Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

नभगोपाख्यानम्

Nabhaga-Upākhyāna: The Account of Nabhaga and Shiva-Jñāna

भ्रातृन्विलोक्य नभगो विभक्तान्सकलान्निजान् । दायार्थी प्राह तान्स्नेहादिक्ष्वाकुप्रमुखान्मुने

bhrātṛnvilokya nabhago vibhaktānsakalānnijān | dāyārthī prāha tānsnehādikṣvākupramukhānmune

भ्रातॄन् स्वान् विभक्तान् सकलान् विलोक्य नभगो दायार्थी स्नेहात् तान् प्राह—इक्ष्वाकुप्रमुखान्, मुने॥

भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यपन्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund): ‘having looked at/seen’
नभगःNabhaga
नभगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
विभक्तान्already divided/apportioned
विभक्तान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवि-भज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः (past participle) विशेषणम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम् (भ्रातॄन् इति विशेष्य)
सकलान्all
सकलान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम्
निजान्his own
निजान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम्
दायार्थीseeking his share (inheritance)
दायार्थी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदाय-अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (चतुर्थी/षष्ठीभावः: दायस्य अर्थी = inheritance-seeker); पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
प्राहsaid
प्राह:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तान्to them / those (brothers)
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; सर्वनाम
स्नेहात्out of affection
स्नेहात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनान्त-निपातितम् (ablative used adverbially): ‘out of affection’
इक्ष्वाकु-प्रमुखान्those headed by Ikṣvāku
इक्ष्वाकु-प्रमुखान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइक्ष्वाकु-प्रमुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (इक्ष्वाकुः प्रमुखः येषां ते); पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेष्यः ‘तान्’
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

N
Nabhaga
I
Ikshvaku

FAQs

The verse highlights dharma in worldly duties—seeking one’s rightful share without hatred—showing that orderly conduct and goodwill support a life that can later mature into devotion to Pati (Śiva).

Though the verse is narrative, it frames the ethical ground (dharma) from which Saguna-Śiva worship becomes steady: a devotee approaches Śiva with sincerity, not with envy or disorderly grasping.

No direct ritual is prescribed in this line; the practical takeaway is to cultivate snehā (benevolent intent) and truthful speech—qualities that traditionally accompany japa of “Om Namaḥ Śivāya” and disciplined worship.