Sarga 10

Verse 1

ततःप्रत्युषसिप्राप्तेप्राप्तधर्मार्थनिश्चयः ।राक्षसाधिपतेर्वेश्मभीमकर्माविभीषणः ।।।।

ततः प्रत्युषसि प्राप्ते प्राप्तधर्मार्थनिश्चयः। राक्षसाधिपतेर्वेश्म भीमकर्मा विभीषणः॥

Verse 2

शैलाग्रचयसङ्काशंशैलशृङ्गमिवोन्नतम् ।सुविभक्तमहाकक्षंमहाजनपरिग्रहम् ।।।।

रावणस्य प्रासादो गिरिशिखरसमूहसदृशः, शैलशृङ्गमिवोन्नतः; सुविभक्तमहाकक्षः, महाजनपरिग्रहः, समुन्नतः शुशुभे।

Verse 3

मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरक्तैरधिष्ठितम् ।राक्षसैराप्तपर्याप्तैस्सर्वतःपरिरक्षितम् ।।।।

मतिमद्भिर्महामात्रैरनुरक्तैरधिष्ठितं, राक्षसैराप्तपर्याप्तैः सर्वतः परिरक्षितम्।

Verse 4

मत्तमातङ्गनिश्श्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम् ।शङ्खघोषमहाघोषंतूर्यनादानुनादितम् ।।।।

मत्तमातङ्गनिःश्वासैर्व्याकुलीकृतमारुतम्। शङ्खघोषमहाघोषं तूर्यनादानुनादितम्॥

Verse 5

प्रमदाजनसम्बाधंप्रजल्पितमहापथम् ।तप्तकाञ्चननिर्यूहंभूषणोत्तमभूषितम् ।।।।

प्रमदाजनसम्बाधं प्रजल्पितमहापथम्। तप्तकाञ्चननिर्यूहं भूषणोत्तमभूषितम्॥

Verse 6

गन्धर्वाणामिवाऽवासमालयंमरुतामिव ।रत्नसञ्चयसम्बाधंभवनंभोगिनामिव ।।।।

गन्धर्वाणामिवावासम् आलयं मरुतामिव। रत्नसञ्चयसम्बाधं भवनं भोगिनामिव॥

Verse 7

तंमहाभ्रमिवाऽदित्यस्तेजोविस्तृतरश्मिमान् ।अग्रजस्यालयंवीरःप्रविवेशमहाद्युतिः ।।।।

ततः स वीरः विभीषणो महाद्युतिः, महाभ्रमिवादित्यः तेजोविस्तृतरश्मिमानिव, अग्रजस्यालयं प्रविवेश।

Verse 8

पुण्यान्पुण्याहघोषांश्चवेदविद्भिरुदाहृतान् ।शुश्रावसुमहातेजाभ्रातुर्विजयसंश्रितान् ।।।।

स सुमहातेजाः वेदविद्भिरुदाहृतान् पुण्यान् पुण्याहघोषांश्च, भ्रातुर्विजयसंश्रितान्, शुश्राव।

Verse 9

पूजितान् दधिपात्रैश्चसर्पिर्भिस्सुमनोक्षतैः ।मन्त्रवेदविदोविप्रान्ददर्शसमहाबलः ।।।।

स महाबलः मन्त्रवेदविदो विप्रान् दधिपात्रैश्च सर्पिर्भिः सुमनोऽक्षतैश्च पूजितान् ददर्श।

Verse 10

सपूज्यमानोरक्षोभिद्दीप्यमानस्स्वतेजसा ।आसनस्थंमहाबाहुर्ववन्देधनदानुजम् ।।।।

राक्षसैः सपूज्यमानो निजतेजसा च दीप्तिमान् महाबाहुः विभीषणः आसनस्थं धनदानुजं रावणं प्रणनाम।

Verse 11

सराजदृष्टिसम्पन्नमासनंहेमभूषितम् ।जगामसमुदाचारंप्रयुज्याचारकोविदः ।।।।

राजदृष्टिसम्पन्नं हेमभूषितमासनं स आचारकोविदः सम्यगाचारं प्रयुज्य समुपाजगाम।

Verse 12

सरावणंमहात्मानंविजनेमन्त्रिसन्निधौ ।उवाचहितमत्यर्थंवचनंहेतुनिश्चितम् ।।।।

विजने मन्त्रिसन्निधौ महात्मानं सरावणं हितमत्यर्थं हेतुनिश्चितं वचनमुवाच।

Verse 13

प्रसाद्यभ्रातरंजेष्ठंसान्त्वेनोपस्थितक्रमः ।देशकालार्थसंवादिदृष्टलोकपरावरः ।।।।

ज्येष्ठं भ्रातरं सान्त्वेन प्रसाद्य उपस्थितक्रमः देशकालार्थसंवादी दृष्टलोकपरावरः स उपदेशं प्रववृते।

Verse 14

यदाप्रभृतिवैदेहीसम्प्रास्तेमांपुरींतव ।तदाप्रभृतिदृश्यन्तेनिमित्तान्यशुभानिनः ।।।।

यदा प्रभृति वैदेही तव पुरीमिमां सम्प्राप्ता तदा प्रभृति नः अशुभानि निमित्तानि दृश्यन्ते।

Verse 15

सस्फुलिङ्गस्सधूमार्चिस्सधूमकलुषोदयः ।मन्त्रसङ्घहुतोऽप्यग्निर्नसम्यगभिवर्थते ।।।।

सस्फुलिङ्गः सधूमार्चिः सधूमकलुषोदयः। मन्त्रसङ्घहुतोऽप्यग्निर्न सम्यगभिवर्धते॥

Verse 16

अग्निष्ठेष्वग्निशलासुतथाब्रह्मस्थालीषुच ।सरीसृपाणिदृश्यन्तेहन्येषुचपिपीलिकाः ।।।।

अग्निष्ठेष्वग्निशालासु तथा ब्रह्मस्थालीषु च। सरीसृपाणि दृश्यन्ते हव्येषु च पिपीलिकाः॥

Verse 17

गवांसयांसिस्कन्नानिविमदावीरकुञ्जराः ।दीनमश्वाःप्रहेषन्तेनचग्रासाभिनन्दिनः ।।।।

गवां सयानि स्कन्नानि विमदा वीरकुञ्जराः। दीनमश्वाः प्रहेषन्ते न च ग्रासाभिनन्दिनः॥

Verse 18

खरोष्ट्राश्वतराराजभनभिन्नरोमास्स्रवन्तिच ।नस्वभावेऽवतिष्ठन्तिविधानैरपिचिन्तिताः ।।।।

खरोष्ट्राश्वतरा राजन् भिन्नरोमाः स्रवन्ति च। न स्वभावेऽवतिष्ठन्ति विधानैरपि चिन्तिताः॥

Verse 19

वायसाःसङ्घशःक्रूराव्याहरन्तिसमन्ततः ।समवेताश्चदृश्यन्तेविमानाग्रेषुसङ्घशः ।।।।

वायसाः सङ्घशः क्रूरा व्याहरन्ति समन्ततः। समवेताश्च दृश्यन्ते विमानाग्रेषु सङ्घशः॥

Verse 20

गृध्राश्चपरिलीयन्तेपुरीमुपरिपिण्डिताः ।उपपन्नाश्चस्नध्येद्वेव्याहऱ्नत्यशिवंशिवाः ।।।।

गृध्राश्च पुरीमुपरि पिण्डिताः परिलीयन्ते; शृगालाश्च सन्ध्याद्वये समुपेत्य अशिवं व्याहरन्ति।

Verse 21

क्रव्यादानांमृगाणांचपुरीद्वारेषुसङ्घशः ।श्रूयन्तेविपुलाघोषास्सविस्फूर्जितनिस्स्वनाः ।।।।

क्रव्यादानां मृगाणां च पुरीद्वारेषु सङ्घशः, श्रूयन्ते विपुलाघोषाः सविस्फूर्जितनिस्स्वनाः।

Verse 22

तदेवंप्रस्तुतेकार्येप्रायश्चित्तमिदंक्षमम् ।रोचतेयदिवैदेहीराघवायप्रदीयताम् ।।।।

तदेवं प्रस्तुते कार्ये प्रायश्चित्तमिदं क्षमम्; रोचते यदि वैदेही राघवाय प्रदीयताम्।

Verse 23

इदंचयदिवामोहाल्लोभाद्वाव्याहृतंमया ।तत्रापिचमहाराज नदोषंकर्तुमर्हसि ।।।।

इदं च यदि वा मोहात् लोभाद् वा मया व्याहृतम् । तथापि, महाराज, मम दोषं कर्तुं न अर्हसि ॥

Verse 24

अयंहिदोषस्सर्वस्यजनस्यास्योपलक्ष्यते ।रक्षसांराक्षसीनांचपुरस्यान्तःपुरस्यच ।।।।

अयं हि दोषः सर्वस्य जनस्यास्य उपलक्ष्यते । रक्षसां राक्षसीनां च पुरस्य अन्तःपुरस्य च ॥

Verse 25

श्रावणेचास्यमन्त्रस्यनिवृत्तास्सर्वमन्त्रिणः ।अवश्यंचमयावाच्यंयद्दृष्टमपिवाश्रुतम् ।।।।सम्विधाययथान्यायंतद्भवान् कर्तुमर्हति ।

श्रावणे च अस्य मन्त्रस्य निवृत्ताः सर्वमन्त्रिणः । अवश्यं च मया वाच्यं यद् दृष्टम् अपि वा श्रुतम् ॥ सम्विधाय यथा न्यायं तद् भवान् कर्तुमर्हति ॥

Verse 26

इतिस्ममन्त्रिणांमध्येभ्राताभ्रातरमूचिवान् ।रावणंराक्षसांश्रेष्ठंपथ्यमेतद्विभीषणः ।।।।

इति स्म मन्त्रिणां मध्ये भ्राता भ्रातरम् ऊचिवान् । रावणं राक्षसश्रेष्ठं पथ्यम् एतद् विभीषणः ॥

Verse 26

इतिस्ममन्त्रिणांमध्येभ्राताभ्रातरमूचिवान् ।रावणंराक्षसांश्रेष्ठंपथ्यमेतद्विभीषणः ।।।।

इति स्म मन्त्रिणां मध्ये भ्राता भ्रातरम् ऊचिवान् । रावणं राक्षसश्रेष्ठं पथ्यम् एतद् विभीषणः ॥

Verse 27

हितंमहार्थंमृदुहेतुसंहितंव्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम् ।निशम्यतद्वाक्यमुपस्थितज्वरःप्रसङ्गवानुत्तरमेतदब्रवीत् ।।।।

हितं महार्थं मृदु हेतुसंहितं व्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम् । निशम्य तद्वाक्यमुपस्थितज्वरः प्रसङ्गवान् उत्तरमेतदब्रवीत् ॥

Verse 28

भयंनपश्यामिकुतश्चिदप्यहंनराघवःप्राप्स्यतिजातुमैथिलीम् ।सुरैस्सहेन्द्रैरपिसङ्गरेकथंममाग्रतस्स्थास्यतिलक्ष्मणाग्रजः ।।।।

अहं कुतश्चिदपि भयं न पश्यामि। राघवो जातु मैथिलीं न प्राप्स्यति। सुरैः सह इन्द्रैरपि संगरे कथं ममाग्रतः स्थास्यति लक्ष्मणाग्रजः॥

Verse 29

इत्येवमुक्त्वासुरसैन्यनाशनोमहाबलस्संयतिचण्डविक्रमः ।दशाननोभ्रातरमाप्तवादिनंविसर्जयामासतदाविभीषणम् ।।।।

इत्येवमुक्त्वा सुरसैन्यनाशनो महाबलः संयति चण्डविक्रमः। दशाननो भ्रातरमाप्तवादिनं तदा विभीषणं विसर्जयामास॥