Shloka 7

अहमस्मिन्गिरौ दुर्गे बहुयोजनमायते।चिरान्निपतितो वृद्धः क्षीणप्राणपराक्रमः।।।।

aham asmin girau durge bahuyojanam āyate |

cirān nipatito vṛddhaḥ kṣīṇaprāṇa-parākramaḥ ||

अहं अस्मिन् दुर्गे गिरौ बहुयोजनविस्तीर्णे चिरं निपतितो वृद्धः, क्षीणप्राणपराक्रमः शयितोऽस्मि।

ahamI
aham:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
asminon this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Masculine/Neuter, Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
giraumountain
girau:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootgiri (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
durgeinaccessible
durge:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootdurga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); agrees with girau; ‘inaccessible’
bahu-yojanammany yojanas (in extent)
bahu-yojanam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Measure)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक) + yojana (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) ‘many-yojanas’; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); used adverbially with āyate
āyateextended; wide
āyate:
Kriyā (क्रिया/Predicative)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन) or Nominative (प्रथमा/1) Singular; here as predicate adjective to girau (understood) ‘(which is) wide/extended’
cirātfor a long time; long ago
cirāt:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootcirāt (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb of time (कालवाचक)
nipatitaḥfallen
nipatitaḥ:
Karta (कर्ता/Subject, qualifier)
TypeAdjective
Rootnipatita (कृदन्त; ni-√pat पत्)
FormPast passive participle (क्त/PPP) of ni-√pat (पत्) ‘to fall down’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agreeing with aham
vṛddhaḥold
vṛddhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject, qualifier)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agreeing with aham
kṣīṇa-prāṇa-parākramaḥwith vitality and prowess exhausted
kṣīṇa-prāṇa-parākramaḥ:
Karta (कर्ता/Subject, qualifier)
TypeAdjective
Rootkṣīṇa (कृदन्त; √kṣī क्षी) + prāṇa (प्रातिपदिक) + parākrama (प्रातिपदिक)
FormBahuvrīhi (बहुव्रीहि) ‘one whose life-breath and prowess are depleted’; kṣīṇa = PPP of √kṣī (क्षी) ‘to waste’; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); agreeing with aham

'With my vitality and prowess depleted, I have been staying for a long time on this mountain, extended by several yojanas and inaccessible.

S
Sampāti
M
Mountain (giri)

FAQs

Dharma includes honest self-disclosure and humility: acknowledging one’s limitations truthfully can still serve a greater righteous purpose.

Sampāti explains his weakened condition and why he has remained on an inaccessible mountain.

Humility and resilience: despite decline, Sampāti continues to contribute through truthful counsel.