Shloka 12

एकोनपञ्चाशः सर्गः (Sarga 49)

Aṅgada Re-energizes the Southern Search Party

Devanagari script

सदृशं खलु वो वाक्यमङ्गदो यदुवाच ह।हितं चैवानुकूलं च क्रियतामस्य भाषितम्।।।।

Transliteration

sadṛśaṃ khalu vo vākyam aṅgado yad uvāca ha |

hitaṃ caivānukūlaṃ ca kriyatām asya bhāṣitam ||

Translation

अङ्गदेनोक्तं वाक्यं नः खलु सदृशं हितमनुकूलं च; तस्य भाषितं क्रियताम्।

Word by Word

• सदृशम्: appropriate
• सदृशम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘appropriate/suitable’—वाक्य-विशेषणम्

• खलु: indeed
• खलु: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: खलु (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• वः: for you
• वः: सम्प्रदान (Beneficiary)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन; ‘for you/of you’ (context: for you)

• वाक्यम्: speech/statement
• वाक्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अङ्गदः: Angada
• अङ्गदः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अङ्गद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यत्: which
• यत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative) ‘which/that’—वाक्यं प्रति

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन

• ह: indeed/for emphasis
• ह: वाक्यालङ्कार (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: स्मरण/अनुवादक-अव्यय (particle, narrative)

• हितम्: beneficial
• हितम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्य/भाषित-विशेषणम्

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: certainly
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• अनुकूलम्: favourable
• अनुकूलम्: कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुकूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘favourable’

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• क्रियताम्: let it be carried out
• क्रियताम्: विधेय (Predicate/command)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि (passive): ‘let it be done’

• अस्य: of him
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; ‘of him/this (person)’

• भाषितम्: his utterance
• भाषितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भाष् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त (PPP used substantively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘what is spoken/utterance’

Context

'What Angada says is appropriate, beneficial and also favourable. Carry out his command.

Characters & Entities

• Angada
• Gandhamadana
• Vanaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is recognizing and supporting sound counsel: Gandhamādana affirms what is beneficial (hita) and urges collective adherence.

What is the narrative situation?

Gandhamādana endorses Angada’s proposal and calls for the group to act on it.

Which character virtue is emphasized?

Discernment (knowing what is fitting and beneficial) and cooperative discipline.