Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Arjuna–Gaṇa Saṃvāda: Bāṇādhikāra, Tāpasa-veṣa, and the Ethics of Tapas (अर्जुन-गणसंवादः)

वर्तते तस्य वाणीयं यो नीतश्च त्वयाधुना । अयं बाणश्च ते पार्श्वे न स्थास्यति कदाचन

vartate tasya vāṇīyaṃ yo nītaśca tvayādhunā | ayaṃ bāṇaśca te pārśve na sthāsyati kadācana

तस्य वाणी अद्यापि वर्तते, यं त्वया अधुना नीतः। अयं च ते बाणः पार्श्वे कदाचन न स्थास्यति।

वर्ततेremains / continues
वर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
वाणीspeech / voice
वाणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
नीतःled / brought
नीतः:
Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनी (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘led/brought’
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-बोधकः
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (कर्तृ)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (सर्वनाम), तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्तृ), एकवचनम्
अधुनाnow
अधुना:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
बाणःarrow
बाणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय-बोधकः
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; सर्वनाम
पार्श्वेat the side
पार्श्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध (negation particle)
स्थास्यतिwill remain / will stand
स्थास्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कदाचनever / at any time
कदाचन:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचन (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक-अनिश्चितता (indefinite temporal adverb)

Lord Shiva (in a corrective/prophetic tone within the Shatarudra narrative context)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

S
Shiva

FAQs

It teaches that Shiva’s ājñā (divine command) overrides personal pride and force; when the Lord’s will is established, ego-driven aggression (symbolized by the arrow) cannot remain with the devotee.

Saguna Shiva guides devotees by correcting impulses and restoring dharma; Linga-worship trains surrender—placing one’s power and decisions at Shiva’s feet rather than clinging to ‘my weapon, my control’.

A practical takeaway is japa of the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”) with the resolve to renounce anger; on Mahashivratri, combine japa with Tripuṇḍra/bhasma remembrance as a vow of restraint and devotion.