Shloka 22

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम्।कुबेरभवनं रम्यं निर्मितं विश्वकर्मणा।।।।

Transliteration

tatra pāṇḍura-meghābhaṃ jāmbūnada-pariṣkṛtam |

kubera-bhavanaṃ ramyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā ||

Translation

तत्र पाण्डुरमेघाभं जाम्बूनदपरिष्कृतम्। विश्वकर्मणा निर्मितं रम्यं कुबेरभवनं तिष्ठति॥

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Desha (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• पाण्डुर-मेघ-आभम्: cloud-like, pale
• पाण्डुर-मेघ-आभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डुर (प्रातिपदिक) + मेघ (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पाण्डुरस्य मेघस्य आभा यस्य), द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; भवनम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• जाम्बूनद-परिष्कृतम्: adorned with Jambunada-gold
• जाम्बूनद-परिष्कृतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जाम्बूनद (प्रातिपदिक) + परि-√कृ (धातु)
• Form: तत्पुरुष-समास; ‘परिष्कृत’ = क्त-प्रत्ययान्त (PPP), द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; भवनम् इति विशेषणम्

• कुबेर-भवनम्: Kubera's mansion
• कुबेर-भवनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुबेर (प्रातिपदिक) + भवन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (कुबेरस्य भवनम्), प्रथमा/द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग (here: प्रथमा as subject of ‘निर्मितम्’)

• रम्यम्: beautiful
• रम्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा एकवचन नपुंसकलिङ्ग; भवनम् इति विशेषणम्

• निर्मितम्: built
• निर्मितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√मा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), प्रथमा एकवचन नपुंसकलिङ्ग; कर्मणि-प्रयोगे ‘built/constructed’

• विश्वकर्मणा: by Vishvakarman
• विश्वकर्मणा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन, पुंलिङ्ग

Context

'There is an exquisite mansion of Kubera built by Visvakarma which, embellished with gold, looks like a pale white cloud.

Characters & Entities

• Kubera
• Viśvakarman
• Jāmbūnada (gold)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is steadfastness in one’s assigned duty: the searchers are guided with precise landmarks so they can pursue their mission truthfully and effectively, without distraction.

What is the narrative situation?

Sugrīva gives the northern search-party detailed descriptions of notable divine landmarks to help them navigate while seeking Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s leadership and practical wisdom—he equips his team with reliable information to support righteous action.