79

तथा जगुर्नारदतुंबुरादयो गंधर्वयक्षाः सुरसिद्ध संघाः । संसेवमानाः परमात्मरूपं नारायणं देवमगाधबोधम्

तथा जगुर्नारदतुम्बुरादयो गन्धर्वयक्षाः सुरसिद्धसङ्घाः । संसेवमानाः परमात्मरूपं नारायणं देवमगाधबोधम् ॥