
अध्यायः १७ सतीदेव्याः नन्दाव्रतस्य परिपाकं वर्णयति। देवैः स्तुत्यनन्तरं सा आश्विनमासे शुक्लपक्षे अष्टम्यां उपवासं कृत्वा पूजन-ध्याननिष्ठा भवति। व्रतसमाप्तौ हरः प्रत्यक्षोऽभवत्—शुक्लसुन्दरदेहः, पञ्चवक्त्रः, त्रिनेत्रः, चन्द्रशेखरः, भस्मोज्ज्वलः, चतुर्भुजः, त्रिशूलधारी, अभय-वरमुद्राधरः, शिरसि गङ्गाधरश्च। सती लज्जाविनयसमन्विता तस्य पादयोः प्रणनाम। शङ्करः तां ‘दक्षदुहितरि’ इति सम्बोध्य व्रतेन तुष्टो वरं वृणु इति आज्ञापयामास, अन्तःस्थितं अभिप्रायं जानन्नपि कृपया तस्याः अभिमतप्रकाशनं शिक्षार्थं च प्रेरयति; ब्रह्मणः कथनं शिवस्य ऐश्वर्यं उपदेशभावं च प्रकाशयति।
Verse 1
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवैश्च कृता शंभोर्नुतिः परा । शिवाच्च सा वरं प्राप्ता शृणु ह्यादरतो मुने
ब्रह्मोवाच—इत्युक्त्वा सर्वदेवैः शंभोः परा नुतिः कृता; शिवात् च सा वरं प्राप्ता। शृणु ह्यादरतो मुने।
Verse 2
अथो सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यामुपोषिता । आश्विने मासि सर्वेशं पूजयामास भक्तितः
अथ सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यां उपोषिता; आश्विनमासि सर्वेशं शिवं भक्त्या समपूजयत्।
Verse 3
इति नंदाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः । तस्यास्तु ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षमभवद्धरः
इति नन्दाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः, तस्याः ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षोऽभवद्धरः शिवः।
Verse 4
सर्वाङ्गसुन्दरो गौरः पंचवक्त्रस्त्रिलोचनः । चंद्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकंठश्चतुर्भुज
सर्वाङ्गसुन्दरः गौरः पञ्चवक्त्रस्त्रिलोचनः। चन्द्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकण्ठश्चतुर्भुजः॥
Verse 5
त्रिशूलब्रह्मकवराभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षस्सकलाङ्गमनोहरः
त्रिशूलब्रह्मकवचाभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षः सकलाङ्गमनोहरः ॥
Verse 6
महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकांतिस्सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः
महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकान्तिः सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः ॥
Verse 7
प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना
प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना ॥
Verse 8
अथ प्राह महादेवस्सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः
अथ प्राह महादेवः सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः ॥
Verse 9
महादेव उवाच । दक्षनंदिनि प्रीतोस्मि व्रतेनानेन सुव्रते । वरं वरय संदास्ये यत्तवाभिमतं भवेत्
महादेव उवाच—हे दक्षनन्दिनि, हे सुव्रते, अनेन व्रतेनाहं तव प्रीतोऽस्मि। वरं वरय; यत्ते हृदि अभिमतं तत् नूनं दास्यामि।
Verse 10
ब्रह्मोवाच । जानन्नपीह तद्भावं महादेवो जगत्पतिः । जगौ वरं वृणीष्वेति तद्वाक्यश्रवणेच्छया
ब्रह्मोवाच । महादेवो जगत्पतिः इह तद्भावं जानन्नपि, तस्या वाक्यं श्रोतुमिच्छया “वरं वृणीष्व” इति जगौ ।
Verse 11
सापि त्रपावशा युक्ता वक्तुं नो हृदि यत्स्थितम् । शशाक सा त्वभीष्टं यत्तल्लज्जाच्छादितं पुनः
सापि त्रपावशा हृदि स्थितं यद्वक्तुं न शशाक; वक्तुमिच्छन्ती अपि, तदभीष्टं पुनर्लज्जया आच्छादितमभवत् ।
Verse 12
प्रेममग्नाऽभवत्साति श्रुत्वा शिववचः प्रियम् । तज्ज्ञात्वा सुप्रसन्नोभूच्छंकरो भक्तवत्सलः
श्रुत्वा शिवस्य प्रियं वचनं सती प्रेम्णा समग्रा निमग्नाभवत्। तद्भावं विज्ञाय भक्तवत्सलः शंकरः परमं प्रसन्नोऽभवत्॥
Verse 13
वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि प्राहेति स पुनर्द्रुतम् । सतीभक्तिवशश्शंभुरंतर्यामी सतां गतिः
“वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि” इति स द्रुतं पुनः पुनः प्राह। सतीभक्तिवशः शंभुरंतर्यामी सदा सतां गतिः॥
Verse 14
अथ त्रपां स्वां संधाय यदा प्राह हरं सती । यथेष्टं देहि वरद वरमित्यनिवारकम्
अथ स्वां त्रपां संधाय सती यदा हरं प्राह। “यथेष्टं देहि वरद वरं मेऽनिवारकम्”॥
Verse 15
तदा वाक्यस्यावसानमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भव त्वं मम भार्येति प्राह तां भक्तवत्सलः
तदा तस्याः वाक्यपरिसमाप्तिमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भक्तवत्सलो भगवान् शिवः तां प्राह— “भव त्वं मम भार्या” इति ॥
Verse 16
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य साभीष्टफल भावनम् । तूष्णीं तस्थौ प्रमुदिता वरं प्राप्य मनोगतम्
तस्य वचः श्रुत्वा साभीष्टफलभावनम् । सा प्रमुदिता तूष्णीं तस्थौ मनोगतवरप्राप्त्या ॥
Verse 17
इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवरलाभो नाम सप्तदशोऽध्यायः
इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखण्डे “सतीवरलाभः” नाम सप्तदशोऽध्यायः समाप्तः ॥
Verse 18
ततो भावान्समादाय शृंगाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम्
ततः भावान् समादाय शृङ्गाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम् ॥
Verse 19
तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः । काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा
तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः; काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा।
Verse 20
रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा । चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः
रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा; चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः।
Verse 21
अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः । सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्
अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः; सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्।
Verse 22
सत्युवाच । देवदेव महादेव विवाह विधिना प्रभौ । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते
सत्युवाच—देवदेव महादेव प्रभो, विधिवत् विवाहेन मां गृहाण। पितरं मे संमतिं नीत्वा, जगत्पते, मां प्रतिगृहाण।
Verse 23
ब्रह्मोवाच । एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्राह निरीक्ष्य प्रेमतश्च ताम्
ब्रह्मोवाच—एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः। प्रेम्णा तां निरीक्ष्य ‘तथास्तु’ इति वचः प्राह।
Verse 24
दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता
दाक्षायण्यपि तं नत्वा शम्भुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता ॥
Verse 25
हरोपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत्
हरोऽपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत् ॥
Verse 26
समाधाय मनः शंभुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिंतयामास देवर्षे मनसा मां वृषध्वजः
समाधाय मनः शम्भुः लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिन्तयामास मां देवर्षे मनसा वृषध्वजः ॥
Verse 27
ततस्संचिंत्यमानोहं महेशेन त्रिशूल्रिना । पुरस्तात्प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः
ततः सञ्चिन्त्यमानोऽहं महेशेन त्रिशूलिना । पुरस्तात् प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः ॥
Verse 28
यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः
यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः ॥
Verse 29
सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः । उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शंभुरुवाच ह
सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः। उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शम्भुरुवाच ह॥
Verse 30
शंभुरुवाच । अहं ब्रह्मन्स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत् । तदा स्वत्वमिवस्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना
शम्भुरुवाच—अहं ब्रह्मन् स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत्। तदा स्वत्वमिव स्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना॥
Verse 31
अहमाराधितस्सत्याद्दाक्षायण्याथ भक्तितः । तस्यै वरो मया दत्तो नंदाव्रतप्रभावतः
अहं सत्याः दाक्षायण्याः भक्त्या सम्यगाराधितः। तस्मै नन्दाव्रतप्रभावेन मया वरः प्रदत्तः॥
Verse 32
भर्ता भवेति च तया मत्तो ब्रह्मन् वरो वृतः । मम भार्या भवेत्युक्तं मया तुष्टेन सर्वथा
‘भर्ता भवेति’ तया मत्तो ब्रह्मन् वरः वृतः। मया तुष्टेन सर्वथा ‘मम भार्या भवेत्’ इत्युक्तम्॥
Verse 33
अथावदत्तदा मां सा सती दाक्षायणी त्विति । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते
अथ सा सती दाक्षायणी मां तदा अवदत्। ‘पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते’ इति॥
Verse 34
तदप्यंगीकृतं ब्रह्मन्मया तद्भक्ति तुष्टितः । सा गता भवनं मातुरहमत्रागतो विधे
तदप्यङ्गीकृतं ब्रह्मन् मया तद्भक्तितुष्टितः। सा गता मातृभवनं अहम् अत्रागतो विधे॥
Verse 35
तस्मात्त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात् । तां दक्षोपि यथा कन्यां दद्यान्मेऽरं तथा वद
तस्मात् त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात्। तां दक्षोऽपि यथा कन्यां दद्यात् मेऽरं तथा वद॥
Verse 36
सतीवियोगभंगस्स्याद्यथा मे त्वं तथा कुरु । समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः
सतीवियोगभङ्गः स्याद् यथा मे त्वं तथा कुरु। समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः॥
Verse 37
ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य महादेवस्सकाशे मे प्रजापतेः । सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोभवत्
ब्रह्मोवाच। इत्युदीर्य महादेवः सकाशे मे प्रजापतेः। सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोऽभवत्॥
Verse 38
तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः । प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्
तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः। प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्॥
Verse 39
ब्रह्मोवाच । यदात्थ भगवञ्शम्भो तद्विचार्य सुनिश्चितम् । देवानां मुख्यस्स्वार्थो हि ममापि वृषभध्वज
ब्रह्मोवाच—भगवञ्शम्भो, यदात्थ तत् सम्यग्विचार्य निश्चितं मया; देवानां मुख्यः स्वार्थो हि ममापि, वृषभध्वज।
Verse 40
दक्षस्तुभ्यं सुतां स्वां च स्वयमेव प्रदास्यति । अहं चापि वदिष्यामि त्वद्वाक्यं तत्समक्षतः
दक्षः स्वयमेव तुभ्यं स्वां सुतां प्रदास्यति; अहं च त्वद्वाक्यं तस्य समक्षतः प्रत्यक्षं वदिष्यामि।
Verse 41
ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य्य महादेवमहं सर्वेश्वरं प्रभुम् । अगमं दक्षनिलयं स्यंदनेनातिवेगिना
ब्रह्मोवाच—इत्युदीर्य महादेवं सर्वेश्वरं प्रभुं, अहं दक्षनिलयं स्यन्दनेनातिवेगिना अगमम्।
Verse 42
नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाभाग वद नो वदतां वर । सत्यै गृहागतायै स दक्षः किमकरोत्ततः
नारद उवाच—विधे प्राज्ञ महाभाग, वदतां वर, नः वद; सत्यै पितृगृहागतायै ततः दक्षः किमकरोत्?
Verse 43
ब्रह्मोवाच । तपस्तप्त्वा वरं प्राप्य मनोभिलषितं सती । गृहं गत्वा पितुर्मातुः प्रणाममकरोत्तदा
ब्रह्मोवाच—तपः कृत्वा मनोऽभीष्टं वरं प्राप्य सती ततः । गृहं गत्वा पितुर्मातुश्चरणयोः प्रणनाम सा ॥
Verse 44
मात्रे पित्रेऽथ तत्सर्वं समाचख्यौ महेश्वरात् । वरप्राप्तिः स्वसख्या वै सत्यास्तुष्टस्तु भक्तितः
ततः सा मातरं पितरं च सर्वं महेश्वरात् समाचख्यौ—वरप्राप्तिं यथावत्। भक्तितः सत्याऽपि स्वसखी तुष्टा बभूव।
Verse 45
माता पिता च वृत्तांतं सर्वं श्रुत्वा सखीमुखात् । आनन्दं परमं लेभे चक्रे च परमोत्सवम्
सखीमुखात् सर्वं वृत्तान्तं श्रुत्वा माता पिता च परमानन्दं लेभाते; परमोत्सवं च चक्रतुः।
Verse 46
द्रव्यं ददौ द्विजातिभ्यो यथाभीष्टमुदारधीः । अन्येभ्यश्चांधदीनेभ्यो वीरिणी च महामनाः
उदारधीर्महामना सा द्विजातिभ्यो यथाभीष्टं द्रव्यं ददौ; अन्धान् दीनांश्चान्येभ्यः अपि दानं ददौ वीरिणी।
Verse 47
वीरिणी तां समालिंग्य स्वसुतां प्रीतिवर्द्धिनीम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता प्रशशंस मुहुर्मुहुः
वीरिणी तां स्वसुतां प्रीतिवर्धिनीं समालिङ्ग्य, मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता मुहुर्मुहुः प्रशशंस।
Verse 48
अथ दक्षः कियत्काले व्यतीते धर्मवित्तमः । चिंतयामास देयेयं स्वसुता शम्भवे कथम्
अथ कियत्काले व्यतीते दक्षो धर्मवित्तमः चिन्तयामास—कथं स्वसुतां शम्भवे देयेयम् इति।
Verse 49
आगतोपि महादेवः प्रसन्नस्स जगाम ह । पुनरेव कथं सोपि सुतार्थेऽत्रागमिष्यति
आगतः अपि महादेवः प्रसन्नः स जगाम ह; पुनरेव कथं सोऽपि सुतार्थेऽत्र आगमिष्यति?
Verse 50
प्रास्थाप्योथ मया कश्चिच्छंभोर्निकटमंजसा । नैतद्योग्यं निगृह्णीयाद्यद्येवं विफलार्दना
अथ मया कश्चित् शीघ्रं शम्भोर्निकटं प्रास्थाप्यः। किन्त्वयोग्यो जनो नैतत् कर्म निगृह्णीयात्; एवं कृते प्रयासो निष्फलो भवेत् क्लेशकरश्च॥
Verse 51
अथवा पूजयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् । मदीयतनया भक्त्या स्वयमेव यथा भवेत्
अथवा तमेव वृषभध्वजं महेश्वरं पूजयिष्यामि। यथा मदीयतनयाया भक्त्या स स्वयमेव (वरः) भवेत्॥
Verse 52
तथैव पूजितस्सोपि वांछत्यार्यप्रयत्नतः । शंभुर्भवतु मद्भर्त्तेत्येवं दत्तवरेणतत्
तथैव पूजितः सोऽपि आर्यप्रयत्नतः वाञ्छत्— “शम्भुर्भवतु मद्भर्ता” इति। एवं तस्यै वरः प्रदत्तः॥
Verse 53
इति चिंतयतस्तस्य दक्षस्य पुरतोऽन्वहम् । उपस्थितोहं सहसा सरस्वत्यन्वितस्तदा
इति दक्षः पुरतोऽन्वहं चिन्तयन् आसीत्। तदा अहं सहसा सरस्वत्या सह उपस्थितोऽभवम्॥
Verse 54
मां दृष्ट्वा पितरं दक्षः प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम्
मां दृष्ट्वा दक्षः पितरं प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम् ॥
Verse 55
ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमन कारणम् । दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिंताविष्टोपि हर्षितः
ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमनकारणम्। दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिन्ताविष्टोऽपि हर्षितः॥
Verse 56
दक्ष उवाच । तवात्रागमने हेतुः कः प्रवेशे स सृष्टिकृत् । ममोपरि सुप्रसादं कृत्वाचक्ष्व जगद्गुरो
दक्ष उवाच— तवात्रागमने हेतुः कः, प्रवेशे च स सृष्टिकृत् कः? ममोपरि सुप्रसादं कृत्वा आचक्ष्व जगद्गुरो॥
Verse 57
पुत्रस्नेहात्कार्यवशादथ वा लोककारक । ममाश्रमं समायातो हृष्टस्य तव दर्शनात्
हे लोककारक! पुत्रस्नेहात् कार्यवशादथ वा ममाश्रमं समायातः; तव दर्शनात् अहं हृष्टोऽस्मि।
Verse 58
ब्रह्मोवाच । इति पृष्टस्स्वपुत्रेण दक्षेण मुनिसत्तम । विहसन्नब्रुवं वाक्यं मोदयंस्तं प्रजापतिम्
ब्रह्मोवाच—हे मुनिसत्तम! स्वपुत्रेण दक्षेणैवं पृष्टोऽहं विहसन् तं प्रजापतिं मोदयन् वाक्यमब्रुवम्।
Verse 59
ब्रह्मोवाच । शृणु दक्ष यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः । त्वत्तोकस्य हितं मेपि भवतोपि तदीप्सितम्
ब्रह्मोवाच—शृणु दक्ष, यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः। त्वत्तोकस्य हितं ममापि वाञ्छितं, तदेव भवतोऽपि अभीष्टम्॥
Verse 60
तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम् । यो वरः प्रार्थितस्तस्य समयोयमुपागतः
तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम्। यः वरः प्रार्थितस्तस्य समयोऽयमुपागतः॥
Verse 61
शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं धुवम् । प्रस्थापितोस्मि यत्कृत्यं श्रेय स्तदवधारय
शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं ध्रुवम्। प्रस्थापितोऽस्मि; यत्कृत्यं श्रेयस्तदवधारय॥
Verse 62
वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः । त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेंजसा
वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः। त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेऽञ्जसा॥
Verse 63
अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम् । सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः
अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम्। सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः॥
Verse 64
स कामबाणविद्धोपि परित्यज्यात्म चिंतनम् । सतीं विचिंतयन्नास्ते व्याकुलः प्राकृतो यथा
स कामबाणविद्धोऽपि आत्मचिन्तनं परित्यज्य सतीं विचिन्तयन् व्याकुलः प्राकृत इवास्ते।
Verse 65
विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि
विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि ॥
Verse 66
मया यद्वांछितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैमुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत
मया यद्वाञ्छितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैर्मुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत ॥
Verse 67
त्वत्पुत्र्याराधितश्शंभुस्सोपि तस्या विचिंतनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्त्तते हिमवद्गिरौ
त्वत्पुत्र्याराधितश्शम्भुः सोऽपि तस्या विचिन्तनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्तते हिमवद्गिरौ ॥
Verse 68
यथा नानाविधैर्भावैस्सत्त्वात्तेन व्रतेन च । शंभुराराधितस्तेन तथैवाराध्यते सती
यथा नानाविधैर्भक्तिभावैः सत्त्वशुद्ध्या व्रतेन च तेन शम्भुः समाराधितः, तथैव सतीऽपि तादृशेनैव विधिना पूज्या प्रसादनीया च।
Verse 69
तस्मात्तु दक्षतनयां शंभ्वर्थं परिकल्पिताम् । तस्मै देह्यविलंबेन कृता ते कृतकृत्यता
तस्मात् शम्भ्वर्थं परिकल्पितां दक्षतनयां तस्मै त्वमविलम्बेन देहि; तां दत्त्वा तव कृतकृत्यता सिद्धा, कर्तव्यं च समाप्यते।
Verse 70
अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम् । तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्
अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम्। तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्॥
Verse 71
ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोतिहर्षितः । एवमेवेतिमां दक्ष उवाच परिहर्षितः
ब्रह्मोवाच। श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोऽतिहर्षितः। एवमेवेति मां दक्ष उवाच परिहर्षितः॥
Verse 72
ततस्सोहं मुने तत्रागममत्यंतहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः
ततः सोऽहं मुने तत्रागमम् अत्यन्तहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः ॥
Verse 73
गते नारद दक्षोपि सदार तनयो ह्यपि । अभवत्पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः
गते नारदे दक्षोऽपि सदारतनयो ह्यपि । अभवत् पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः ॥
Satī completes the Nandā-vrata with fasting and worship in Āśvina (śukla-aṣṭamī), enters deep meditation, and Śiva appears directly (pratyakṣa) and invites her to choose a boon.
The chapter models a bhakti-tapas pathway: disciplined observance (vrata + upavāsa) matures into dhyāna, which culminates in darśana—signifying that divine encounter is both grace-given and practice-conditioned.
Śiva’s manifested form is described with key dhyāna markers—pañcavaktra, trilocana, caturbhuja, śitikaṇṭha, ash-brilliance, trident-bearing, and Gaṅgā on the head—linking narrative to iconography and meditation practice.