Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

सूर्यानुगमनवृत्तान्तः

The Account of Following the Sun

अहं चैव जटायुश्च सङ्घर्षाद्धर्पमोहितौ।आकाशं पतितौ वीरौ जिज्ञासन्तौ पराक्रमम्।।।।

ahaṃ caiva jaṭāyuś ca saṅgharṣād dharpamohitau | ākāśaṃ patitau vīrau jijñāsantau parākramam ||

अहं च जटायुश्च—वीरौ—सङ्घर्षात् दर्पमोहितौ, पराक्रमं जिज्ञासन्तौ, आकाशं पतितौ।

अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, समुच्चय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, अवधारण
जटायुःJatāyu
जटायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjaṭāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय, समुच्चय
सङ्घर्षात्from/through clash
सङ्घर्षात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootsaṅgharṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/हेतु-अपादान), एकवचन
दर्पमोहितौdeluded by pride (both)
दर्पमोहितौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdarpa-mohita (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दर्पेण मोहितौ), कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; अहम्+जटायुः इति विशेष्य
आकाशम्the sky
आकाशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; गत्यर्थे (towards the sky)
पतितौwent/flew
पतितौ:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Root√pat (धातु)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; finite sense 'flew/rose' per context
वीरौtwo heroes
वीरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; apposition to subject
जिज्ञासन्तौwishing to know
जिज्ञासन्तौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√jñā (धातु)
Formकृदन्त (शतृ, present active participle; desiderative stem जिज्ञास-), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
पराक्रमम्valour
पराक्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparākrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

'I did not know which the southern direction was or the southeast or the west. It looked as if the world had been consumed by fire and dissolved, as if it was the end of the yuga.

S
Sampāti
J
Jatāyu
Ā
Ākāśa (sky)

FAQs

Dharma warns against darpa (pride): rivalry undertaken for ego rather than duty leads to harm and loss of right judgment.

Sampāti begins narrating how he and Jatāyu competed in flight to measure their strength.

A negative example is emphasized: lack of self-restraint (dama) due to pride.