Previous Verse

Shloka 22

एकोनपञ्चाशः सर्गः (Sarga 49)

Aṅgada Re-energizes the Southern Search Party

हनुमत्प्रमुखास्ते तु प्रस्थिताः प्लवगर्षभाः।विन्ध्यमेवादितस्तावद्विचेरुस्ते समन्ततः।।।।

hanumatpramukhās te tu prasthitāḥ plavagarṣabhāḥ | vindhyam evāditas tāvad vicerus te samantataḥ ||

हनुमत्प्रमुखाः सर्वे प्लवगर्षभसत्तमाः। विन्ध्यं समन्ततो गत्वा विचेरुस्तत्र सर्वतः॥

हनुमत्प्रमुखाःwith Hanuman as leader
हनुमत्प्रमुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothanumat-pramukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (हनुमान् प्रमुखः येषाम्)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
प्रस्थिताःset out
प्रस्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-sthā (स्था धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्तिः, पुंलिङ्गे, बहुवचनम्; ‘having set out’
प्लवगर्षभाःbest of the vanaras
प्लवगर्षभाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootplavaga-ṛṣabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुष-समासः (प्लवगानां ऋषभाः = bulls among monkeys)
विन्ध्यम्the Vindhya (range)
विन्ध्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvindhya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
एवitself
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
आदितःfrom the beginning
आदितः:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootāditaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘from the beginning’
तावत्so far/for long
तावत्:
Pramana (परिमाण)
TypeIndeclinable
Roottāvat (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि (extent) ‘so far/for that long’
विचेरुःroamed
विचेरुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-car (चर् धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; पुनरुक्त-कर्तृनिर्देश
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsamantatas (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

The bulls among vanaras and Hanuman, the chief of the group again started exploring everywhere in the Vindhya range starting from the beginning.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē ēkōnapañcāśassargaḥ৷৷Thus ends the fortyninth sarga in Kishkindakanda of the first epic, the Holy Ramayana composed by sage Valmiki.

H
Hanumān
V
Vindhya Mountains

FAQs

Dharma here is steadfast performance of entrusted duty: the searchers do not abandon their mission, but systematically cover the terrain everywhere.

The Vānara search-party, headed by Hanumān, resumes the search for Sītā by thoroughly traversing the Vindhya range.

Leadership and perseverance—Hanumān’s role as the foremost guide and the group’s tireless, comprehensive effort.