Dashati 21
Pavamāna Soma’s self-purification through the waters and filter, emerging as the radiant king who empowers the rite and grants prosperity
Soma (Pavamāna)
Bright energetic forward-driving praise (stuti) with a cleansing-and-triumph tone
Ṛṣi not identifiable from the given excerpt alone; requires Rigvedic concordance for the underlying RV verse at this Sāmavedic location.
पवमानः सोमः अप्सु पवित्रे च स्वयम् आत्मानं पुनाति; शुद्धः सन् दीप्तिमान् राजा इव निष्क्रम्य यज्ञं सम्यक् परिपूरयति, हविषे योग्यः भवति, च प्राणबलं धनं गृहसमृद्धिं च ददाति। अस्य क्रतोरभ्यञ्जनं संस्कारश्च, वृषभाश्ववत् शीघ्रवेगप्रवाहः, सर्प इव मलत्यागेन शुद्धिः, अह्नां मापकः लोकप्रतिष्ठापकश्च इति महिमा, तथा घृतसदृशी समृद्धिः फलरूपेण स्तूयते।
Mantras
Mantra 1
अञ्जते व्यञ्जते समञ्जते क्रतुं रिहन्ति मध्वाभ्यञ्जते सिन्धोरु ऽच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणं हिरण्यपावाः पशुमप्सु गृभ्णते .
अञ्जते, व्यञ्जते, समञ्जते; क्रतुं रिहन्ति मध्वा, अभ्यञ्जते। सिन्धोः उच्छ्वासे पतयन्तम् उक्षाणं हिरण्यपावाः अप्सु पशुं गृभ्णते।
Mantra 2
विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्यन्धो अर्षति अहिर्न जूर्णामति सर्पति त्वचमत्यो न क्रीडन्नसरद्वृषा हरिः
विपश्चिते पवमानाय गायता; मही न धारा अन्धो अर्षति। अहिर् न जूर्णामति सर्पति त्वचम्; अश्यो न क्रीडन् असरत्—वृषा हरिः।
Mantra 3
अग्रेगो राजाप्यस्तविष्यते विमानो अह्नां भुवनेष्वर्पितः हरिर्घृतस्नुः सुदृशीको अर्णवो ज्योतीरथः पवते राय ओक्यः
अग्रेगो राजा अपि स्तविष्यते; विमानोऽह्नां भुवनेष्वर्पितः। हरिर्घृतस्नुः सुदृशीकोऽर्णवो, ज्योतीरथः पवते राय ओक्यः।
Frequently Asked Questions
It praises Soma while he is being purified—washed and filtered—so that he becomes radiant, fit for the sacrifice, and able to grant strength and prosperity.
The serpent image highlights shedding impurity during purification, while the steed image emphasizes Soma’s swift, unobstructed rush through the filter and waters.
The sacrificer and household benefit: the purified Soma is invoked to perfect the rite and to bring wealth, nourishment, and ordered well-being (linked with correct sacrificial timing).