Adhyaya 9

Verse 1

गौतम उवाच । भगवन्नरुणाद्रीश नामधेयानि ते भृशम् । विशेषाच्छ्रोतुमिच्छामि स्थानेऽस्मिन्सुरपूजिते

गौतम उवाच । भगवन् अरुणाद्रीश, तव बहूनि नामधेयानि विशेषतः श्रोतुमिच्छामि—अस्मिन् सुरैः पूजिते स्थाने ।

Verse 2

महेश्वर उवाच । नामानि शृणु मे ब्रह्मन्मुख्यानि द्विजसत्तम । दुर्लभान्यल्पपुण्यानां कामदानि सदा भुवि

महेश्वर उवाच । ब्रह्मन् द्विजसत्तम, मे मुख्यानि नामानि शृणु; भुवि सदा कामदानि, अल्पपुण्यानां तु दुर्लभानि।

Verse 3

शोणाद्रीशोऽरुणाद्रीशो देवाधीशो जनप्रियः । प्रपन्नरक्षको धीरः शिवसेवकवर्धकः

शोणाद्रीशोऽरुणाद्रीशो देवाधीशो जनप्रियः । प्रपन्नरक्षको धीरः शिवसेवकवर्धकः ।

Verse 4

अक्षिपेयामृतेशानः स्त्रीपुंभावप्रदायकः । भक्तविज्ञप्तिसंधाता दीनबंदिविमोचकः

अक्षिपेयामृतेशानः स्त्रीपुंभावप्रदायकः । भक्तविज्ञप्तिसंधाता दीनबन्दिविमोचकः ।

Verse 5

मुखरांघ्रिपतिः श्रीमान्मृडो मृगमदेश्वरः । भक्तप्रेक्षणकृत्साक्षी भक्तदोषनिवर्त्तकः

मुखराङ्घ्रिपतिः श्रीमान् मृडो मृगमदेश्वरः । भक्तप्रेक्षणकृत्साक्षी भक्तदोषनिवर्तकः ।

Verse 6

ज्ञानसंबंधनाथश्च श्रीहलाहलसुंदकः । आहवैश्वर्यदाता च स्मर्तृसर्वाघनाशनः

स ज्ञानसम्बन्धनाथः श्रीहलाहलसुन्दकः। आहवैश्वर्यदाता च स्मर्तॄणां सर्वाघनाशनः॥

Verse 7

व्यत्यस्तनृत्यद्धृजधृक्सकांतिर्नटनेश्वरः । सामप्रियः कलिध्वंसी वेदमूर्तिर्निरंजनः

व्यत्यस्तनृत्यद्धृजधृक्सकान्तिर्नटनेश्वरः। सामप्रियः कलिध्वंसी वेदमूर्तिर्निरञ्जनः॥

Verse 8

जगन्नाथो महादेवस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरांतकः । भक्तापराधसोढा च योगीशो भोगनायकः

जगन्नाथो महादेवस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरान्तकः। भक्तापराधसोढा च योगीशो भोगनायकः॥

Verse 9

बालमूर्त्तिः क्षमारूपी धर्मरक्षो वृषध्वजः । हरो गिरीश्वरो भर्गश्चंद्ररेखावतंसकः

बालमूर्तिः क्षमारूपी धर्मरक्षो वृषध्वजः। हरो गिरीश्वरो भर्गश्चन्द्ररेखावतंसकः॥

Verse 10

स्मरांतकोंऽधकरिपुः सिद्धराजो दिगंबरः । आगमप्रिय ईशानो भस्मरुद्राक्षलांछनः

स्मरान्तकोऽन्धकरिपुः सिद्धराजो दिगम्बरः। आगमप्रिय ईशानो भस्मरुद्राक्षलाञ्छनः॥

Verse 11

श्रीपतिः शंकरः स्रष्टा सर्वविद्येश्वरोऽनघः । गंगाधरः क्रतुध्वंसो विमलो नागभूषणः

श्रीपतिः शंकरः स्रष्टा सर्वविद्येश्वरोऽनघः । गङ्गाधरः क्रतुध्वंसो विमलो नागभूषणः ॥

Verse 12

अरुणो बहुरूपश्च विरूपाक्षोऽक्षराकृतिः । अनादिरंतरहितः शिवकामः स्वयंप्रभुः

अरुणो बहुरूपश्च विरूपाक्षोऽक्षराकृतिः । अनादिरंतरहितः शिवकामः स्वयंप्रभुः ॥

Verse 13

सच्चिदानंदरूपश्च सर्वात्मा जीवधारकः । स्त्रीसंगवामसुभगो विधिर्विहितसुंदरः

सच्चिदानंदरूपश्च सर्वात्मा जीवधारकः । स्त्रीसंगवामसुभगो विधिर्विहितसुंदरः ॥

Verse 14

ज्ञानप्रदो मुक्तिदश्च भक्तवांछितदायकः । आश्चर्यवैभवः कामी निरवद्यो निधिप्रदः

ज्ञानप्रदो मुक्तिदश्च भक्तवांछितदायकः । आश्चर्यवैभवः कामी निरवद्यो निधिप्रदः ॥

Verse 15

शूली पशुपतिः शंभुः स्वयंभुर्गिरिशो मृडः । एतानि मम मुख्यानि नामान्यत्र महामुने

शूली पशुपतिः शंभुः स्वयंभुर्गिरिशो मृडः । एतानि मम मुख्यानि नामान्यत्र महामुने ॥

Verse 16

अन्यानि दिव्यनामानि पुराणोक्तानि संस्मर । प्रदक्षिणेन मां नित्यं विशेषात्त्वं समर्चय

पुराणोक्तानि चान्यानि दिव्यनामानि संस्मर । प्रदक्षिणया मां नित्यं विशेषतस्त्वं समर्चय ॥

Verse 17

प्रदक्षिणप्रियो यस्मादहं शोणाचलाकृतिः । इत्याज्ञप्तो महादेवमर्चयन्नरुणाचलम् । अविमुंचन्निहावासं कृतवानहमद्रिजे

प्रदक्षिणप्रियो यस्मादहं शोणाचलाकृतिः । इत्याज्ञप्तो महादेवमर्चयन्नरुणाचलम् । अविमुञ्चन्निहावासं कृतवानहमद्रिजे ॥

Verse 18

गौर्युवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ गौतमार्य्य मुनीश्वर । प्रदक्षिणस्य माहात्म्यं ब्रूहि मे शोणभूभृतः

गौर्युवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ गौतमार्य्य मुनीश्वर । प्रदक्षिणस्य माहात्म्यं ब्रूहि मे शोणभूभृतः ॥

Verse 19

कस्मिन्काले कथं कार्यं कैर्वा पूर्वं प्रदक्षिणम् । कृतं शोणाद्रिनाथस्य प्राप्तमिष्टं परं पदम्

कस्मिन्काले कथं कार्यं कैर्वा पूर्वं प्रदक्षिणम् । कृतं शोणाद्रिनाथस्य प्राप्तमिष्टं परं पदम् ॥

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टो मुनिः प्राह गौतमः शैलकन्यकाम् । श्रूयतां देवि माहात्म्यमादिशन्मे महेश्वरः

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टो मुनिः प्राह गौतमः शैलकन्यकाम् । श्रूयतां देवि माहात्म्यमादिशन्मे महेश्वरः ॥

Verse 21

महादेव उवाच । अहं हि शोणशैलात्मा प्रकाशो वसुधातले

महादेव उवाच—अहं हि शोणशैलात्मा, वसुधातले प्रकाशोऽहं विराजे।

Verse 22

परितो मां सुराः सर्वे वर्तंते मुनिभिः सह

परितो मां सुराः सर्वे मुनिभिः सह नित्यं वर्तन्ते।

Verse 23

यानि कानि च पापानि जन्मांतरकृतानि च । तानि तानि विनश्यंति प्रदक्षिणपदे पदे

यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च, तानि तानि विनश्यन्ति प्रदक्षिणपदे पदे।

Verse 24

अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयायुतानि च । सिद्ध्यंति सर्वतीर्थानि प्रदक्षिणपदे पदे

अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयायुतानि च; सर्वतीर्थफलसिद्धिः प्रदक्षिणपदे पदे।

Verse 25

अपि प्रहीणस्य समस्तलक्षणैः क्रियाविहीनस्य निकृष्टजन्मनः । प्रदक्षिणीकृत्य शशांकशेखरं प्रयास्यतः कस्य न सिद्धिरग्रतः

अपि प्रहीणस्य समस्तलक्षणैः क्रियाविहीनस्य निकृष्टजन्मनः; प्रदक्षिणीकृत्य शशाङ्कशेखरं प्रयास्यतः कस्य न सिद्धिरग्रतः।

Verse 26

समस्त तीर्थाभिगमेषु पुण्यं समस्तयज्ञागमधर्मजातम् । अवाप्यते शोणमहीधरस्य प्रदक्षिणाप्रक्रमणेन सत्यम्

शोणमहीधरस्य प्रदक्षिणाप्रक्रमणेन नूनं समस्ततीर्थाभिगमपुण्यं समस्तयज्ञागमधर्मनिधिश्च लभ्यते।

Verse 27

पदेनैकेन भूलोकं द्वितीयेनांतरिक्षकम् । तृतीयेन दिवं मर्त्यो जयत्यस्य प्रदक्षिणे

अस्य प्रदक्षिणायां मर्त्यः पदेनैकेन भूलोकं, द्वितीयेनान्तरिक्षं, तृतीयेन दिवं जयति।

Verse 28

एकेन मानसं पापं द्वितीयेन तु वाचिकम् । कायिकं तु तृतीयेन पदेन क्षीयते नृणाम्

एकेन पदेन मानसं पापं, द्वितीयेन वाचिकं, तृतीयेन कायिकं पापं नृणां क्षीयते।

Verse 29

पातकानि च सर्वाणि पदेनैकेन मार्जयेत् । द्वितीयेन तपः सर्वं प्राप्नोत्यस्य प्रदक्षिणात्

अस्य प्रदक्षिणायां पदेनैकेन सर्वाणि पातकानि मार्जयेत्; द्वितीयेन सर्वं तपःफलम् अवाप्नोति।

Verse 30

पर्णशाला महर्षीणां सिद्धानां च सहस्रशः । सुराणां च तथाऽवासा विद्यंतेत्र सहस्रशः

अत्र महर्षीणां सिद्धानां च सहस्रशः पर्णशालाः, तथा सुराणामपि सहस्रशोऽवासा विद्यन्ते।

Verse 31

अत्र सिद्धः पुनर्नित्यं वसाम्यग्रे सुरार्चितः । ममांतरे गुहा दिव्या ध्यातव्या भोगसंयुता

अत्र सिद्धः पुनर्नित्यं वसाम्यग्रे सुरार्चितः। ममान्तरे गुहा दिव्या ध्यातव्या भोगसंयुता॥

Verse 32

अग्निस्तंभमयं रूपमरुणादिरिति श्रुतम् । ध्यायंल्लिंगं मम बृहत्मन्दं कुर्यात्प्रदक्षिणम्

अग्निस्तम्भमयं रूपमरुणादिरिति श्रुतम्। ध्यायंल्लिङ्गं मम बृहत्मन्दं कुर्यात्प्रदक्षिणम्॥

Verse 33

अष्टमूर्तिमयं लिंगमिदं यैस्तैजसं भृशम् । ध्यात्वा प्रदक्षिणं कुर्वन्पातकानि विनिर्दहेत्

अष्टमूर्तिमयं लिङ्गमिदं यैस्तैजसं भृशम्। ध्यात्वा प्रदक्षिणं कुर्वन्पातकानि विनिर्दहेत्॥

Verse 34

न पुनः संभवस्तस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । शोणाचलाकृतेर्नित्यं नित्यत्वं ध्रुवमश्नुते

न पुनः सम्भवस्तस्य यः करोति प्रदक्षिणाम्। शोणाचलाकृतेर्नित्यं नित्यत्वं ध्रुवमश्नुते॥

Verse 35

अस्य पादरजःस्पर्शात्पूयते सकला मही । पदमेकं तु धत्ते यः शोणाद्रीशप्रदक्षिणे

अस्य पादरजःस्पर्शात्पूयते सकला मही। पदमेकं तु धत्ते यः शोणाद्रीशप्रदक्षिणे॥

Verse 36

नमस्कुर्वन्प्रतिदिशं ध्यायन्स्तौति कृतांजलिः । असंसृष्टकरः कैश्चिन्मंदं कुर्यात्प्रदक्षिणम्

प्रत्येकं दिशं नमस्कुर्वन् ध्यायन् स्तुवन् कृताञ्जलिः। असंसृष्टकरः संयतः सन् मन्दं प्रदक्षिणां कुर्यात्॥

Verse 37

आसन्नप्रसवा नारी यथा गच्छेदनाकुलम् । तथा प्रदक्षिणं कुर्यादशृण्वंश्च पदध्वनिम्

आसन्नप्रसवा नारी यथा शान्त्या निराकुला गच्छेत्। तथा प्रदक्षिणां कुर्याद् यथा पदध्वनिरपि न श्रूयेत्॥

Verse 38

स्नातो विशुद्धवेषः सन्भस्मरुद्राक्षभूषितः । शिवस्मरणसंसृष्टो मंदं दद्यात्पदं बुधः

स्नातः शुद्धवेषः सन् भस्मरुद्राक्षभूषितः। शिवस्मरणसंयुक्तो बुधो मन्दं पदं दद्यात्॥

Verse 39

मनूनां चरतामग्रे देवानां च सहस्रशः । अदृश्यानां च सिद्धानां नान्येषां वायुरूपिणाम्

मनवोऽग्रे चरन्ति, तेषां पृष्ठतः सहस्रशो देवाः। अदृश्याः सिद्धाश्चान्ये बहवो वायुरूपिणः॥

Verse 40

संघट्टमतिसंमर्दं मार्गरोधं विचिंतयन् । अनुकूलेन भक्तः सञ्छनैर्दद्यात्पदं बुधः

संघट्टमतिसंमर्दं मार्गरोधं च चिन्तयन्। अनुकूलेन भक्तः सन् शनैः शनैः पदं दद्यात् बुधः॥

Verse 41

अथवा शिवनामानि संकीर्त्य वरगीतिभिः । शिवनृत्यं च रचयन्भक्तैः सार्द्धं परिक्रमेत्

अथवा शिवनामानि वरगीतिभिः संकीर्त्य उच्चैः, भक्तैः सार्धं शिवनृत्यं रचयन् परिक्रमेत्।

Verse 42

माहात्म्यं मम वा शृण्वन्ननन्यमतिरादरात् । शनैः प्रदक्षिणं कुर्यादानन्दरसनिर्भरः

अथवा मम माहात्म्यं शृण्वन् अनन्यमतिः आदरात्, आनन्दरसनिर्भरः शनैः प्रदक्षिणं कुर्यात्।

Verse 43

दानैश्च विविधैः पुण्यैरुपकारैस्तथार्थिनाम् । यथामति दयापूर्ण आस्तिकः परितो व्रजेत्

दानैश्च विविधैः पुण्यैः, अर्थिनां चोपकारैः; यथामति दयापूर्णः आस्तिकः परितो व्रजेत्।

Verse 44

कृते त्वग्निमयं लिंगं त्रेतायां मणिपर्वतम् । द्वापरे चिंतयेद्धैमं कलौ मरकताचलम्

कृते त्वग्निमयं लिङ्गं, त्रेतायां मणिपर्वतम्; द्वापरे धैमं चिन्तयेत्, कलौ मरकताचलम्।

Verse 45

अथवा स्फाटिकं रूपमरुणं तु स्वयंप्रभम् । ध्यायन्विमुक्तः सकलैः पापैः शिवपुरं व्रजेत्

अथवा स्फाटिकं रूपम् अरुणं स्वयंप्रभम् ध्यायन्, सकलपापैः विमुक्तः शिवपुरं व्रजेत्।

Verse 46

अवाङ्मनसगम्यत्वादप्रमेयतया स्वयम् । अग्नित्वाच्च परं लिंगमनासाद्याचलाभिधम्

अवाङ्मनसगोचरत्वाद् अप्रमेयस्वभावतः । अग्निरूपत्वतोऽपि च परं लिङ्गम् ‘अचल’ इति कथ्यते ॥

Verse 47

ध्यात्वा प्रदक्षिणं कर्तुरभिगम्योऽहमंजसा । तस्य पादरजो नृणामजरामरकारणाम्

ध्यात्वा प्रदक्षिणं कृत्वा कर्तुरहं सुलभः सदा । तस्य पादरजः पुंसाम् अजरामरकारणम् ॥

Verse 48

रूपमेकं तु धत्ते यः शोणाद्रीशप्रदक्षिणे । वाहनानि सुरौघाणां प्रार्थयंते परस्परम्

शोणाद्रीशप्रदक्षिणे यो धत्ते रूपमेककम् । सुरौघाः स्वस्ववाहानां याचन्तेऽन्योन्यमादरात् ॥

Verse 49

कुर्वतां चरणं वोढुमरुणाद्रिप्रदक्षिणाम् । छायाप्रदानं कुर्वंति कल्पकाद्याः सुरद्रुमाः

अरुणाद्रिप्रदक्षिणां कुर्वतां पादक्लेशहृत् । छायां प्रयच्छन्ति सुरद्रुमाः कल्पकादयः ॥

Verse 50

कुर्वतां भुवि मर्त्त्यानामरुणाद्रिप्रदक्षिणाम् । देवगन्धर्वकाद्यानां सहस्रेण समावृताः

भुवि मर्त्यैररुणाद्रिप्रदक्षिणां समाचरताम् । देवगन्धर्वमुख्यैश्च सहस्रैः परिवेष्टिताः ॥

Verse 51

सेवंते ते गणाकीर्णा विमानशतकोटयः । मम प्रदक्षिणं भूमौ कुर्वतां पादपांसुभिः

ये मम भूमौ प्रदक्षिणां कुर्वन्ति, तेषां पादपांसुभिः पाविताः सन्तः, गणाकीर्णा विमानशतकोटयः सेवंते।

Verse 52

पाविता महती वीथी दृष्टा शिवपदप्रदा । अंगप्रदक्षिणं कुर्वन्क्षणात्स्वर्ग्यतनुर्भवेत्

सा महती वीथी पाविता, दर्शनमात्रेण शिवपदप्रदा; तत्राङ्गप्रदक्षिणं कुर्वन् क्षणात् स्वर्ग्यतनुर्भवेत्।

Verse 53

प्राप्तो वज्रशरीरत्वं न धृष्येत महीतले । व्योमयानोत्सुका देवाः सिद्धाश्च परमर्षयः

वज्रशरीरत्वं प्राप्य स महीतले न धृष्येत; व्योमयानोत्सुका देवाः सिद्धाश्च परमर्षयश्च तत्र समागच्छन्ति।

Verse 54

अदृश्याः संचरंत्यत्र पश्यंते मम संनिधिम् । विनयं मम भक्तिं च प्रदक्षिणपरिक्रमे

अत्र तेऽदृश्याः संचरन्ति, मम सन्निधिं पश्यन्ति; प्रदक्षिणपरिक्रमे विनयं मम भक्तिं च अनुभवन्ति।

Verse 55

दृष्ट्वा हर्षसमायुक्ता मर्त्त्येभ्यो ददते वरम् । अत्र देवास्त्रयस्त्रिंशत्पुरा कृत्वा प्रदक्षिणाम्

तद् दृष्ट्वा हर्षसमायुक्ता मर्त्येभ्यो वरं ददति; अत्र पुरा त्रयस्त्रिंशद्देवाः स्वयमेव प्रदक्षिणां कृत्वा।

Verse 56

प्रत्यहं मार्गमासीनाः प्रत्येकं कोटितां गताः । आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे पुरा कृत्वा प्रदक्षिणाम्

प्रत्यहं स्वस्वमार्गेषु स्थिताः सर्वे ग्रहाः पुरा। आदित्याद्या महापुण्यं कोटिगुणं प्राप्य अरुणाचलस्य प्रदक्षिणां कृतवन्तः॥

Verse 57

संपूर्णजगतीभागे सर्वे ग्रहपतां गताः । यः करोति नरो भूमौ सूर्यवारे प्रदक्षिणाम्

संपूर्णे जगतीभागे सर्वे ग्रहपतिं गताः। यः करोति नरो भूमौ सूर्यवारे प्रदक्षिणाम्॥

Verse 58

स सूर्यमडलं भित्त्वा मुक्तः शिवपुरं व्रजेत् । सोमवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्

स सूर्यमण्डलं भित्त्वा मुक्तः शिवपुरं व्रजेत्। सोमवारे नरः कुर्वन् अरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्॥

Verse 59

अजरामरतां प्राप्तो नासौम्यो भवति क्षितौ । भौमवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्

अजरामरतां प्राप्तो नासौम्यो भवति क्षितौ। भौमवारे नरः कुर्वन् अरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्॥

Verse 60

आनृण्यमखिलं प्राप्य सार्वभौमो भवेद्ध्रुवम् । बुधवारे नरः कुर्वञ्छोणाद्रीशप्रदक्षिणाम्

आनृण्यमखिलं प्राप्य सार्वभौमो भवेद्ध्रुवम्। बुधवारे नरः कुर्वञ्छोणाद्रीशप्रदक्षिणाम्॥

Verse 61

सर्वज्ञतामनुप्राप्तः स वाचां पतितामियात् । गुरुवारे नरः कुर्वन्सर्वदेवनमस्कृतः

गुरुवारे नरः कृत्वा तदनुष्ठानं सर्वज्ञतामिव प्राप्नोति, वाक्पाटवं च लभते; स सर्वदेवनमस्कृतो भवति।

Verse 62

प्रदक्षिणेन शोणाद्रेः स तु लोकगुरुर्भवेत् । भृगुवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणाम्

शोणाद्रेः प्रदक्षिणया स एव लोकगुरुर्भवेत्; भृगुवारे नरः कुर्वन्नरुणाद्रिप्रदक्षिणां तादृशीं महिमां प्राप्नोति।

Verse 63

संप्राप्य महतीं लक्ष्मीं लभते वैष्णवं पदम् । मन्दवारे नरः कृत्वा शोणाद्रीशप्रदक्षिणाम्

महतीं लक्ष्मीं संप्राप्य स वैष्णवं पदं लभते; मन्दवारे नरः कृत्वा शोणाद्रीशप्रदक्षिणां एतान् फलान्यवाप्नोति।

Verse 64

विमुक्तो ग्रहपीडाभिः स विश्वविजयी भवेत् । नक्षत्राणि च सर्वाणि पुरा तद्दैवतैः सह

ग्रहपीडाभिर्विमुक्तः स विश्वविजयी भवेत्; पुरा सर्वाणि नक्षत्राणि तद्दैवतैः सह (एवं कथ्यते)।

Verse 65

मम प्रदक्षिणां कर्तुः पुण्यानि सहसा व्रजेत् । तिथयः करणानीह योगाश्च मम संमताः

मम प्रदक्षिणां कर्तुः पुण्यानि सहसा व्रजन्ति; अत्र तिथयः करणानि योगाश्च मम संमताः।

Verse 66

अभीष्टफलदा जाताः कुर्वतां मत्प्रदक्षिणाम् । मुहूर्ता विविधा होराः सौम्याश्च सततोदयाः

अभीष्टफलदाः स्युः ये कुर्वन्ति मम प्रदक्षिणाम्। तेषां विविधा मुहूर्ता होराश्च सौम्याः सततोदयाः॥

Verse 67

मत्प्रदक्षिणकर्तृणां जायंते सततं शुभाः । प्रच्छिनत्ति प्रकारोऽघं दकारो वांछितप्रदः

मत्प्रदक्षिणकर्तṝणां सततं शुभा फलोत्पत्तिः। ‘प्र’कारोऽघं प्रच्छिनत्ति, ‘द’कारो वाञ्छितप्रदः॥

Verse 68

क्षिकारात्क्षीयते कर्म णकारो मुक्तिदायकः । दुर्बलाः कार्श्यसंयुक्ता आधिव्याधिविजृंभिताः

‘क्षि’कारात् क्षीयते कर्म, ‘ण’कारो मुक्तिदायकः। येऽपि दुर्बलाः कार्श्ययुक्ता आधिव्याधिविजृम्भिताः॥

Verse 69

मम प्रदक्षिणं कृत्वा मुच्यंते सर्वदुष्कृतैः । मम प्रदक्षिणं कर्तुर्भक्त्या पादेन संततम्

मम प्रदक्षिणं कृत्वा मुच्यन्ते सर्वदुष्कृतैः। मम प्रदक्षिणाकर्ता भक्त्या पादेन संततम्॥

Verse 70

क्षणेन साध्वां पश्यामि त्रैलोक्यस्य प्रदक्षिणाम् । लोकेशाश्च दिगीशाश्च ये चान्ये कारणेश्वराः

क्षणेन साध्वां पश्यामि त्रैलोक्यस्य प्रदक्षिणाम्। लोकेशा दिगीशाश्च ये चान्ये कारणेश्वराः॥

Verse 71

मम प्रदक्षिणां कृत्वा स्थिरा राज्ये पुराऽभवन् । अहं च गणसंयुक्तः सर्वदेवर्षिसंयुतः

मम प्रदक्षिणां कृत्वा ते पुरा राज्ये स्थिरा बभूवुः। अहं च गणसंयुक्तः सर्वदेवर्षिसंयुतः (तत्र) विराजे।

Verse 72

उत्तरायणसंयोगे करोमि स्वप्रदक्षिणाम् । मद्रूपं तैजसं लिंगमरुणाद्रिरिति श्रुतम्

उत्तरायणसंयोगे स्वप्रदक्षिणां करोम्यहम्। मद्रूपं तैजसं लिङ्गम् ‘अरुणाद्रिः’ इति श्रुतम्।

Verse 73

त्रैलोक्यस्य हितार्थाय करिष्यामि प्रदक्षिणाम् । आगता च परांते च गौरी तप इहाद्भुतम्

त्रैलोक्यहितार्थाय प्रदक्षिणां करिष्यामि। परान्ते च गौरी इहागत्य अद्भुतं तपः करिष्यति।

Verse 74

कर्तुं प्रदक्षिणं कृत्वा मामेष्यत्यनघा पुनः । कार्तिके मासि नक्षत्रे कृत्तिकाख्ये महातपाः

प्रदक्षिणां कृत्वा सा अनघा पुनर्मामेष्यति। कार्तिकमासि कृत्तिकाख्ये नक्षत्रे महत्तपः (भवति)।

Verse 75

मम प्रदक्षिणां गौरी प्रदोषे रचयिष्यति । नराणामल्पपुण्यानां दुर्लभं तत्प्रदक्षिणम्

मम प्रदक्षिणां गौरी प्रदोषकाले रचयिष्यति। अल्पपुण्यनराणां तद् प्रदक्षिणं दुर्लभं भवति।

Verse 76

ज्योतिर्लिगस्य दृष्टस्य देवी प्रार्थनया तथा । मया समेता देवी सा प्राप्ताऽपीतकुचाभिधा

ज्योतिर्लिङ्गे दृश्यमाने देवी प्रार्थनया सह । मया समेता सा देवी प्राप्ताऽपीतकुचाभिधाम् ॥

Verse 77

आश्वास्यति सुरान्सर्वानुत्तरायणसंगमे । देवगन्धर्वयक्षाणां सिद्धानामपि रक्षसाम्

आश्वासयिष्यति सुरान् सर्वानुत्तरायणसङ्गमे । देवगन्धर्वयक्षाणां सिद्धानामपि रक्षसाम् ॥

Verse 78

सर्वेषां देवयोनीनां भविता तत्र संगमः । ये तदा मां समागत्य पूजयंति तपोधिकाः

सर्वेषां देवयोनीनां भविता तत्र सङ्गमः । ये तदा मां समागत्य पूजयन्ति तपोधिकाः ॥

Verse 79

सर्वजन्मकृताघौघ प्रायश्चित्तं व्रजंति ते । दुर्ल्लभं तद्दिनं पुंसामुत्तरायणसंगमे

सर्वजन्मकृताघौघप्रायश्चित्तं व्रजन्ति ते । दुर्लभं तद्दिनं पुंसामुत्तरायणसङ्गमे ॥

Verse 80

तदा मद्रूपमभ्यर्च्य कृतार्थाः सन्तु मानवाः । प्रदक्षिणं तु मे दिव्यं कुर्वंति च महीभुजः

तदा मद्रूपमभ्यर्च्य कृतार्थाः सन्तु मानवाः । प्रदक्षिणं तु मे दिव्यं कुर्वन्तु च महीभुजः ॥

Verse 81

तेषां पुरोगतः साक्षादहं जेष्यामि विद्विषः । राजा यस्य तु देशस्य यो यो राजा तपोधिकः

तेषां पुरोगतः साक्षादहमेव विद्विषो जेष्यामि। यस्य यस्य देशस्य यो यो राजा तपोधिकः, तस्य तस्य रक्षणं मया लभ्यते।

Verse 83

तस्य तस्य स्थिरं राज्यं शत्रूणां च पराहतिम् । करिष्यामि मुने नित्यमहमेव पुरःस्थितः

तस्य तस्य स्थिरं राज्यं शत्रूणां च पराहतिं करिष्यामि। मुने, नित्यं पुरःस्थितोऽहमेव तत्साधयामि।

Verse 84

न वाहनेन कुर्वीत मम जातु प्रदक्षिणाम् । धर्मलुब्धमना जानञ्छिवाचारपरिप्लुतिम्

मम प्रदक्षिणा वाहनेन कदापि न कार्या। शिवाचारस्य महिमानं जानन् धर्मलुब्धमना जनः शैवाचारपरिप्लुतो भवेत्।

Verse 85

धर्मकेतुः पुरा राजा यमलोकादुपागतः । मम प्रदक्षिणां कर्त्तुं तुरगेणाभ्यरोचयत्

पुरा धर्मकेतुनामा राजा यमलोकादुपागतः। मम प्रदक्षिणां कर्तुं स तुरगेणाभ्यरोचयत्।

Verse 86

क्षणेन तुरगो जातो गणनाथः सुरार्चितः । प्रतिपेदे पदं शैवं विमुच्य धरणीपतिम्

क्षणेन स तुरगो जातो गणनाथः सुरार्चितः। धरणीपतित्वं विमुच्य स शैवं पदं प्रतिपेदे।

Verse 87

वीक्ष्य तं वाहनं भूयो गणनाथवपुर्द्धरम् । पादप्रदक्षिणां कृत्वा स्वयं च गणपोऽभवत्

वीक्ष्य तं वाहनं भूयो गणनाथवपुर्द्धरम् । पादप्रदक्षिणां कृत्वा स्वयं च गणपोऽभवत्

Verse 88

तदाप्रभृति शक्राद्याः सुरा विष्णुसमन्विताः । पादाभ्यामेव कुर्वंति मम सर्वे प्रदक्षिणाम्

तदाप्रभृति शक्राद्याः सुरा विष्णुसमन्विताः । पादाभ्यामेव कुर्वंति मम सर्वे प्रदक्षिणाम्

Verse 89

स्वर्गान्निपातितः कोऽपि सिद्धः काले तपःक्षयात् । प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पुनर्लब्धपदोऽभवत्

स्वर्गान्निपातितः कोऽपि सिद्धः काले तपःक्षयात् । प्रदक्षिणां ततः कृत्वा पुनर्लब्धपदोऽभवत्

Verse 90

स्खलितं पादजं रक्तं मम कर्तुः प्रदक्षिणम् । मार्ज्यते तस्य देवेन्द्र मौलिमंदारकेसरैः

स्खलितं पादजं रक्तं मम कर्तुः प्रदक्षिणम् । मार्ज्यते तस्य देवेन्द्र मौलिमंदारकेसरैः

Verse 91

प्रदक्षिणमहावीथी शिलाशकलघट्टितम् । पदं संधार्यते पुंसां श्रीपयोधरकुंकुमैः

प्रदक्षिणमहावीथी शिलाशकलघट्टितम् । पदं संधार्यते पुंसां श्रीपयोधरकुंकुमैः

Verse 92

मणिपर्वतशृंगेषु कल्पद्रुमवनांतरे । संचरंति सदा मर्त्या मम कृत्वा प्रदक्षिणम्

मम प्रदक्षिणां कृत्वा मर्त्याः सदा मणिपर्वतशृङ्गेषु कल्पद्रुमवनान्तरे च विचरन्ति।

Verse 93

गौर्युवाच । उपचारप्रवृत्तानां फलं मे शंस सुव्रत । यैर्वै जनः कृतार्थः स्याद्यथाशक्ति कृतादरः

गौर्युवाच—उपचारप्रवृत्तानां फलं मे शंस सुव्रत। यैर्वै जनः कृतार्थः स्याद् यथाशक्ति कृतादरः॥

Verse 94

मुनिरुवाच । उपचारफलं देवि शृणु वक्ष्याम्यहं तव । यन्मह्यं कृपया पूर्वमुक्तवान्परमेश्वरः

मुनिरुवाच—उपचारफलं देवि शृणु, वक्ष्याम्यहं तव। यन्मह्यं कृपया पूर्वं परमेश्वर उवाच॥

Verse 95

लूती तंतुकजालानि संसृज्य क्वचिदेव मे । जातिस्मरो महीध्रेऽस्मिन्सोंऽशुकैर्मां व्यवेष्टयत्

लूती तन्तुकजालानि संसृज्य क्वचिदेव मे, जातिस्मरा महीध्रेऽस्मिन् स्वांशुकैर्मां व्यवेष्टयत्।

Verse 96

गजः कश्चितृषाक्रांतो विमुच्य च मधु क्वचित् । वनपल्लवमुत्कीर्य मुक्तोऽभूद्गणनायकः

गजः कश्चिदृषाक्रान्तो मधु क्वचिद्विमुच्य च। वनपल्लवमुत्कीर्य समर्प्य मुक्तोऽभूद्गणनायकः॥

Verse 97

कृमयो विलुठन्तो मे पार्श्वे दुरितवर्जिताः । सिद्धवेषाः पुनः सर्वे मम लोकं व्रजंति ते

कृमयो विलुठन्तो मे पार्श्वे दुरितवर्जिताः । सिद्धवेषाः पुनः सर्वे मम लोकं व्रजंति ते

Verse 98

अव्युच्छिन्नप्रदीपार्चिः क्षणमप्यादधाति यः । स्वयंप्रकाशः स भवन्मम सारूप्यमश्नुते

अव्युच्छिन्नप्रदीपार्चिः क्षणमप्यादधाति यः । स्वयंप्रकाशः स भवन्मम सारूप्यमश्नुते

Verse 99

हारीतः कोपि संप्राप्तः शाखानीडो ममांतिके । खद्योतो दीपवन्नक्तं तावन्मुक्तिं समागतः

हारीतः कोपि संप्राप्तः शाखानीडो ममांतिके । खद्योतो दीपवन्नक्तं तावन्मुक्तिं समागतः

Verse 100

गावः प्रस्रवणैः सिक्ता वत्सस्मरणसंभवैः । मत्पार्श्वे मुक्तिमापुस्ता मम लोकं समाश्रयन्

गावः प्रस्रवणैः सिक्ता वत्सस्मरणसंभवैः । मत्पार्श्वे मुक्तिमापुस्ता मम लोकं समाश्रयन्

Verse 101

काकः पक्षजवातेन बलिग्रहणलोलुपः । मार्जयन्मत्पुरोभागं मुक्तिं प्रापद्यत क्षणात्

काकः पक्षजवातेन बलिग्रहणलोलुपः । मार्जयन्मत्पुरोभागं मुक्तिं प्रापद्यत क्षणात्

Verse 102

मूषको मद्गुहाभागं मणिसंघविकर्षणैः । प्रकाशयन्वितिमिरं मम रूपमपद्यत

मूषकः मद्गुहाभागे मणिसंघान् विकर्षन् प्रकाशं जनयन् तमो निवार्य मम एव रूपं प्राप।

Verse 103

छायावृक्षत्वमास्थातुं मुनयस्त्रिदशा अपि । प्रार्थयंत्येव मत्पार्श्वे न पुनःसंभवेच्छया

मत्पार्श्वे छायावृक्षत्वं प्राप्तुं मुनयः त्रिदशाश्चापि प्रार्थयन्ति; पुनर्जन्मेच्छां न कुर्वन्ति।

Verse 104

गोपुरं शिखरं शालां मण्डपं वापिकामपि । कुर्वतां मत्पुरोभागे सिध्यंतीष्टार्थसंपदः

मत्पुरोभागे गोपुरं शिखरं शालां मण्डपं वापिकां वा कुर्वतां, इष्टार्थसंपदः सिद्ध्यन्ति।

Verse 105

सदा मर्त्त्यैरनासाद्यमग्निलिंगमिदं मम । अनासाद्याचलेशाख्यं पूज्यतां वसुधातले

इदं मम अग्निलिङ्गं सदा मर्त्यैरनासाद्यम्; तस्माद् वसुधातले अचलेशाख्यं पूजयत।

Verse 106

वीक्षणस्पर्शनध्यानैः स्वभूतं निखिलं जगत् । पोषयंती परा शक्तिः पूज्याऽपीतकुचाभिधा

वीक्षणस्पर्शनध्यानैः स्वभूतं निखिलं जगत् पोषयन्ती परा शक्तिः पूज्या; सा ‘पीतकुचा’ इति विख्याता।

Verse 107

सर्वलोकैकजननी संप्राप्ता नित्ययौवनम् । यौवनप्रार्थिभिः सेव्या सदाऽपीतकुचाभिधा

सर्वलोकैकजननी संप्राप्ता नित्ययौवनम् । यौवनप्रार्थिभिः सेव्या सदाऽपीतकुचाभिधा ॥

Verse 108

क्षणात्तस्य पुरोभागे वसतां प्राणिनामिह । परत्र वात्र दुष्प्राप्यमिष्टवस्तु न विद्यते

क्षणात्तस्य पुरोभागे वसतां प्राणिनामिह । परत्र वात्र दुष्प्राप्यमिष्टवस्तु न विद्यते ॥

Verse 109

अप्रमेयगुणाधारमपेक्षितवरप्रदम् । अशेषभोगनिलयं शोणाद्रीशं समर्चय

अप्रमेयगुणाधारमपेक्षितवरप्रदम् । अशेषभोगनिलयं शोणाद्रीशं समर्चय ॥

Verse 110

लब्धकामा पुनः शम्भुमाश्रयिष्यसि सुव्रते । तपश्चरणमप्येतत्तव लोकहितावहम्

लब्धकामा पुनः शम्भुमाश्रयिष्यसि सुव्रते । तपश्चरणमप्येतत्तव लोकहितावहम् ॥

Verse 111

न केवलं तव तपः स्ववांछितफलप्रदम् । तपस्यतामृषीणां च क्षेमायैव भविष्यति

न केवलं तव तपः स्ववांछितफलप्रदम् । तपस्यतामृषीणां च क्षेमायैव भविष्यति ॥

Verse 112

कारणांतरमाशंक्य तपः कुर्वंति देवताः । रहस्यं देवतानां तु फलेनैवानुमीयते

कारणान्तरमाशङ्क्य देवताः अपि तपः कुर्वन्ति। देवतानां तु रहस्यं फलेनैवावगम्यते॥

Verse 113

वयं च सहसंवासास्तव व्रतनिरीक्षणात् । कृतार्थाः स्याम देवेशि तपसा नः कृतार्थता

वयं च सहसंवासाः तव व्रतनिरीक्षणात्। कृतार्थाः स्याम देवेशि, तपसा नः कृतार्थता॥

Verse 114

इति तस्य मुनेर्वाक्यमर्थगर्भं निशम्य सा । गौरी कौतुकसंयुक्ता प्रशशंस महामुनिम्

इति तस्य मुनेर्वाक्यमर्थगर्भं निशम्य सा। गौरी कौतुकसंयुक्ता प्रशशंस महामुनिम्॥

Verse 115

तपः किमन्यत्कर्तव्यं लब्धं तव तु दर्शनम् । अरुणाद्रिरयं दृष्टः श्रुतं माहात्म्यमस्य च

तपः किमन्यत्कर्तव्यं, लब्धं तव तु दर्शनम्। अरुणाद्रिरयं दृष्टः, श्रुतं माहात्म्यमस्य च॥

Verse 116

अहो भूमेस्तु वैचित्र्यं यतो दृष्टा दिवोऽधिका । यत्रैव तैजसं लिंगं देवतानां वरप्रदः

अहो भूमेस्तु वैचित्र्यं यतो दृष्टा दिवोऽधिका। यत्रैव तैजसं लिङ्गं देवतानां वरप्रदः॥

Verse 117

शिवः प्रसादसिद्धो मे दर्शितं स्थानमात्मनः । अत्रैव शिवमाराध्य वशीकुर्यां जगद्गुरुम्

शिवः प्रसन्नः प्रसादसिद्धो मे स्वधाम दर्शितवान्। अत्रैव शिवमाराध्य जगद्गुरुं वशीकरिष्यामि॥

Verse 118

अविनाभूतमैक्यं मे देवेन भवतात्सदा । त्वया कृतेन साह्येन भवेयं शिवनायिका

देवेन भवता मे सदा अविनाभूतमैक्यं भवतु। त्वया कृतसाह्येन शिवनायिका भवेयम्॥

Verse 119

इति गौतमसंनिधौ तदानीं कृतसंवित्तप आदरेण कर्तुम् । अभजद्रुचिरां च पर्णशालां मुनिना चानुमता तथेति भक्त्या

इति गौतमसंनिधौ तदा सा आदरेण तपः कर्तुं कृतनिश्चया। मुन्यनुमत्या भक्त्या रुचिरां पर्णशालां प्रविवेश॥

Verse 120

सुकुमारतनुः सरोरुहाक्षी घनतुंगस्तनकल्पितोत्तरीया । जटिला हरिनीलरत्नकांतिर्गिरिजा राजति देहवत्तपःश्रीः

सुकुमारतनुः सरोरुहाक्षी घनतुंगस्तनकल्पितोत्तरीया। जटिला हरिनीलरत्नकान्तिर्गिरिजा राजति देहवत्तपःश्रीः॥

Verse 121

नियमैर्बहुभिस्तपोविशेषैः क्रतुषु प्राप्तविचित्रयोगबंधैः । निगमागमदृष्टधर्ममार्गं सकलं सा तु कृतार्थतामनैषीत्

नियमैर्बहुभिस्तपोविशेषैः क्रतुषु प्राप्तविचित्रयोगबन्धैः। निगमागमदृष्टधर्ममार्गं सकलं सा तु कृतार्थतामनैषीत्॥

Verse 122

तपसा विविधेनतप्यमाना न कदाचित्परिखेदमाप तन्वी । हरिरत्नमयी च कापि वल्ली नितरां दीप्तिमती बभूव बाला

तपसा नानाविधेन तप्यमाना सा तन्वी कदाचिदपि परिखेदं नाप; हरिरत्नमयीव काचिद्वल्ली सा बाला नितरां दीप्तिमती बभूव।