Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

सम्पातेः पक्षलाभः

Sampāti Regains His Wings and Re-energizes the Search

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिसंहृष्टमानसाः।।।।बभूवुर्हरिशार्दूला विक्रमाभ्युदयोन्मुखाः।

tasya tad vacanaṃ śrutvā pratisaṃhṛṣṭa-mānasāḥ | babhūvur hariśārdūlā vikramābhyudayōnmukhāḥ ||

तस्य वचनं श्रुत्वा हरिशार्दूलाः प्रतिसंहृष्टमानसाः। विक्रमाभ्युदयोन्मुखा विजयाय मनांसि न्यधुः॥

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive: of him)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण of vacanam)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (vacanam)
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (कर्म/Object of śrutvā)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त/absolutive)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल
प्रतिसंहृष्टमानसाःwhose minds were greatly delighted
प्रतिसंहृष्टमानसाः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रति + सं + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त) ; मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहि: 'येषां मानसं प्रतिसंहृष्टं ते'
बभूवुःbecame
बभूवुः:
Kriya (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
हरिशार्दूलाःtigers among monkeys
हरिशार्दूलाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'हरीणां शार्दूलाः' (best among monkeys)
विक्रमाभ्युदयोन्मुखाःintent on success through valour
विक्रमाभ्युदयोन्मुखाः:
Karta (कर्ता; subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootविक्रम (प्रातिपदिक) + अभ्युदय (प्रातिपदिक) + उन्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (विक्रमस्य अभ्युदयः) + कर्मधारय (उन्मुखाः = facing/intent)

'Having crawled slowly and slowly from the cave and climbed the Vindhya, I have been awaiting your arrival.

S
Sampāti
V
Vānaras (hariśārdūla)

FAQs

Dharma includes sustaining collective morale for a righteous mission; truthful encouragement strengthens resolve to complete one’s entrusted duty.

The Vānaras respond to Sampāti’s assurance and regain confidence to continue the search.

Renewed courage and team resolve (saṅgha-dhairya) in service of Rāma’s cause.