Adhyaya 13

Verse 1

सूत उवाच । दशार्णाधिपतेस्तस्य वज्रबाहोर्महाभुजः । बभूव शत्रुर्बलवान्राजा मगधराट् ततः

सूत उवाच—तस्य दशार्णाधिपतेः महाभुजस्य वज्रबाहोः ततः शत्रुर्बलवान् बभूव, मगधराट् राजा।

Verse 2

स वै हेमरथो नाम बाहुशाली रणोत्कटः । बलेन महतावृत्य दशार्णं न्यरुधद्बली

स हेमरथो नाम राजा बाहुशाली रणोत्कटः; स महता बलेनावृत्य दशार्णं बलवान् न्यरुधत्।

Verse 3

चमूपास्तस्य दुर्धर्षाः प्राप्य देशं दशार्णकम् । व्यलुंपन्वसुरत्नानि गृहाणि ददहुः परे

तस्य दुर्धर्षाः चमूपास्ते दशार्णदेशं प्राप्य वसुरत्नानि व्यलुम्पन्, परे च गृहाणि ददहुः।

Verse 4

केचिद्धनानि जगृहुः केचिद्बालान्स्त्रियोऽपरे । गोधनान्यपरेऽगृह्णन्केचिद्धान्यपरिच्छदान् । केचिदारामसस्यानि गृहोद्यानान्यनाशयत्

केचिद्धनानि जगृहुः, केचिद्बालान् स्त्रियोऽपरे; गोधनान्यपरेऽगृह्णन्, केचिद्धान्यपरिच्छदान्; केचिदारामसस्यानि गृहोद्यानान्यनाशयन्।

Verse 5

एवं विनाश्य तद्राज्यं स्त्रीगोधनजिघृक्षवः । आवृत्य तस्य नगरीं वज्रबाहोस्तु मागधः

एवं तद्राज्यं विनाश्य स्त्रीगोधनलोलुपाः । मागधाः वज्रबाहोर्नगरीं समन्तादावृत्य तस्थुः ॥

Verse 6

एवं पर्याकुलं वीक्ष्य राजा नगरमेव च । युद्धाय निर्जगामाशु वज्रबाहुः ससै निकः

एवं नगरं पर्याकुलं दृष्ट्वा राजा वज्रबाहुः । ससैनिकः शीघ्रं युद्धाय निर्जगाम ॥

Verse 7

वज्रबाहुश्च भूपालस्तथा मंत्रिपुरःसराः । युयुधुर्मागधैः सार्धं निजघ्नुः शत्रुवाहिनीम्

वज्रबाहुर्भूपतिः मंत्रिपुरःसरैः सह । मागधैः सह युयुधे शत्रुवाहिनीं निजघान च ॥

Verse 8

वज्रबाहुर्महेष्वासो दंशितो रथमास्थितः । विकिरन्बाणवर्षाणि चकार कदनं महत्

वज्रबाहुर्महेष्वासो दंशितो रथमास्थितः । बाणवर्षाणि विकिरन् महत्कदनमकरोत् ॥

Verse 9

दशार्णराजं युध्यंतं दृष्ट्वा युद्धे सुदुःसहम् । तमेव तरसा वव्रुः सर्वे मागधसैनिकाः

दशार्णराजं युध्यन्तं दृष्ट्वा युद्धे सुदुःसहम् । तमेव तरसा सर्वे मागधसैनिकाः समव्रुवन् ॥

Verse 10

कृत्वा तु सुचिरं युद्धं मागधा दृढविक्रमाः । तत्सैन्यं नाशयामासुर्लेभिरे च जयश्रियम्

कृत्वा तु सुचिरं युद्धं मागधा दृढविक्रमाः । तत्सैन्यं नाशयामासुर्लेभिरे च जयश्रियम् ॥

Verse 11

केचित्तस्य रथं जघ्नुः केचित्तद्धनुराच्छिनम् । सूतं तस्य जघानैकस्त्वपरः खड्गमाच्छिनत्

केचित्तस्य रथं जघ्नुः केचित्तद्धनुराच्छिनन् । सूतं तस्य जघानैकस्त्वपरः खड्गमाच्छिनत् ॥

Verse 12

संछिन्नखड्गधन्वानं विरथं हतसारथिम् । बलाद्गृहीत्वा बलिनो बबंधुर्नृपतिं रुषा

संछिन्नखड्गधन्वानं विरथं हतसारथिम् । बलाद्गृहीत्वा बलिनो बबंधुर्नृपतिं रुषा ॥

Verse 13

तस्य मंत्रिगणं सर्वं तत्सैन्यं च विजित्य ते । मागधास्तस्य नगरीं विविशुर्जयकाशिनः

तस्य मंत्रिगणं सर्वं तत्सैन्यं च विजित्य ते । मागधास्तस्य नगरीं विविशुर्जयकाशिनः ॥

Verse 14

अश्वान्नरान्गजानुष्ट्रान्पशूंश्चैव धनानि च । जगृहुर्युवतीः सर्वाश्चार्वंगीश्चैव कन्यकाः

अश्वान्नरान्गजानुष्ट्रान्पशूंश्चैव धनानि च । जगृहुर्युवतीः सर्वाश्चार्वंगीश्चैव कन्यकाः ॥

Verse 15

राज्ञो बबंधुर्महिषीर्दासीश्चैव सहस्रशः । कोशं च रत्नसंपूर्णं जह्रुस्तेऽप्याततायिनः

राज्ञो महिषीर्दासीश्च सहस्रशो बबन्धुः; रत्नसंपूर्णं कोशं च तेऽप्यायतायिनो जह्रुः।

Verse 16

एवं विनाश्य नगरीं हृत्वा स्त्रीगोधनादिकम् । वज्रबाहुं बलाद्बद्ध्वा रथे स्थाप्य विनिर्ययुः

एवं नगरीं विनाश्य स्त्रीगोधनादिकं हृत्वा, वज्रबाहुं बलाद्बद्ध्वा रथे स्थाप्य विनिर्ययुः।

Verse 17

एवं कोलाहले जाते राष्ट्रनाशे च दारुणे । राजपुत्रोऽथ भद्रायुस्तद्वार्तामशृणोद्बली

एवं कोलाहले जाते राष्ट्रनाशे च दारुणे, राजपुत्रोऽथ भद्रायुस्तद्वार्तामशृणोद्बली।

Verse 18

पितरं शत्रुनिर्बद्धं पितृपत्नीस्तथा हृताः । नष्टं दशार्णराष्ट्रं च श्रुत्वा चुक्रोश सिंहवत्

पितरं शत्रुभिर्निर्बद्धं पितृपत्नीश्च हृताः, नष्टं दशार्णराष्ट्रं च श्रुत्वा स चुक्रोश सिंहवत्।

Verse 19

स खड्गशंखावादाय वैश्यपुत्रसहायवान् । दंशितो हयमारुह्य कुमारो विजिगीषया

स वैश्यपुत्रसहायवान् खड्गशङ्खावादाय; दंशितः कुमारो हयमारुह्य विजिगीषया।

Verse 20

जवेनागत्य तं देशं मागधैरभिपूरितम् । दह्यमानं क्रंदमानं हृतस्त्रीसुतगोधनम्

स जवेनागत्य तं देशं मागधैरभिपूरितम् । दह्यमानं क्रन्दमानं हृतस्त्रीसुतगोधनम् ॥

Verse 21

दृष्ट्वा राजजनं सर्वं राज्यं शून्यं भयाकुलम् । क्रोधाध्मातमनास्तूर्णं प्रविश्य रिपुवाहिनीम् । आकर्णाकृष्टकोदंडो ववर्ष शरसंततीः

दृष्ट्वा राजजनं सर्वं राज्यं शून्यं भयाकुलम् । क्रोधाध्मातमनास्तूर्णं प्रविश्य रिपुवाहिनीम् । आकर्णाकृष्टकोदण्डो ववर्ष शरसन्ततीः ॥

Verse 22

ते हन्यमाना रिपवो राजपुत्रेण सायकैः । तमभिद्रुत्य वेगेन शरैर्विव्यधुरुल्बणैः

ते हन्यमाना रिपवो राजपुत्रेण सायकैः । तमभिद्रुत्य वेगेन शरैर्विव्यधुरुल्बणैः ॥

Verse 23

हन्यमानोऽस्त्रपूगेन रिपुभिर्युद्धदुर्मदैः । न चचाल रणे धीरः शिववर्माभिरक्षितः

हन्यमानोऽस्त्रपूगेन रिपुभिर्युद्धदुर्मदैः । न चचाल रणे धीरः शिववर्माभिरक्षितः ॥

Verse 24

सोऽस्त्रकर्षं प्रसह्याशु प्रविश्य गजलीलया । जघानाशु रथान्नागान्पदातीनपि भूरिशः

सोऽस्त्रकर्षं प्रसह्याशु प्रविश्य गजलीलया । जघानाशु रथान्नागान्पदातीनपि भूरिशः ॥

Verse 25

तत्रैकं रथिनं हत्वा ससूतं नृपनंदनः । तमेव रथमास्थाय वैश्यनंदनसारथिः । विचचार रणे धीरः सिंहो मृगकुलं यथा

तत्रैकं रथिनं ससूतं हत्वा नृपनन्दनः । तमेव रथमास्थाय वैश्यनन्दनसारथिः । धीरः स रणमध्ये विचचार सिंहो मृगकुलं यथा ॥

Verse 26

अथ सर्वे सुसंरब्धाः शूराः प्रोद्यतकार्मुकाः । अभिसस्रुस्तमेवैकं चमूपा बलशालिनः

अथ सर्वे सुसंरब्धाः शूराः प्रोद्यतकार्मुकाः । अभिसस्रुस्तमेवैकं चमूपा बलशालिनः ॥

Verse 27

तेषामापततामग्रे खड्गमुद्यम्य दारुणम् । अभ्युद्ययौ महावीरान्दर्शयन्निव पौरुषम्

तेषामापततामग्रे खड्गमुद्यम्य दारुणम् । अभ्युद्ययौ महावीरान्दर्शयन्निव पौरुषम् ॥

Verse 28

करालांतकजिह्वाभं तस्य खड्गं महोज्ज्वलम् । दृष्ट्वैव सहसा मम्रुश्च मूपास्तत्प्रभावतः

करालान्तकजिह्वाभं तस्य खड्गं महोज्ज्वलम् । दृष्ट्वैव सहसा मम्रुश्चमूपास्तत्प्रभावतः ॥

Verse 29

येये पश्यंति तं खड्गं प्रस्फुरंतं रणांगणे । ते सर्वे निधनं जग्मुर्वज्रं प्राप्येव कीटकः

ये ये पश्यन्ति तं खड्गं प्रस्फुरन्तं रणाङ्गणे । ते सर्वे निधनं जग्मुर्वज्रं प्राप्येव कीटकाः ॥

Verse 30

अथासौ सर्वसैन्यानां विनाशाय महाभुजः । शंखं दध्मौ महारावं पूरयन्निव रोदसी

अथ स महाभुजो वीरः सर्वसैन्यविनाशाय संप्रवृत्तः । महारावं शङ्खं दध्मौ, नादेन रोदसी इव पूरयन् ॥

Verse 31

तेन शंखनिनादेन विषाक्तेनैव भूयसा । श्रुतमात्रेण रिपवो मूर्च्छिताः पतिता भुवि

तेन शङ्खनिनादेन भूयसा विषमिवातिविषाक्तेन । श्रुतमात्रेण रिपवो मूर्च्छिताः पतिता भुवि ॥

Verse 32

येऽश्वपृष्ठे रथे ये च ये च दंतिषु संस्थिताः । ते विसंज्ञाः क्षणात्पेतुः शंखनादहतौजसः

येऽश्वपृष्ठे रथे च ये दन्तिषु च संस्थिताः । शङ्खनादहतौजसस्ते विसंज्ञाः क्षणात्पेतुः ॥

Verse 33

तान्भूमौ पतितान्सर्वान्नष्टसंज्ञा न्निरायुधान् । विगणय्य शवप्रायाननावधीद्धर्मशास्त्रवित्

तान् भूमौ पतितान् सर्वान् नष्टसंज्ञान् निरायुधान् । शवप्रायान् विगणय्य नानावधीद्धर्मशास्त्रवित् ॥

Verse 34

आत्मनः पितरं बद्धं मोचयित्वा रणाजिरे । तत्पत्नीः शत्रुवशगाः सर्वाः सद्यो व्यमोचयत्

आत्मनः पितरं बद्धं रणाजिरे विमोच्य सः । तत्पत्नीः शत्रुवशगाः सर्वाः सद्यः व्यमोचयत् ॥

Verse 35

पत्नीश्च मंत्रिमुख्यानां तथान्येषां पुरौकसाम् । स्त्रियो बालांश्च कन्याश्च गोधनादीन्यनेकशः

मंत्रिमुख्यानां पत्न्यश्च तथान्येषां पुरौकसाम् । स्त्रियो बालांश्च कन्याश्च गोधनादीन्यनेकशः समुद्धृतवान् ॥

Verse 36

मोचयित्वा रिपुभयात्तमाश्वासयदाकुलः । अथारिसैन्येषु चरंस्तेषां जग्राह योषितः

रिपुभयात् तं मोचयित्वा साकुलोऽप्याश्वासयत् । अथारिसैन्येषु चरन् तेषां योषितो जग्राह ॥

Verse 37

मरुन्मनोजवानश्वान्मातंगान्गिरिसन्निभान् । स्यंदनानि च रौक्माणि दासीश्च रुचिराननाः

मरुन्मनोजवानश्वान् मातङ्गान् गिरिसन्निभान् । स्यन्दनानि च रौक्माणि दासीश्च रुचिराननाः जग्राह ॥

Verse 38

युग्मम् । सर्वमाहृत्य वेगेन गृहीत्वा तद्धनं बहु । मागधेशं हेमरथं निर्बबंध पराजितम्

सर्वमाहृत्य वेगेन गृहीत्वा तद्धनं बहु । मागधेशं हेमरथं निर्बबन्ध पराजितम् ॥

Verse 39

तन्मंत्रिणश्च भूपांश्च तत्र मुख्यांश्च नायकान् । गृहीत्वा तरसा बद्ध्वा पुरीं प्रावेशयद्द्रुतम्

तन्मन्त्रिणश्च भूपांश्च तत्र मुख्यांश्च नायकान् । गृहीत्वा तरसा बद्ध्वा पुरीं प्रावेशयद्द्रुतम् ॥

Verse 40

पूर्वं ये समरे भग्ना विवृत्ताः सर्वतोदिशम् । ते मंत्रिमुख्या विश्वस्ता नायकाश्च समाययुः

पूर्वं समरे भग्नाः सर्वतोदिशं विवृत्ताः ये, ते विश्वस्ताः मंत्रिमुख्याः नायकाश्च पुनः समागत्य समाययुः।

Verse 41

कुमारविक्रमं दृष्ट्वा सर्वे विस्मितमानसाः । तं मेनिरे सुरश्रेष्ठं कारणादागतं भुवम्

कुमारस्य विक्रमं दृष्ट्वा सर्वे विस्मितमानसाः; तं सुरश्रेष्ठं मेनिरे, कारणाद् भुवमागतं।

Verse 42

अहो नः सुमहाभाग्यमहो नस्तपसः फलम् । केनाप्यनेन वीरेण मृताः संजीविताः खलु

अहो नः सुमहाभाग्यम्, अहो नस्तपसः फलम्; अनेन केनापि वीरेण मृताः संजीविताः खलु।

Verse 43

एष किं योगसिद्धो वा तपःसिद्धो ऽथवाऽमरः । अमानुषमिद कर्म यदनेन कृतं महत्

एष किं योगसिद्धो वा तपःसिद्धोऽथवाऽमरः? अमानुषं हि कर्मैतद् यदनेन कृतं महत्।

Verse 44

नूनमस्य भवेन्माता सा गौरीति शिवः पिता । अक्षौहिणीनां नवकं जिगायानंतशक्तिधृक्

नूनमस्य माता गौरी, पिता शिव इति निश्चितम्; अनन्तशक्तिधृग् अयं नवकं अक्षौहिणीनां जिगाय।

Verse 45

इत्याश्चर्ययुतैर्हृष्टैः प्रशंसद्भिः परस्परम् । पृष्टोऽमात्यजनेनासावात्मानं प्राह तत्त्वतः

इत्येवं विस्मयसमन्वितैर्हृष्टैः परस्परं प्रशंसद्भिरमात्यजनैः स पृष्टः; स च तत्त्वतः स्वात्मवृत्तान्तं तेषां पुरतः प्राह।

Verse 46

समागतं स्वपितरं विस्मयाह्लादविप्लुतम् । मुंचंतमानंदजलं ववंदे प्रेमविह्वलः

स्वपितरं समागतं विस्मयाह्लादविप्लुतं, आनन्दजलं मुञ्चन्तं दृष्ट्वा स प्रेमविह्वलः प्रणम्य ववन्दे।

Verse 47

स राजा निजपुत्रेण प्रणयादभिवंदितः । आश्लिष्य गाढं तरसा बभाषे प्रेमकातरः

स राजा निजपुत्रेण प्रणयेनाभिवन्दितः; तं गाढं तरसा आलिङ्ग्य प्रेमकातरः शीघ्रं बभाषे।

Verse 48

कस्त्वं देवो मनुष्यो वा गन्धर्वो वा महामते । का माता जनकः को वा को देशस्तव नाम किम्

कस्त्वं—देवो मनुष्यो वा गन्धर्वो वा—महामते? का ते माता, जनकः को वा? को देशस्तव, नाम च किम्?

Verse 49

कस्मान्न शत्रुभिर्बद्धान्मृतानिव हतौजसः । कारुण्यादिह संप्राप्य सपत्नीकान्मुमोच यः

कस्मान् स करुणयैव इह संप्राप्य शत्रुभिर्बद्धान् हतौजसो मृतानिव स्थितान् सपत्नीकान् मुमोच?

Verse 50

कुतो लब्धमिदं शौर्यं धैर्यं तेजो बलोन्नतिः । जिगीषसीव लोकांस्त्रीन्सदेवासुरमानुषान्

कुतो वा त्वया लब्धमिदं शौर्यं धैर्यं तेजो बलोन्नतिश्च, येन त्वं सदेवासुरमानुषान् त्रिलोकान् जेतुमिव जिगीषसि?

Verse 51

अपि जन्मसहस्रेण तवानृण्यं महौजसः । कर्तुं नाहं समर्थोस्मि सहैभिर्दारबांधवैः

अपि जन्मसहस्रेण, महौजसः, त्वत्कृतस्य ऋणस्य निःशेषं प्रतिदातुं नाहं समर्थोऽस्मि, दारबान्धवैः सहापि।

Verse 52

इमान्पुत्रानिमाः पत्नीरिदं राज्यमिदं पुरम् । सर्वं विहाय मच्चित्तं त्वय्येव प्रेमबंधनम्

इमान् पुत्रान् इमाः पत्नीरिदं राज्यं इदं पुरं च सर्वं विहाय, मच्चित्तं त्वय्येव प्रेमबन्धनेन बद्धम्।

Verse 53

सर्वं कथय मे तात मत्प्राणपरिरक्षक । एतासां मम पत्नीनां त्वदधीनं हि जीवितम्

सर्वं कथय मे तात, मत्प्राणपरिरक्षक; एतासां मम पत्नीनां जीवितं हि त्वदधीनम्।

Verse 54

सूत उवाच । इति पृष्टः स भद्रायुः स्वपित्रा तमभाषत । एष वैश्यसुतो राजन्सुनयो नाम मत्सखा

सूत उवाच—इति स्वपित्रा पृष्टः स भद्रायुः तमभाषत—एष वैश्यसुतो राजन्, सुनयो नाम, मत्सखा।

Verse 55

अहमस्य गृहे रम्ये वसामि सहमातृकः । भद्रायुर्नाम मद्वृत्तं पश्चाद्विज्ञापयामि ते

अहं तस्य रम्ये गृहे मातृसहितो वसामि। मम नाम भद्रायुः; पश्चात् ते मम वृत्तान्तं सम्यग् निवेदयिष्यामि॥

Verse 56

पुरं प्रविश्य भद्रं ते सदारः ससुहृज्जनः । त्यक्त्वा भयमरातिभ्यो विहरस्व यथासुखम्

पुरं प्रविश्य ते भद्रं, सदारः ससुहृज्जनः। अरातिभ्यो भयम् त्यक्त्वा यथासुखं विहरस्व॥

Verse 57

नैतान्मुंच रिपूंस्तावद्यावदागमनं मम । अहमद्य गमिष्यामि शीघ्रमात्मनिवेशनम्

नैतान् रिपून् मुञ्च तावद् यावदागमनं मम। अहमद्य शीघ्रं गमिष्यामि स्वात्मनिवेशनम्॥

Verse 58

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य भद्रायुर्नृपनंदनः । आजगाम स्वभवनं मात्रे सर्वं न्यवेदयत्

इत्युक्त्वा नृपम् आमन्त्र्य भद्रायुः नृपनन्दनः। आजगाम स्वभवनं मात्रे सर्वं न्यवेदयत्॥

Verse 59

सापि हृष्टा स्वतनयं परिरेभेऽश्रुलोचना । स च वैश्यपतिः प्रेम्णा परिष्वज्याभ्यपूजयत्

सापि हृष्टा स्वतनयं परिरेभेऽश्रुलोचना। स च वैश्यपतिः प्रेम्णा परिष्वज्याभ्यपूजयत्॥

Verse 60

वज्रबाहुश्च राजेंद्रः प्रविष्टो निजमंदिरम् । स्त्रीपुत्रामात्य सहितः प्रहर्षमतुलं ययौ

राजेन्द्रो वज्रबाहुः स्वनिजमन्दिरं प्रविवेश; स्त्रीपुत्रामात्यैः सहितः स अतुलं प्रहर्षं जगाम।

Verse 61

तस्यां निशायां व्युष्टायामृषभो योगिनां वरः । चंद्रांगदं समागत्य सीमंतिन्याः पतिं नृपम्

तस्यां निशायां व्युष्टायां प्रभाते, योगिवरः ऋषभः समागत्य सीमन्तिन्याः पतिं नृपं चन्द्राङ्गदं ददर्श।

Verse 62

भद्रायुषः समुत्पत्तिं तस्य कर्माप्यमानुषम् । आवेद्य रहसि प्रेम्णा त्वत्सुतां कीर्तिमालिनीम्

स प्रेम्णा रहसि भद्रायुषः समुत्पत्तिं तस्य च कर्मामानुषं निवेद्य, तव सुतां कीर्तिमालिनीं च कथयामास।

Verse 63

भद्रायुषे प्रयच्छेति बोधयित्वा च नैषधम् । ऋषभो निर्जगामाथ देशकालार्थतत्त्ववित्

“भद्रायुषे प्रयच्छ” इति नैषधं नृपं बोधयित्वा, देशकालार्थतत्त्ववित् ऋषभः ततः निर्जगाम।

Verse 64

विशेषकम् । अथ चंद्रांगदो राजा मुहूर्त्ते मंगलोचिते । भद्रायुषं समाहूय प्रायच्छत्कीर्त्तिमालिनीम्

अथ चन्द्राङ्गदो राजा मुहूर्ते मङ्गलोचिते भद्रायुषं समाहूय कीर्तिमालिनीं तस्मै प्रायच्छत्।

Verse 65

कृतोद्वाहः स राजेंद्रतनयः सह भार्यया । हेमासनस्थः शुशुभे रोहिण्येव निशाकरः

कृतोद्वाहः स राजेन्द्रतनयः सह भार्यया हेमासने समासीनः शुशुभे रोहिणीसहितो निशाकर इव।

Verse 66

वज्रबाहुं तत्पितरं समाहूय स नैषधः । पुरं प्रवेश्य सामात्यः प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत्

तत्पितरं वज्रबाहुं समाहूय स नैषधः सामात्यः पुरं प्रवेश्य प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत्।

Verse 67

तत्रापश्यत्कृतोद्वाहं भद्रायुषमरिंदमम् । पादयोः पतितं प्रेम्णा हर्षात्तं परिषस्वजे

तत्र स कृतोद्वाहं भद्रायुषमरिंदमम् अपश्यत्; स प्रेम्णा पादयोः पतितः, हर्षात् तं परिषस्वजे।

Verse 68

एष मे प्राणदो वीर एष शत्रुनिषूदनः । अथाप्यज्ञातवंशोऽयं मयानंतपराक्रमः

एष मे प्राणदः वीरः, एष शत्रुनिषूदनः; अथापि अज्ञातवंशोऽयं, मया दृष्टोऽनन्तपराक्रमः।

Verse 69

एष ते नृप जामाता चंद्रांगद महाबलः । अस्य वंशमथोत्पत्तिं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः

एष ते नृप चन्द्राङ्गद महाबलः जामाता; अस्य वंशमथोत्पत्तिं तत्त्वतः श्रोतुमिच्छामि।

Verse 70

इत्थं दशार्णराजेन प्रार्थितो निषधाधिपः । विविक्त उपसंगम्य प्रहसन्निदमब्रवीत्

एवं दशार्णनृपेण प्रार्थितो निषधेश्वरः । विविक्तदेशमासाद्य स्मितपूर्वमिदं वचः प्रोवाच ॥

Verse 71

एष ते तनयो राजञ्छैशवे रोगपीडितः । त्वया वने परित्यक्तः सह मात्रा रुजार्तया

एष ते तनयो राजन् शैशवादेव रोगपीडितः । त्वया वने परित्यक्तः सह मात्राऽपि रुजार्तया ॥

Verse 72

परिभ्रमंती विपिने सा नारी शिशुनामुना । दैवाद्वैश्यगृहं प्राप्ता तेन वैश्येन रक्षिता

विपिने परिभ्रमन्ती सा नारी शिशुना सह । दैवाद्वैश्यगृहं प्राप्ता तेन वैश्येन रक्षिता ॥

Verse 73

अथासौ बहुरोगार्तो मृतस्तव कुमारकः । केनापि योगिराजेन मृतः संजीवितः पुनः

अथासौ बहुरोगार्तो मृतस्तव कुमारकः । केनापि योगिराजेन मृतः संजीवितः पुनः ॥

Verse 74

ऋषभाख्यस्य तस्यैव प्रभावाच्छिवयोगिनः । रूपं च देवसदृशं प्राप्तौ मातृकुमारकौ

ऋषभाख्यस्य तस्यैव प्रभावाच्छिवयोगिनः । रूपं च देवसदृशं प्राप्तौ मातृकुमारकौ ॥

Verse 75

तेन दत्तेन खड्गेन शंखेन रिपुघातिना । जिगाय समरे शत्रूञ्छिववर्माभिरक्षितः

तेन योगिना दत्तेन खड्गेन शङ्खेन च रिपुघातिना । शिववर्माभिरक्षितः स समरे शत्रून् जिगाय ॥

Verse 76

द्विषट्सहस्रनागानां बलमेको बिभर्त्यसौ । सर्वविद्यासु निष्णातो मम जामातृतां गतः

द्विषट्सहस्रनागानां बलमेको बिभर्त्यसौ । सर्वविद्यासु निष्णातो मम जामातृतां गतः ॥

Verse 77

अत एनं समादाय मातरं चास्य सुव्रताम् । गच्छस्व नगरीं राजन्प्राप्स्यसि श्रेय उत्तमम्

अत एनं समादाय मातरं चास्य सुव्रताम् । गच्छस्व नगरीं राजन् प्राप्स्यसि श्रेय उत्तमम् ॥

Verse 78

इति चंद्रांगदः सर्वमाख्यायांतर्गृहे स्थिताम् । तस्याग्र पत्नीमाहूय दर्शयामास भूषिताम्

इति चन्द्राङ्गदः सर्वमाख्यायान्तर्गृहे स्थिताम् । तस्याग्र्यां पत्नीमाहूय दर्शयामास भूषिताम् ॥

Verse 79

इत्यादि सर्वमाकर्ण्य दृष्ट्वा च स महीपतिः । व्रीडितो नितरां मौढ्यात्स्वकृतं कर्म गर्हयन्

इत्यादि सर्वमाकर्ण्य दृष्ट्वा च स महीपतिः । व्रीडितो नितरां मौढ्यात् स्वकृतं कर्म गर्हयन् ॥

Verse 80

प्राप्तश्च परमानन्दं तयोर्दर्शनकौतुकात् । पुलकांकितसर्वांगस्तावुभौ परिषस्वजे

तयोर्दर्शनकौतुकात् स परमानन्दं प्राप्तः। पुलकाङ्कितसर्वाङ्गः स तावुभौ परिषस्वजे॥

Verse 81

युग्मम् । एवं निषधराजेन पूजितश्चाभिनन्दितः । स भोजयित्वा तं सम्यक्स्वयं च सह मंत्रिभिः

एवं निषधराजेन पूजितोऽभिनन्दितश्च सः। तं सम्यग् भोजयित्वा स्वयञ्च सह मन्त्रिभिः॥

Verse 82

तामात्मनोग्रमहिषीं पुत्रं तमपि तां स्नुषाम् । आदाय सपरीवारो वज्रबाहुः पुरीं ययौ

आत्मनोग्रमहिषीं पुत्रं तमपि तां स्नुषाम्। आदाय सपरीवारो वज्रबाहुः पुरीं ययौ॥

Verse 83

स संभ्रमेण महता भद्रायुः पितृमंदिरम् । संप्राप्य परमानंदं चक्रे सर्वपुरौकसाम्

स संभ्रमेण महता भद्रायुः पितृमन्दिरम्। संप्राप्य परमानन्दं चक्रे सर्वपुरौकसाम्॥

Verse 84

कालेन दिवमारूढे पितरि प्राप्तयौवनः । भद्रायुः पृथिवीं सर्वां शशासाद्भुतविक्रमः

कालेन दिवमारूढे पितरि प्राप्तयौवनः। भद्रायुः पृथिवीं सर्वां शशासाद्भुतविक्रमः॥

Verse 85

मागधेशं हेमरथं मोचयामास बंधनात् । संधाय मैत्रीं परमां ब्रह्मर्षीणां च सन्निधौ

मागधाधिपं हेमरथं स बन्धनात् विमोचयामास; ब्रह्मर्षीणां सन्निधौ च परमां मैत्रीं संधाय।

Verse 86

इत्थं त्रिलोकमहितां शिवयोगिपूजां कृत्वा पुरातनभवेऽपि स राजसूनुः । निस्तीर्य दुःसहविपद्गणमाप्तराज्यश्चंद्रांगदस्य सुतया सह साधु रेमे

इत्येवं त्रिलोकमहितां शिवयोगिपूजां कृत्वा पुरातनभवेऽपि स राजसूनुः। निस्तीर्य दुःसहविपद्गणम् आप्तराज्यः चन्द्राङ्गदस्य सुतया सह साधु रेमे॥