Adhyaya 4

Vyasa

Mahesvara KhandaArunachala MahatmyaAdhyaya 4

अध्यायेऽस्मिन् गुरुः–शिष्यपरम्परया नन्दिकेश्वरः परीक्षितं सिद्धभक्तं मुनिं प्रति शैवधर्मे दृढतां प्रशंसति, शिवानुग्रहचिह्नानि च दर्शयति—यथा यमस्यापि शिवाधीनता। ततः स ‘गुह्यं’ क्षेत्रं प्रकाशयितुमिच्छन् श्रद्धा, मनोनिग्रहः, मन्त्रस्मरणं च स्थिरीकर्तव्यमिति वदति; शाङ्करीविद्यायाḥ प्रणवजपस्य च महत्त्वं निर्दिशति। द्राविडदेशस्य दक्षिणे अरुणाचलं त्रियोजनपरिमाणं पुण्यक्षेत्रं, शिवस्य हृदयदेशं च निरूप्यते; लोकहिताय शिवः पर्वतरूपं धृतवानिति स्तूयते। सिद्धैर्देवगणैश्च निवसितं, वनस्पतिपशवोऽपि पूजालक्षणतां वहन्तीति वर्ण्यते; चतुर्दिक्षु उपपर्वतानां विन्यासः, इडा–पिङ्गला–सुषुम्ना-रूपयोगनाड्युपमा, ज्योतिḥस्तम्भस्मरणं, ब्रह्मविष्ण्वोः अन्वेषणप्रसङ्गश्च सूचितः। गौतमस्य तपः सदाशिवदर्शनं च, गौऱ्याः प्रवाळाद्रिश्वरलिङ्गसम्बन्धः, दुर्गायाः मन्त्रसिद्धिप्रदानं, खड्गतीर्थ-पापनाशनलिङ्गादीनां तीर्थलिङ्गानां च पावनफलानि कथ्यन्ते। अन्ते अरुणाचलस्य/शोणाद्रेः अतिशयफलश्रुतिः प्रतिपाद्यते; ततः शिष्यः कर्मदुःखयोः कारणकार्यन्यायं विषये प्रश्नं करोति।

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाभ्यधत्त विजया प्रणम्य जगदम्बिकाम् । सांत्वयन्ती स्तुतिशतैरुपायैः शिवदर्शनैः

ब्रह्मोवाच—अथ विजया जगदम्बिकां प्रणम्याभ्यधत्त। सा स्तुतिशतैः शिवदर्शनोपायैश्च तां सांत्वयितुमुद्यता बभूव॥

Verse 2

देवि त्वमविनाभूता सदा देवेन शंभुना । प्राणेश्वरी त्वमेकासि शक्तिस्तस्य परात्मनः

देवि, त्वं सदा शंभुना देवेनाविनाभूता। त्वमेव तस्य परात्मनः प्राणेश्वरी, एका शक्तिरसि॥

Verse 3

तथा मायां त्वमात्मीयां संदर्शयितुमीहसे । पृथग्भावमिवेशानः प्रकाशयति न स्वयम्

तथा त्वमात्मीयां मायां संदर्शयितुमीहसे। ईशानः स्वयमेव पृथग्भावमिव न प्रकाशयति॥

Verse 4

आदेशं प्रतिगृह्यैव समुपेतासि पार्वति । अलंघनीया सेवाज्ञा शांभवी सर्वदा त्वया

आदेशं प्रतिगृह्य त्वं समुपेतासि पार्वति । शांभवी सेवा-आज्ञा त्वया सर्वदा न लङ्घनीया ॥

Verse 5

विधातव्यं तपः प्राप्तं स्थानेस्मिच्छिवकल्पिते । निवृत्त्य निखिलान्कामाच्छंमुमाश्रितया त्वया

शिवकल्पितेऽस्मिन् स्थाने प्राप्तं तपो विधातव्यम् । शम्भुमाश्रित्य त्वया निखिलकामेभ्यः निवर्तितव्यम् ॥

Verse 6

अन्यथापि जगद्रक्षा त्वदधीना जगन्मयि । धर्मसंरक्षणं भूयः शिवेन सहितं तव

जगन्मयि! जगद्रक्षा त्वदधीना; तथा भूयः धर्मसंरक्षणं तव शिवेन सहितम् ॥

Verse 7

निष्कलं शिवमत्यंतं ध्यायंत्यात्मन्यवस्थितम् । वियोगदुःखं कञ्चित्त्वं न स्मरिष्यसि पार्वति

आत्मन्यवस्थितं निष्कलं अत्यन्तं शिवं ध्यायन्ती । पार्वति! वियोगदुःखं किञ्चिदपि त्वं न स्मरिष्यसि ॥

Verse 8

भक्तानां तव मुख्यानां तवैवाचारसंग्रहः । उपदेशितया लोके प्रथतां धर्मवत्सले

तव मुख्यानां भक्तानां तवैवाचारसंग्रहः । त्वयोपदेशितो लोके प्रथतां धर्मवत्सले ॥

Verse 9

इति तस्या वचः श्रुत्वा गौरी सुस्थिरमानसा । तपः कर्त्तुं समारेभे कंपा नद्यास्तटे शुभे

इति तस्या वचः श्रुत्वा गौरी सुस्थिरमानसा । कम्पानद्याः शुभे तीरे तपः कर्तुं समारभत ॥

Verse 10

विमुच्य विविधा भूषा रुद्राक्षगणभूषिता । विसृज्य दिव्यं वसनं पर्यधाद्वल्कले शुभे

विविधाभूषणान् मुक्त्वा रुद्राक्षगणभूषिता । दिव्यं वसनं विसृज्य शुभे वल्कलमध्यधात् ॥

Verse 11

अलकैः सहसा शिल्पमनयच्च कपर्दृताम् । अलिंपत तनूं सर्वां भस्मना मुक्तकुंकुमा

अलकैः सहसा शिल्पं निनाय च कपर्दृताम् । मुक्तकुङ्कुमा सर्वाङ्गं भस्मना समलिम्पत ॥

Verse 12

मृगेषु कृतसंतोषा शिलोंछीकृतवृत्तिषु । जजाप नियमोपेता शिवपंचाक्षरं परम्

मृगेषु कृतसन्तोषा शिलोञ्छीकृतवृत्तिषु । नियमोपेता जजाप शिवपञ्चाक्षरं परम् ॥

Verse 13

कृत्वा त्रिषवणं स्नानं कम्पा पयसि निर्मले । कृत्वा च सैकतं लिंगं पूजयामास सादरम्

कृत्वा त्रिषवणं स्नानं कम्पापयसि निर्मले । सैकतं लिङ्गं कृत्वा सादरं पूजयामास ॥

Verse 14

वृक्षप्ररोपणैर्दानैरशेषातिथिपूजनैः । श्रांतिं हरंती जीवानां देवी धर्ममपालयत्

वृक्षारोपणैः दानैश्च अशेषातिथिपूजनैः । जीवानां श्रान्तिं हरन्ती देवी धर्ममपालयत् ॥

Verse 15

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्था वर्षासु स्थंडिलेशया । हेमन्ते जलमध्यस्था शिशिरे चाकरोत्तपः

ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यस्था वर्षासु स्थण्डिलेशया । हेमन्ते जलमध्यस्था शिशिरे चाकरोत्तपः ॥

Verse 16

पुण्यात्मनां महर्षीणां दर्शनार्थमुपेयुषाम् । विस्मयं जनयामास पूजयामास सादरम्

पुण्यात्मनां महर्षीणां दर्शनार्थमुपेयुषाम् । विस्मयं जनयामास पूजयामास सादरम् ॥

Verse 17

कदाचित्स्वयमुच्चित्य वनांतात्पल्लवान्वितम् । पुष्पोत्करं विशेषेण शोधितुं समुपाविशत्

कदाचित् स्वयमुच्चित्य वनान्तात् पल्लवान्वितम् । पुष्पोत्करं विशेषेण शोधितुं समुपाविशत् ॥

Verse 18

कृत्वा च सैकतं लिंगं कंपारोधसि पावने । संपूजयितुमारेभे न्यासावाहनपूर्वकम्

कृत्वा च सैकतं लिङ्गं कम्पारोधसि पावने । सम्पूजयितुमारेभे न्यासावाहनपूर्वकम् ॥

Verse 19

सूर्यमभ्यर्च्य विधिवद्रक्तैः पुष्पैश्च चंदनैः । पंचावरणसंयुक्तं क्रमादानर्च शंकरम्

सूर्यं विधिवदभ्यर्च्य रक्तपुष्पैश्च चन्दनैः । ततः क्रमाद् पञ्चावरणसंयुक्तं शङ्करमनर्च सा ॥

Verse 20

धूपैर्दीपश्च नैवेद्यैर्भक्तिभावसमन्वितैः । अपरोक्षितमीशानमालुलोके पुरोहितम्

धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्भक्तिभावसमन्वितैः । पुरोहितोऽपरोक्षं तं ईशानमवलोकयत् ॥

Verse 21

अथ देवः शिवः साक्षात्संशोधयितुमंबिकाम् । कंपानद्याः प्रवाहेण महता पर्यवेष्टयत्

अथ देवः शिवः साक्षात् संशोधयितुमम्बिकाम् । कम्पानद्याः प्रवाहेण महता पर्यवेष्टयत् ॥

Verse 22

अतिवृद्धं प्रवाहं तं कम्पायाः समुपस्थितम् । आलोक्य नियमासीनामाहुः सख्यस्तदांबिकाम्

अतिवृद्धं तं प्रवाहं कम्पायाः समुपस्थितम् । आलोक्य नियमासीनामाहुः सख्यस्तदाम्बिकाम् ॥

Verse 23

उत्तिष्ठ देवि बहुलः प्रवाहोऽयं विजृंभते । दिशां मुखानि संपूर्य तरसा प्लावयिष्यति

उत्तिष्ठ देवि बहुलः प्रवाहोऽयं विजृम्भते । दिशां मुखानि सम्पूर्य तरसा प्लावयिष्यति ॥

Verse 24

इति तद्वचनं श्रुत्वा ध्यायंती मीलितेक्षणा । उन्मील्य वेगमतुलं नद्यास्तं समवैक्षत

इति तद्वचनं श्रुत्वा सा मीलितेक्षणा ध्यायन्ती स्थित्वा । अथोन्मील्याक्षिणी वेगमतुलं नद्याः प्रवाहं समवैक्षत ॥

Verse 25

अचिंतयच्च सा देवी पूजाविघ्नसमाकुला । किं करोमि न शक्नोमि हातुमारब्धमर्चनम्

अचिन्तयच्च सा देवी पूजाविघ्नसमाकुला । किं करोमि न शक्नोमि हातुम् आरब्धमर्चनम् ॥

Verse 26

श्रेयः प्राप्तुमविघ्नेन प्रायः पुण्यात्मनां भुवि । घटते धर्मसंयोगो मनोरथफलप्रदः

श्रेयः प्राप्तुमविघ्नेन प्रायः पुण्यात्मनां भुवि । घटते धर्मसंयोगो मनोरथफलप्रदः ॥

Verse 27

सैकतं लिंगमतुलप्रवाहाल्लयमेष्यति । लिंगनाशे विमोक्तव्यः सद्भक्तैः प्राणसंग्रहः

सैकतं लिङ्गमतुलप्रवाहाल्लयमेष्यति । लिङ्गनाशे विमोक्तव्यः सद्भक्तैः प्राणसंग्रहः ॥

Verse 28

प्रवाहोऽयं समायाति शिवमायाविनिर्मितः । विशोधयितुमात्मानं भक्तियुक्तं निजे पदे

प्रवाहोऽयं समायाति शिवमायाविनिर्मितः । विशोधयितुमात्मानं भक्तियुक्तं निजे पदे ॥

Verse 29

आलिंग्य सुदृढं दोर्भ्यामेतल्लिंगमनाकुलम् । अहं वत्स्यामि याताशु सख्यो यूयं विदूरतः

Verse 30

इत्युक्ता सैकतं लिगं गाढमालिंग्य सांबिका । न मुमोच प्रवाहेन वेष्ट्यमानापि वेगतः

Verse 31

स्तनचूचुकनिर्मग्नमुद्रादर्शितलांछनम् । महालिंगं स्वसंयुक्तं प्रणनाम तदादरात्

Verse 32

निमीलितेक्षणा ध्याननिष्ठैकहृदया स्थिता । पुलकांचितसर्वांगी सा स्मरंती सदाशिवम्

Verse 33

कंपस्वेदपरित्राणलज्जाप्रणयकेलिदात् । क्षणमप्यचला लिंगान्न वियोगमपेक्षते

Verse 34

अथ तामब्रवीत्कापि दैवी वागशरीरिणी । विमुंच बालिके लिंगं प्रवाहोऽयं गतो महान्

अथ तां कापि दैवी वागशरीरिण्यब्रवीत्— “बालिके, लिङ्गं विमुञ्च; अयं महान् प्रवाहोऽपि गतः।”

Verse 35

त्वयार्चितमिदं लिंगं सैकतं स्थिरवैभवम् । भविष्यति महाभागे वरदं सुरपूजितम्

“त्वयार्चितं सैकतं लिङ्गमिदं, महाभागे, स्थिरवैभवं भविष्यति; वरदं च सुरैः पूजितं च।”

Verse 36

तपश्चर्यां तवालोक्य रचितं धर्मपालनम् । लिंगं चैतन्नमस्कृत्य कृतार्थाः संतु मानवाः

“तव तपश्चर्यां धर्मपालनं चावलोक्यैतत् प्रतिष्ठापितम्। एतल्लिङ्गं नमस्कृत्य मानवाः कृतार्थाः सन्तु।”

Verse 37

अहं हि तैजसं रूपमास्थाय वसुधातले । वसामि चात्र सिद्ध्यर्थमरुणाचलसंज्ञया

“अहं हि तैजसं रूपमास्थाय वसुधातले वसामि; सिद्ध्यर्थं चात्र ‘अरुणाचल’ इति संज्ञया निवसामि।”

Verse 38

रुणद्धि सर्वलोकेभ्यः परुषं पापसंचयम् । रुणो न विद्यते यस्मिन्दृष्टे तेनारुणाचलः

स सर्वलोकेभ्यः परुषं पापसञ्चयं रुणद्धि; यस्मिन् दृष्टे ‘ऋण’ न विद्यते, तेन स ‘अरुणाचल’ इति कथ्यते।

Verse 39

ऋषयः सिद्धगंधर्वा महात्मानश्च योगिनः । मुक्त्वा कैलासशिखरं मेरुं चैनमुपासते

ऋषयः सिद्धगन्धर्वा महात्मानश्च योगिनः । कैलासशिखरं मेरुं चापि परित्यज्य एनम् अरुणाचलं भक्त्या समुपासते ॥

Verse 40

मदंश जातयोः पूर्वं युध्यतोर्ब्रह्मकृष्णयोः । अहं मोहमपाकर्त्तुं तेजोरूपो व्यवस्थितः

मदांशजातयोः पूर्वं युध्यतोर्ब्रह्मकृष्णयोः । अहं मोहमपाकर्तुं तेजोरूपोऽभवं स्थितः ॥

Verse 41

ब्रह्मणा हंसरूपेण विष्णुना क्रोडरूपिणा । अदृष्टशेखरपदः प्रणतो भक्तियोगतः

ब्रह्मणा हंसरूपेण विष्णुना क्रोडरूपिणा । अदृष्टशेखरपदौ भक्तियोगबलात् प्रणतौ ॥

Verse 42

ततः प्रसन्नः प्रत्यक्षस्तस्यां वरमभीप्सितम् । प्रादां जगत्त्रयस्यास्य संरक्षायां तु कौशलम्

ततः प्रसन्नः प्रत्यक्षस्तयोर्वरमभीप्सितम् । प्रादां जगत्त्रयस्यास्य संरक्षणे कौशलम् ॥

Verse 43

प्रार्थितश्च पुनस्ताभ्यामरुणाचलसंज्ञया । अनैषि तैजसं रूपमहं स्थावरलिंगताम्

प्रार्थितश्च पुनस्ताभ्यामरुणाचलसंज्ञया । अनैषि तैजसं रूपमहं स्थावरलिङ्गताम् ॥

Verse 44

गत्वा पृच्छ महाभागं मद्भक्तिं गौतमं मुनिम् । अरुणाचलमाहात्म्यं श्रुत्वा तत्र तपश्चर

Verse 45

तत्र ते दर्शयिष्यामि तैजसं रूपमात्मनः । सर्वपापनिवृत्त्यर्थं सर्वलोकहिताय च

Verse 46

इति वाचं समाकर्ण्य निष्कलात्कथितां शिवात् । तथेति सहसा देवी गंतुं समुपचक्रमे

Verse 47

अथ देवानृषीन्सर्वान्पश्चात्सेवार्थमागतान् । अवादीदंबिकालोक्य स्नेहपूर्णेन चक्षुषा

Verse 48

तिष्ठतात्रैव वै देवा मुनयश्च दृढव्रताः । नियमांश्चाधितिष्ठंतः कंपारोधसि पावने

Verse 49

सर्वपापक्षयकरं सर्वसौभाग्यवर्द्धनम् । पूज्यतां सैकतं लिंगं कुचकंकणलांछनम्

सर्वपापक्षयकरं सर्वसौभाग्यवर्द्धनम् । कुचकङ्कणलाञ्छनं सैकतं लिङ्गं पूजयेत् ॥

Verse 50

अहं च निष्कलं रूपमास्थायैतद्दिवानिशम् । आराधयामि मंत्रेण शोणेश्वरं वरप्रदम्

अहं च निष्कलं रूपमास्थायैतद्दिवानिशम् । मन्त्रेण शोणेश्वरं वरप्रदं समाराधये ॥

Verse 51

मत्तपश्चरणाल्लोके मद्धर्मपरिपालनात् । मल्लिंगदर्शनाच्चैव सिध्यंत्विष्टविभूतयः

मत्तपश्चरणाल्लोके मद्धर्मपरिपालनात् । मल्लिङ्गदर्शनाच्चैव सिध्यन्त्विष्टविभूतयः ॥

Verse 52

सर्वकामप्रदानेन कामाक्षीमिति कामतः । मां प्रणम्यात्र मद्भक्ता लभंतां वांछितं वरम्

सर्वकामप्रदानेन कामाक्षीति मया कामतः । अत्र मां प्रणम्य मद्भक्ता लभन्तां वाञ्छितं वरम् ॥

Verse 53

अहं हि देवदेवस्य शंभोरव्याहतो जनः । आदेशं पालयिष्यामि गत्वारुणमहीधरम्

अहं हि देवदेवस्य शम्भोरव्याहतो जनः । आदेशं पालयिष्यामि गत्वारुणमहीधरम् ॥

Verse 54

तत्र गत्वा तपस्तीव्रं कृत्वा शंभुं प्रसाद्य च । मां तु लब्धवरां यूयं पश्चाद्रक्ष्यथ संगताः

तत्र गत्वा तीव्रं तपः कृत्वा शम्भुं प्रसाद्य च । अहं वरं लब्ध्वा पश्चात् यूयं संगताः सन्तो मां रक्ष्यथ ॥

Verse 55

इति सर्वान्विसृज्याशु सद्भक्तान्पादसेविनः । अरुणाद्रिं गता बाला तपसे शंकराज्ञया

इति सर्वान् सद्भक्तान् पादसेविनः आशु विसृज्य । शंकराज्ञया बाला तपसेऽरुणाद्रिं गता ॥

Verse 56

नित्याभिसेविताऽकारि सखीभिरभियोगतः । आससादारुणाद्रीशं दिव्यदुंदुभिनादितम्

नित्यं सखीभिरभिसेविता ताभिरभियोगतः । दिव्यदुन्दुभिनादितम् अरुणाद्रीशम् आससाद ॥

Verse 57

अंतस्तेजोमयं शांतमरुणाचलनायकम् । अप्सरोनृत्यगीतैश्च पूजितं पुष्पवृष्टिभिः

अन्तस्तेजोमयं शान्तम् अरुणाचलनायकम् । अप्सरोनृत्यगीतैश्च पुष्पवृष्टिभिरर्चितम् ददर्श सा ॥

Verse 58

प्रणम्य स्थावरं लिंगं कौतूहलसमन्विता । सिद्धानां योगिनां सार्थमृषीणां चान्ववैक्षत

स्थावरं लिङ्गं प्रणम्य कौतूहलसमन्विता । सिद्धयोगिनां सार्थम् ऋषीणां च समन्ततः अन्ववैक्षत ॥

Verse 59

अत्रिर्भृगुर्भरद्वाजः कश्यपश्चांगिरास्तथा । कुत्सश्च गौतमश्चान्ये सिद्धविद्याधरामराः

Verse 60

तपः कुर्वंति सततमपेक्षितवराप्तये । गंगाद्याः सरितश्चान्याः परितः पर्युपासते

Verse 61

दिव्यलिंगमिदं पूज्यमरुणाद्रिरिति स्मृतम् । वंदस्वेति सुरैः प्रोक्ता प्रणनाम पुनःपुनः

Verse 62

अभ्यर्थिता पुनः सर्वैरातिथ्यार्थे महर्षिभिः । शिवाज्ञया गौतमो मे द्रष्टव्य इति सावदत्

Verse 63

अयमत्रर्षिभिर्भक्तैर्निर्दिष्टं तमथाभ्यगात् । स मुनिः शिवभक्तानां प्रथमस्तपसां निधिः

Verse 64

वनांतरं गतेः प्रातः समित्कुशफलाहृतेः । अतिथीनाश्रमं प्राप्तानर्चथेति दृढव्रतान्

प्रातः वनान्तरे गत्वा समित्कुशफलाहृत्य, दृढव्रतान् शिष्यान् इत्यादिशद्— “आश्रमं प्राप्तान् अतिथीन् सम्यगर्चयत” इति।

Verse 65

शिष्यानादिश्य धर्मात्मा गतश्च विपिनांतरम् । अथ सा गौतमं द्रष्टुमागता पर्णशालिकाम्

धर्मात्मा स शिष्यान् आदिश्य, विपिनान्तरे गतः। अथ सा गौतमं द्रष्टुं पर्णशालिकामाश्रमं जगाम।

Verse 66

क्व गतो मुनिरित्युक्तैरित आयास्यति क्षणात् । शिष्यैरभ्यर्थितेत्युक्त्वा फलमूलैस्सुगंधिभिः

“क्व गतो मुनिः” इति पृष्टे, शिष्याः ऊचुः— “क्षणाद् अत्रैव आयास्यति।” इति। “शिष्यैरभ्यर्थितम्” इत्युक्त्वा, सुगन्धिभिः फलमूलैः तामर्चयामासुः।

Verse 67

अभ्युत्थानेनासनेन पाद्येनार्घेण सूनृतैः । वचनैः फलमृलेन सार्चिता शिष्यसंपदा

अभ्युत्थानेन आसनेन पाद्येन अर्घ्येण च, सूनृतैः वचनैः, फलमूलैश्च— शिष्यसंपदा सा सम्यगर्चिता।

Verse 68

क्षणं क्षमस्वसूनुस्तामन्ये जग्मुस्तदन्तिकम् । देव्यां प्रविष्टमात्रायां महर्षेराश्रमो महान्

“क्षणं क्षमस्व, सूनो” इति ते ऊचुः; अन्ये तदन्तिकं जग्मुः। देव्यां प्रविष्टमात्रायां महर्षेराश्रमो महान् अद्भुतरूपेण परिवर्तितः।

Verse 69

अभवत्कल्पबहुलो मणिप्रासादसंकुलः । वनांतरादुपावृत्त्य समित्कुशफलाहरः

अभवत् कल्पबहुलो मणिप्रासादसंकुलः। वनान्तरादुपावृत्त्य समित्कुशफलाहरः॥

Verse 70

अपश्यत्स्वाश्रमं दूरे विमानशतशोभितम् । किमेतदिति साश्चर्यं चिंतयन्मुनिपुंगवः

अपश्यत् स्वाश्रमं दूरे विमानशतशोभितम्। किमेतदिति साश्चर्यं चिन्तयन् मुनिपुङ्गवः॥

Verse 71

गौर्याः समागमं सर्वमपश्यज्ज्ञानचक्षुषा । शीघ्रं निवर्तमानोऽसौ द्रष्टुं तां लोकमातरम्

गौर्याः समागमं सर्वमपश्यज्ज्ञानचक्षुषा। शीघ्रं निवर्तमानोऽसौ द्रष्टुं तां लोकमातरम्॥

Verse 72

शिष्यैः शीघ्रचरैर्वृत्तमावेदितमथाशृणोत्

शिष्यैः शीघ्रचरैर्वृत्तमावेदितमथाशृणोत्॥

Verse 73

अथ महर्षिरुपागतकौतुको निजतपःफलमेव तदागमम् । शिवदयाकलितं परिचिन्तयन्नभजदाश्रममाश्रितवत्सलः

अथ महर्षिरुपागतकौतुकः निजतपःफलमेव तदागमम्। शिवदयाकलितं परिचिन्तयन् अभजदाश्रममाश्रितवत्सलः॥