Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

हनूमद्बलप्रबोधनम् / Jāmbavān Rekindles Hanūmān’s Power

अभ्युत्थितं ततस्सूर्यं बालो दृष्ट्वा महावने।फलं चेति जिघृक्षुस्त्वमुत्प्लुत्याभ्युद्गतो दिवम्।।।।

abhyutthitaṃ tatas sūryaṃ bālo dṛṣṭvā mahāvane |

phalaṃ ceti jighṛkṣus tvam utplutyābhyudgato divam ||

अथ महावने बालः सूर्यमुद्यन्तं दृष्ट्वा फलं मन्यमानः, तं ग्रहीतुं जिघृक्षुः उत्प्लुत्य दिवमभ्युद्गतः॥

अभ्युत्थितम्risen
अभ्युत्थितम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त) (अभि+उत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सूर्य-विशेषण
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक अव्यय (then)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
बालःa boy
बालः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having done)
महावनेin the great forest
महावने:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमहावन (प्रातिपदिक; महत्+वन)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
फलम्a fruit
फलम्:
Karma (कर्म/Object as notion)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (इति-पूर्वं)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इतिthinking 'as'
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/विचारबोधक अव्यय (quotative particle)
जिघृक्षुःwishing to seize
जिघृक्षुः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Root√ग्रह् (धातु) + सन् (इच्छार्थक)
Formसन्नन्त-प्रातिपदिक (desiderative adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषण
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
उत्प्लुत्यhaving leapt up
उत्प्लुत्य:
Sambandha (सम्बन्ध/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√प्लु (धातु) + क्त्वा (उत्)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल
अभ्युद्गतःwent up/flew up
अभ्युद्गतः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त) (अभि+उद्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-विशेषण
दिवम्to the sky
दिवम्:
Karma (कर्म/Goal)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गत्यर्थे (goal)

'On seeing the rising Sun in the deep forest, mistaking him to be a fruit, you wanted to seize it, when you were young.You suddenly flew into the sky and went flying towards the Sun.

H
Hanumān
S
Sūrya (Sun)
M
Mahāvana (great forest)
D
Diva (sky)

FAQs

Raw power needs guidance; Dharma later channels such immense energy toward protection, service, and truth rather than impulsive action.

Hanuman’s childhood leap toward the Sun—mistaken for a fruit—is recounted.

Fearless vigor and extraordinary capacity for flight/leaping, later to be disciplined into dharmic service.