Adhyaya 8
Mahesvara KhandaArunachala MahatmyaAdhyaya 8

Adhyaya 8

अध्यायः अष्टमः मārkaṇḍeyena अरुणाचलस्य माहात्म्यं विस्तरेण श्रोतुम् अभ्यर्थिते नन्दिकेश्वरः प्रवर्तते। सः शॊणाद्रेः/शॊणाचलस्य शैवचरितं सर्वथा वक्तुं दुष्करम् इति, विद्वांसोऽपि तस्य विस्मयम् अनन्तं न परिमातुं शक्नुवन्तीति च निर्दिश्य, तथापि अंशतः कथयितुं प्रतिजानाति। ततः सृष्ट्यादौ महेश्वरः निरविकल्पः सन् अपि स्वेच्छया जगदाविर्भावं करोतीति ब्रूते। सृष्टि-पालनयोः सहायान् अन्विष्य सः ब्रह्माणं विष्णुं च जनयति; ब्रह्मणे रजोगुणं, विष्णवे सत्त्वगुणं नियोज्य तयोः लोकव्यवस्थापन-कर्तव्यं स्थापयति। अनन्तरं ब्रह्मणः सृष्टिक्रमः संक्षेपेण कथ्यते—मरीच्यादयः ऋषयः, वर्णाश्रमाः, नानाभूतगणाश्च प्रादुर्भवन्ति; तेषां सन्ततिभिः जगत् पूर्यते। कालेन तु ब्रह्मा, विष्णुश्च लौकिकरूपेषु प्रवृत्तौ, महेश्वरं विस्मरन्ति; स्वातन्त्र्याभिमानात् गर्वो जायते—येन शिवस्य परत्वं शॊणाद्रेः पावनत्वं च पुनः प्रतिपादनीयम् इति कथानिबन्धः सिद्ध्यति।

Shlokas

Verse 1

गौतम उवाच । शृणु देवि पुरावृत्तं कैलासे मेरुधन्विना । आदिष्टस्तीर्थयात्रार्थमहं लिंगानि वीक्षितुम्

गौतम उवाच—शृणु देवि पुरावृत्तं कैलासे मेरुधन्विना। आदिष्टोऽहं तीर्थयात्रार्थं लिङ्गानि वीक्षितुं।

Verse 2

रुद्रक्षेत्रे च केदारे तथा बदरिकाश्रमे । काश्यां पुण्येषु देशेषु तथा श्रीपर्वते शिवे

रुद्रक्षेत्रे च केदारे तथा बदरिकाश्रमे । काश्यां पुण्येषु देशेषु तथा श्रीपर्वते शिवे ॥

Verse 3

कांचीमुख्यासु पुण्यासु पुरीष्वप्यगमं तदा । ऋषिभिर्विबुधैः सार्थैर्गणैर्योगिभिरुत्तमैः

कांचीमुख्यासु पुण्यासु पुरीष्वप्यगमं तदा । ऋषिभिर्विबुधैः सार्थैर्गणैर्योगिभिरुत्तमैः ॥

Verse 4

स्थापितानि च लिंगानि स्वयंभूनि च दृष्टवान् । तत्रतत्र महाभागे तीर्थानि शिवसन्निधौ

स्थापितानि च लिंगानि स्वयंभूनि च दृष्टवान् । तत्रतत्र महाभागे तीर्थानि शिवसन्निधौ ॥

Verse 5

सेवमानः सशिष्योऽहं पर्यटन्पृथिवीमिमाम् । एवं तीर्थानि सर्वाणि गाहमानो व्रतान्वितः

सेवमानः सशिष्योऽहं पर्यटन्पृथिवीमिमाम् । एवं तीर्थानि सर्वाणि गाहमानो व्रतान्वितः ॥

Verse 6

तपांसि यज्ञकर्माणि कुर्वन्भूमिं समाचरन् । शिवस्मरणसंयुक्तः शिवलिंगानि सन्नमन्

तपांसि यज्ञकर्माणि कुर्वन्भूमिं समाचरन् । शिवस्मरणसंयुक्तः शिवलिंगानि सन्नमन् ॥

Verse 7

सर्वाणि भुवि पुण्यानि देशमेतमुपाश्रयम् । अत्र देवं महादेवमविकेशं त्रियंबकम्

भुवि यानि पुण्यानि सर्वाणि तानि देशमेतमुपाश्रितानि। अत्र देवो महादेवोऽविकेशस्त्र्यंबकः स्थितः॥

Verse 8

अरुणाद्रिरितिख्यातं पर्वतं लिंगमैक्षिषि । अत्र सिद्धा महात्मानो मुनयश्च दृढव्रताः

अरुणाद्रिरिति ख्यातं पर्वतं लिङ्गमेवाऽद्राक्षम्। अत्र सिद्धा महात्मानो मुनयश्च दृढव्रताः॥

Verse 9

कंदमूलफलाहारा दृष्टाः शोणाद्रि सेवकाः । अस्तौषमादिमं लिंगमरुणाद्रिमयं महत्

कन्दमूलफलाहाराः दृष्टाः शोणाद्रिसेवकाः। ततः स्तुतवानहं लिङ्गमाद्यं महत्तरम्—अरुणाद्रिमयं स्वयम्॥

Verse 10

आद्येन ब्रह्मणा पूर्वमर्चितं दिव्यचक्षुषा । असौ यस्ताम्रो अरुण उत बभ्रुः सुमंगलः

आद्येन ब्रह्मणा पूर्वं दिव्यचक्षुषा समर्चितम्। असौ ताम्रवर्णोऽरुणो बभ्रुः सुमङ्गलः सदा॥

Verse 11

इति वेदा स्तुवंति त्वामरुणाद्रीश संततम् । नमस्ताम्राय चारुणाय शिवाय परमात्मने

इति वेदाः स्तुवन्ति त्वामरुणाद्रीश शाश्वतम्। नमस्ताम्राय चारुणाय शिवाय परमात्मने॥

Verse 12

सर्ववेदस्वरूपाय नित्यायामृतमूर्त्तये । कालाय करुणार्द्राय दृष्टिपेयामृताब्धये

सर्ववेदस्वरूपाय नित्यायामृतमूर्तये । कालाय करुणार्द्राय दृष्टिपेयामृताब्धये नमः ॥

Verse 13

भक्तवात्सल्यपूर्णाय पुण्याय पुरभेदिने । दर्शनं तव देवेश सर्वधर्मफलप्रदम्

भक्तवात्सल्यपूर्णाय पुण्याय पुरभेदिने । दर्शनं तव देवेश सर्वधर्मफलप्रदम् ॥

Verse 14

भुवि लब्धवता भूयो नान्यत्कार्यं तपः क्वचित् । भवता कर्मभूरेषा वर्ततेद्य निरोधिता

भुवि लब्धवता भूयो नान्यत्कार्यं तपः क्वचित् । भवता कर्मभूरेषा वर्ततेद्य निरोधिता ॥

Verse 15

प्रार्थयते स्वयं वासान्देवाश्चात्र त्वदाश्रये । कालसंग्रहसंजातं फलं लब्धं मयाधुना

प्रार्थयते स्वयं वासान्देवाश्चात्र त्वदाश्रये । कालसंग्रहसंजातं फलं लब्धं मयाधुना ॥

Verse 16

अन्यत्कृतं तपः सर्वं त्वद्दर्शनफलं मम । ईदृशं तव देवेश रूपमत्यद्भुतोदयम्

अन्यत्कृतं तपः सर्वं त्वद्दर्शनफलं मम । ईदृशं तव देवेश रूपमत्यद्भुतोदयम् ॥

Verse 17

एकमद्रिमयं लिंगं न क्वचिद्दृष्टवान्भुवि । सूर्येंद्वग्निसुसंयुक्त कोणत्रयमनोहरम्

भुवि क्वचिदपि न दृष्टं मया एकमद्रिमयं लिङ्गम्। सूर्येन्द्वग्निसुसंयुक्तं कोणत्रयमनोहरं रम्यम्॥

Verse 18

त्रिमूर्तिरूप देवेश दृश्यते ते वपुर्महत् । शक्तित्रयस्वरूपेण कालत्रयविधानकम्

त्रिमूर्तिरूपो देवेश दृश्यते ते वपुर्महत्। शक्तित्रयस्वरूपेण कालत्रयविधानकम्॥

Verse 19

त्रिवेदात्मं त्रिकोणांगं लिंगं ते दृष्टमद्भुतम् । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय विततं रूपमास्थितः

त्रिवेदात्मं त्रिकोणाङ्गं लिङ्गं ते दृष्टमद्भुतम्। त्रैलोक्यरक्षणार्थाय विततं रूपमास्थितः॥

Verse 20

दृश्यते वसुधाभागे शोणाद्रिरिति विश्रुतः । अजानतां च मर्त्यानां समालोकनमात्रतः

वसुधाभागे दृश्यते शोणाद्रिरिति विश्रुतः। अजानतां मर्त्यानां समालोकनमात्रतः फलप्रदः॥

Verse 21

वितरत्यखिलान्भोगान्व्याजकरुणानिधिः । अर्चया रहितं लिंगमन्यं शून्यमुदाहृतम्

वितरत्यखिलान्भोगान् व्याजकरुणानिधिः प्रभुः। अर्चया रहितं लिङ्गमन्यच्छून्यमुदाहृतम्॥

Verse 22

इदं तु पूजितं देवैः सदा सर्ववरप्रदम् । प्रसीद करुणापूर्ण शोणाचल महेश्वर

इदं तु पूजितं देवैः सदा सर्ववरप्रदम् । प्रसीद करुणापूर्ण शोणाचल महेश्वर

Verse 23

त्रायस्व भवभीतं मां प्रपन्नं भक्तवत्सल । द्रष्टव्यं द्रष्टमेतत्ते रूपमत्यद्भुतं महत्

त्रायस्व भवभीतं मां प्रपन्नं भक्तवत्सल । द्रष्टव्यं द्रष्टमेतत्ते रूपमत्यद्भुतं महत्

Verse 24

कृतार्थय कृपासिंधो शरण्य शरणागतम् । इति संस्तूयमानो मे देवः शोणाचलेश्वरः

कृतार्थय कृपासिंधो शरण्य शरणागतम् । इति संस्तूयमानो मे देवः शोणाचलेश्वरः

Verse 25

अदर्शयत्परं रूपं दिव्यमेहीत्युवाच माम् । प्रीतोऽस्मि भवतः स्तोत्रैर्भक्त्या च परया भृशम्

अदर्शयत्परं रूपं दिव्यमेहीत्युवाच माम् । प्रीतोऽस्मि भवतः स्तोत्रैर्भक्त्या च परया भृशम्

Verse 26

अत्रैव भवतो वासो नित्यमस्तु ममांतिके । संपूजय च मां नित्यं भुवि भोगैः सनातनैः

अत्रैव भवतो वासो नित्यमस्तु ममांतिके । संपूजय च मां नित्यं भुवि भोगैः सनातनैः

Verse 27

तपसा तप सर्वेषां महत्त्वमिह दर्शय । पूर्वं कैलासशिखरे वसंतं त्वां तपोन्वितम्

तपसा तप सर्वेषां महत्त्वमिह दर्शय । पूर्वं कैलासशिखरे वसंतं त्वां तपोन्वितम्

Verse 28

आदिशं पृथिवीभागं शोणाद्रौ पूजयेति माम् । सप्तर्षिपूजिता पूजा दिवि मे संप्रकाशते

आदिशं पृथिवीभागं शोणाद्रौ पूजयेति माम् । सप्तर्षिपूजिता पूजा दिवि मे संप्रकाशते

Verse 29

तथा नित्यार्चनायुक्त प्रकाशय धरातले । सर्वेषामेव जंतूनां हिताय त्वं तपोऽधिकः

तथा नित्यार्चनायुक्त प्रकाशय धरातले । सर्वेषामेव जंतूनां हिताय त्वं तपोऽधिकः

Verse 30

भुवि मां पूजयार्चाभिरागमोक्ताभिरादरात् । दिव्या मम महापूजा दृश्या हि दिवि दैवतैः

भुवि मां पूजयार्चाभिरागमोक्ताभिरादरात् । दिव्या मम महापूजा दृश्या हि दिवि दैवतैः

Verse 31

प्रकाशनीया भवता पार्थिवी वसुधातले । माहात्म्यं पूर्वमेवोक्तं यथाहमरुणाचलः

प्रकाशनीया भवता पार्थिवी वसुधातले । माहात्म्यं पूर्वमेवोक्तं यथाहमरुणाचलः

Verse 32

स्थितो वसुंधराभागे मया प्रीतं तु ते भृशम् । ये वा संपूजयंति स्म पूर्वं मां सुकृताधिकाः

स्थितोऽहं वसुन्धराभागे, त्वयि तु मे भृशं प्रीतिः। ये च पूर्वं मां सम्यक् संपूजयन्ति स्म, ते सुकृताधिकाः॥

Verse 33

तेभ्यस्त्वमधिको भूमौ प्रकाशस्व शिवार्चनम् । इत्यादिष्टो हि देवेशं प्रणम्य भवभक्तिमान्

तेभ्यस्त्वमधिको भूमौ, प्रकाशय शिवार्चनम्। इत्यादिष्टः स देवेशं प्रणम्य, शिवभक्तिमानभवत्॥

Verse 34

अन्वपृच्छं दयापूर्णमरुणाद्रीशमानमन् । अनासाद्यमिदं रूपमग्निरूपं महेश्वरम्

ततोऽहं दयापूर्णमरुणाद्रीशमानमन्। प्रणम्य पप्रच्छ—अनासाद्यं हि तद्रूपं, अग्निरूपं महेश्वरम्॥

Verse 35

कथमद्यार्चयाम्येनं मर्त्यलोकोचितार्चनैः । आदेशमिममन्वर्थं कथं वा कल्पयाम्यहम्

कथमद्याऽर्चयाम्येनं मर्त्यलोकोचितार्चनैः। आदेशमिममन्वर्थं कथं वा कल्पयाम्यहम्॥

Verse 36

उपायमादिश श्रीमन्नभिगम्यो यथा भवान् । इति विज्ञापितो देवः श्रीमाञ्छोणाचलेश्वरः

उपायमादिश श्रीमन्, अभिगम्यो यथा भवान्। इति विज्ञापितो देवः श्रीमाञ्छोणाचलेश्वरः॥

Verse 37

अन्वग्रहीदशेषात्मा प्रणतं मां दयानिधिः । अहं तु सूक्ष्मलिंगानि प्रकाशिष्ये महीतले

दयानिधिरशेषात्मा प्रभुः प्रणतं मामन्वग्रहीत्—“अहं तु महीतले सूक्ष्मलिङ्गानि प्रकाशयिष्यामि” इति।

Verse 38

आगमोक्तक्रियाभेदैः पूजां मे प्रतिपादय । पंचावरणसंयुक्तं लिंगं मे सूक्ष्ममद्भुतम्

आगमोक्तक्रियाभेदैर्मम पूजां प्रतिपादय; पञ्चावरणसंयुक्तं मम सूक्ष्ममद्भुतं लिङ्गम्।

Verse 39

अरुणाद्रीश्वराभिख्यं संपूजय तपोबलैः । इत्यादिश्य महादेवः स्वयंभु विमलं महत्

अरुणाद्रीश्वराभिख्यं लिङ्गं तपोबलैः संपूजय; इत्यादिश्य महादेवः स्वयंभुर्विमलं महत् (अभवत्)।

Verse 40

रूपं मे दर्शयामास सूक्ष्मलिंगात्मना शिवः । आलोक्य विमलं लिंगं सूक्ष्मं तत्स्वयमुच्छ्रितम्

शिवः सूक्ष्मलिङ्गात्मना मे रूपं दर्शयामास; तद्विमलं सूक्ष्मं लिङ्गं स्वयमुच्छ्रितं दृष्टवानहम्।

Verse 41

अशेषाऽवरणोपेतं कृतार्थहृदयोऽभवम् । पुनर्व्यज्ञापयं देवं शम्भुमाश्रितवत्सलम्

अशेषावरणोपेतं (अपगतेष्वावरणेषु) कृतार्थहृदयोऽभवम्; पुनः शम्भुं देवं शरणागतवत्सलं व्यज्ञापयम्।

Verse 42

आगमोक्तप्रकाराणामनिरीक्ष्यत्वमागतम् । कथं तु तव रूपाणां नामभेदान्वियोजितान्

आगमोक्तविधीनां मया सम्यगनुशीलनं न शक्यते। तव नामभेदैर्विभक्तानां रूपाणां भेदं कथं नु अवगच्छेयम्॥

Verse 43

जानीयां करुणामूर्ते स्वयमीश्वर मत्प्रभो । पूजकास्तव के वा स्युर्मंदिरं वात्र कीदृशम्

करुणामूर्ते स्वयमीश्वर मम प्रभो, जानीयाम्—अत्र तव पूजकाः के भविष्यन्ति, मन्दिरं च कीदृशं भवेत्॥

Verse 44

कथं स्तोत्रं कथं पूजा के वात्र परिचारकाः । स्थानरक्षा कथं वा स्यात्के वात्मपरिरक्षकाः

स्तोत्रं कथं कर्तव्यं, पूजा च कथं भवेत्? अत्र परिचारकाः के स्युः? स्थानरक्षा कथं स्यात्, आत्मपरिरक्षकाः के वा?॥

Verse 45

कथं वा मानुषी पूजा नित्या संवर्धते तव । आगता बहवो देवाः श्रद्धेयं मनुजैः कथम्

मानुषी तव नित्या पूजा कथं दिनेदिने संवर्धते? बहवो देवाः समागताः; मनुजैः श्रद्धेयं कथं भवेत्?॥

Verse 46

प्रसीद परमेशान स्वयमाज्ञापयाखिलम् । एवं विज्ञापितो देवः शोणाद्रीशः स्वयं प्रभुः

प्रसीद परमेशान, स्वयमेवाखिलमाज्ञापय। एवं विज्ञापितो देवः शोणाद्रीशः स्वयं प्रभुः प्रत्युवाच॥

Verse 47

आज्ञापयत्तदा देवो विश्वकर्माणमागतम् । सृज त्वं नगरं दिव्यमरुणाख्यं गुणाधिकम्

तदा देवः आगतं विश्वकर्माणम् आज्ञापयत्— “त्वं दिव्यं नगरम् अरुणाख्यं सृज; यत् गुणैः सौभाग्यैश्चाधिकं सर्वेभ्यः श्रेष्ठतरम्।”

Verse 48

मंदिरं मम दिव्यं च महामणिगणोज्ज्वलम् । तौर्यत्रिकं सपर्यांगं तन्मे सर्वं प्रकल्पय

“मम दिव्यं मन्दिरं च महामणिगणैः उज्ज्वलं प्रकल्पय; तथा तौर्यत्रिकं सपर्याङ्गं च— तत् सर्वं मे सम्यक् विन्यस्य सिद्धं कुरु।”

Verse 49

आबभाषे शिवः श्रीमान्नामभेदार्चनक्रमम् । व्रतं च करुणामूर्त्तिररुणाद्रीश्वरः शिवः

ततः श्रीमान् शिवः करुणामूर्तिः अरुणाद्रीश्वरः— स्वनामभेदान्, अर्चनस्य क्रमं, व्रतानि च, सर्वं प्राह।

Verse 50

शृणु तन्मे च ये सृष्टा पूजार्थं परिचारकाः । शृणु गौतम सर्वं मे मानुषं पूजनक्रमम्

ये च पूजार्थं सृष्टाः परिचारकाः, तानपि मे वचनं शृणु। हे गौतम, मानुषं मम पूजनक्रमं सर्वं शृणु।

Verse 51

य एष सर्वलोकानां क्षेमाय प्रथते भुवि । इदं तेजोमयं लिंगमतुलं दृश्यते महत्

य एष सर्वलोकानां क्षेमाय भुवि प्रथते, तस्येदं महत् अतुलं तेजोमयं लिङ्गं दृश्यते।

Verse 52

अरुणाद्रीश्वराभिख्यं पूज्यतां सततं त्वया । शक्तिर्ममोत्तरे भागे पूज्या नित्योदया मुदा

अरुणाद्रीश्वरसंज्ञं देवं त्वया सततं समर्चय । ममोत्तरभागे च शक्तिं नित्योदयां मुदा नित्यं पूजय ।

Verse 53

दधती स्थानमाहात्म्यमपीतकुचनामिका । अरुणाचलराजोयमविभागः प्रियान्वितः

अस्य पुण्यस्थानस्य माहात्म्यं या धारयति सा ‘अपीतकुचा’ इति कथ्यते । अयं अरुणाचलराजोऽविभागः प्रियया सह संयुक्तः ।

Verse 54

उत्सवार्थो महादेवः पूज्यो भोगसुतावृतः । बोधदो भक्तलोकस्य दत्ताभयकरः शिवः

उत्सवार्थं महादेवः पूज्यः, भोगसुताभ्यां परिवृतः । भक्तलोकस्य बोधदः शिवो दत्ताभयकरः ।

Verse 55

सारंगं परशुं विभ्रत्प्रसन्नवदनः सदा । उमास्कन्देश्वरः शम्भुर्दिव्यरत्नविभूषणः

सदा प्रसन्नवदनः सारङ्गं परशुं च विभ्रत् । दिव्यरत्नविभूषितः शम्भुरुमास्कन्देश्वरः पूज्यः ।

Verse 56

आभया भासयंल्लोकानविकुण्ठश्रियान्वितः । शक्तेरुत्सवभद्रे च संपूज्या सुंदरेश्वरी

आभयया लोकान् भासयन्ती अविकुण्ठश्रियान्विता । शक्तेरुत्सवभद्रे च सुन्दरेश्वरी सम्यक् संपूज्या ।

Verse 57

सर्वभूषणसंयुक्ता शृङ्गाररसवर्द्धनी । बालो गणपतिः पूज्यः पुरस्ताद्भूतिनन्दनः

सर्वाभरणविभूषिता शृङ्गाररसवर्धिनी च; पुरतः भूतिनन्दनः बालो गणपतिः पूज्यः।

Verse 58

मदंतिकमलंकुर्वन्भक्ष्यैर्भोज्यैर्बहूदयैः । मत्पार्श्वमविमुंचंती शोणरेखांचितेक्षणा

मदन्तिकं बहुविधैर्भक्ष्यैर्भोज्यैश्च अलङ्कुर्वन्ती, शोणरेखाङ्कितेक्षणा मत्पार्श्वं न विमुञ्चति।

Verse 59

उत्सवार्था परा शक्तिरंतिकस्थैव पूज्यताम् । मुखरांघ्रिपतिः श्रीमान्नृत्यंस्तांडवपण्डितः

उत्सवार्था परा शक्तिरन्तिकस्था एव पूज्यताम्; मुखराङ्घ्रिपतिः श्रीमान् नृत्यन् ताण्डवपण्डितोऽपि (पूज्यः)।

Verse 60

उत्सवार्थं समभ्यर्च्यश्चक्षुरग्रेऽमृतेश्वरः । शक्तिश्चान्या महाभागा संपूज्या भूविनायका

उत्सवार्थं समभ्यर्च्य चक्षुरग्रेऽमृतेश्वरम्; अन्यां महाभागां शक्तिं च भूविनायकं च संपूज्येत्।

Verse 61

द्वारे नन्दी महाकालः पुरस्तात्सूर्यसंनिभः । भक्तानां मम सर्वेषां पूजनं चापि कल्प्यताम्

द्वारे नन्दी महाकालश्च पूज्यौ; पुरस्तात् सूर्यसंनिभः स्थितः। मम सर्वेषां भक्तानां पूजनं चापि कल्प्यताम्।

Verse 62

दक्षिणे मातरः पूज्या विघ्नशास्तृसमन्विताः । संपूज्यो नैरृते कोणे विघ्ननाशो विनायकाः

दक्षिणदिशि मातरः पूज्याः विघ्नशास्तृसमन्विताः । नैरृतकोणे च विनायकः विघ्ननाशकः सम्यक् संपूज्यः ॥

Verse 63

स्कन्दः शक्तिधरश्चैवैशानकोणे समर्च्यताम् । लिंगानि च मनोज्ञानि पूजनीयान्यनन्तरम्

ईशानकोणे शक्तिधरः स्कन्दः समर्च्यताम् । ततोऽनन्तरं मनोज्ञानि लिङ्गानि क्रमशः पूजनीयानि ॥

Verse 64

मंदिरं मम संपूज्य दक्षिणामूर्ति दक्षिणम् । पश्चिमे विष्णुरूपांकमग्निरूपान्वितं तथा

मम मन्दिरं सम्यक् संपूज्य दक्षिणे दक्षिणामूर्तिं पूजयेत् । पश्चिमे विष्णुरूपाङ्कं तथाऽग्निरूपान्वितं च ॥

Verse 65

उत्तरे ब्रह्मरूपांकं पूर्वे सारंगभूयुतम् । सर्वदेवगुणोपेतं सर्वशक्तिसमन्वितम्

उत्तरे ब्रह्मरूपाङ्कं पूर्वे शार्ङ्गभूयुतम् । सर्वदेवगुणोपेतं सर्वशक्तिसमन्वितम् ॥

Verse 66

अपीतकुचनाथायाः सर्वशक्तिसमन्वितम् । मंदिरं गुरु संपूज्य दिक्पालकवधूवृतम्

अपितकुचनाथायाः सर्वशक्तिसमन्वितम् । गुरुमन्दिरं सम्यक् संपूज्य दिक्पालकवधूवृतम् ॥

Verse 67

मंदिरस्यावनार्थाय देवीर्वैभवनायकाः

मंदिरस्यावनार्थाय देवीर्वैभवनायकाः

Verse 68

क्षेत्रपालं तु संपूज्य सर्वावरणसंयुतम् । पुत्रस्य त्राणमायाता पूज्यारुणगिरीश्वरी

क्षेत्रपालं तु संपूज्य सर्वावरणसंयुतम् । पुत्रस्य त्राणमायाता पूज्यारुणगिरीश्वरी

Verse 69

काली बहुविधाश्चान्या देवता विधिपालकाः । उत्सवा विविधाः कल्प्याः प्रतिमासमहोदयाः

काली बहुविधाश्चान्या देवता विधिपालकाः । उत्सवा विविधाः कल्प्याः प्रतिमासमहोदयाः

Verse 70

सृजस्व कन्यका दिव्याः शिवदेवार्हणे रताः । नृत्तगीतकलाभिज्ञा रूपसौभाग्यसंयुताः

सृजस्व कन्यका दिव्याः शिवदेवार्हणे रताः । नृत्तगीतकलाभिज्ञा रूपसौभाग्यसंयुताः

Verse 71

चारुविभ्रमसंयुक्ताः कामदा नित्यपावनाः । शिष्यानादिश वेदज्ञान्सदाचारसमुज्ज्वलान्

चारुविभ्रमसंयुक्ताः कामदा नित्यपावनाः । शिष्यानादिश वेदज्ञान्सदाचारसमुज्ज्वलान्

Verse 72

दिव्योपचारसंसिद्ध्यै सुभगाञ्छुद्धचेतसः । दीक्षितान्विमलाञ्छुद्धाञ्छैवागमविशारदान्

दिव्योपचारसंसिद्ध्यर्थं सुभगान् शुद्धचेतसः । दीक्षितान् विमलान् शुद्धान् शैवागमविशारदान् नियोजयेत् ॥

Verse 73

शैवाचारप्रसिद्ध्यर्थमादिशाभ्यर्चने मम । मार्द्दलाञ्छांखिकान्वैणांस्तालिकान्वेणुवादकान्

शैवाचारप्रसिद्ध्यर्थं ममादिशाभ्यर्चने तथा । मार्द्दलान् शांखिकान् वैणान् तालिकान् वेणुवादकान् नियोजयेत् ॥

Verse 74

शौल्बिकान्सृज सद्विद्यांश्चतुर्विद्याविशारदान् । क्षत्रियान्विविधान्वैश्याञ्छूद्रांश्च शिवसंमतान्

शौल्बिकान् सृज सद्विद्यान् चतुर्विद्याविशारदान् । क्षत्रियान् विविधान् वैश्यान् शूद्रांश्च शिवसंमतान् ॥

Verse 75

चत्वारश्च मठाः कल्प्याश्चतुर्दिक्तीर्थवासिनाम् । मुनीनां शिवभक्तानां निराशानां निवासतः

चत्वारो मठाः कल्प्याः चतुर्दिक्तीर्थवासिनाम् । मुनीनां शिवभक्तानां निराशानां निवासतः ॥

Verse 76

तेषु स्थिता मुनींद्रा मे रक्षंतु शिवपूजनम् । भिक्षमाणाः पुनः शैवा भक्ताः पाशुपता अपि

तेषु स्थिताः मुनीन्द्रा मे रक्षन्तु शिवपूजनम् । भिक्षमाणाः पुनः शैवा भक्ताः पाशुपता अपि ॥

Verse 77

पालयंतु सदान्ये च युक्ताः कापालिका अपि । सर्वेषां जायमानानां जातानां संभविष्यताम्

पालयंतु सदान्ये च युक्ताः कापालिका अपि । सर्वेषां जायमानानां जातानां संभविष्यताम् ॥

Verse 78

अव्याहताज्ञमारक्ष्यमिदं स्थानं महीभृताम् । बकुलश्च महानत्र दृश्यते दिव्यभूरुहः

अव्याहताज्ञमारक्ष्यमिदं स्थानं महीभृताम् । बकुलश्च महानत्र दृश्यते दिव्यभूरुहः ॥

Verse 79

अत्र भक्ता वितन्वन्तु शिवकार्यविनिश्चयम् । अत्र मे दीयते द्रव्यमप्रेक्षितपराप्तये

अत्र भक्ता वितन्वन्तु शिवकार्यविनिश्चयम् । अत्र मे दीयते द्रव्यमप्रेक्षितपराप्तये ॥

Verse 80

यत्तदक्षय्यफलदमारक्ष्यं शिवसेवकैः । भक्तैर्विज्ञापितं चार्थं श्रोष्यामि पुरतः स्थितैः

यत्तदक्षय्यफलदमारक्ष्यं शिवसेवकैः । भक्तैर्विज्ञापितं चार्थं श्रोष्यामि पुरतः स्थितैः ॥

Verse 81

सर्वं संपादयिष्यामि तेषां चित्तानुकूलकम् । अपराधसहस्राणि क्षंस्ये मां स्वर्चतामहम्

सर्वं संपादयिष्यामि तेषां चित्तानुकूलकम् । अपराधसहस्राणि क्षंस्ये मां स्वर्चतामहम् ॥

Verse 82

आगमोक्ता च पूजेयं मानुषी निर्मिता यतः । ग्रहीष्ये तामहं सर्वामर्चां सर्वागमोदिताम्

आगमोक्तैव पूजेयं मानुषैर्निर्मिता यतः । तस्मात्सर्वामिमामर्चां सर्वागमोदितां अहं सम्यग्ग्रहीष्यामि ॥

Verse 83

संकल्पितं भवेत्कर्म प्रीतिकृन्मम सेवकैः । आगमार्थानशेषांस्त्वमालोक्य समयोचितान्

संकल्पितं भवेत्कर्म प्रीतिकृन्मम सेवकैः । आगमार्थानशेषांस्त्वमालोक्य समयोचितान् ॥

Verse 84

विधायाभ्यर्चनाभेदांल्लोकरक्षाकृते मुने । कर्तव्या महती पूजा पौर्णमास्यां तु सादरम्

विधायाभ्यर्चनाभेदांल्लोकरक्षाकृते मुने । कर्तव्या महती पूजा पौर्णमास्यां तु सादरम् ॥

Verse 85

सत्राणि विविधान्यत्र कर्तव्यानि सहस्रशः । विविधानि च दानानि शक्त्या चैवास्य सन्निधौ

सत्राणि विविधान्यत्र कर्तव्यानि सहस्रशः । विविधानि च दानानि शक्त्या चैवास्य सन्निधौ ॥

Verse 86

अव्युच्छिन्नप्रदीपस्य दातारो मम सन्निधौ । तेजोमयमिदं रूपं मम यांति न संशयः

अव्युच्छिन्नप्रदीपस्य दातारो मम सन्निधौ । तेजोमयमिदं रूपं मम यान्ति न संशयः ॥

Verse 87

जलजं तरुजं पुष्पं कक्षजं च लतोद्भवम् । ददते ये च भक्त्या मे ते भविष्यंति भूभृतः

ये भक्त्या मे जलजं तरुजं पुष्पं कक्षजं लतोद्भवं च ददति, ते भविष्यन्ति भूभृतः—धराधराः नृपाः।

Verse 88

तेषां पुरोगतः साक्षादहं जेष्यामि विद्विषः । यस्य यस्य तु देशस्य यो यो राजा तपोधिकः

तेषां पुरोगतः साक्षादहं गत्वा विद्विषो जेष्यामि। यस्य यस्य तु देशस्य यो यो राजा तपोधिकः…

Verse 89

तत्तत्समर्द्धितं रम्यं संभवं ददतेऽत्र मे । मत्संनिधिमुपागत्य दुरात्मानोऽपि भूमिपाः

तत्तत्समृद्धितं रम्यं संभवं मेऽत्र ददते। मत्सन्निधिमुपागत्य दुरात्मानोऽपि भूमिपाः…

Verse 90

शिवभक्ता भृशं पूर्णा भविष्यंति न संशयः

शिवभक्ताः भृशं पूर्णा भविष्यन्ति, न संशयः।

Verse 91

इति शंभुमुखोत्थितं वचः समुपश्रुत्य विधूतकल्मषः । अहमानतवान्व्यजिज्ञपं कुतुकाच्छोणगिरीश्वरं शिवम्

इति शम्भुमुखोत्थितं वचः समुपश्रुत्य विधूतकल्मषः। अहमानतवान् कुतुकात् शोनगिरीश्वरं शिवं व्यजिज्ञपम्॥