Next Verse

Shloka 1

किष्किन्धाप्रवेशः—लक्ष्मणस्य कोपः, तारासान्त्वम्, सुग्रीवदर्शनम्

Lakshmana Enters Kishkindha: Anger, Tara’s Mediation, and Sugriva Encountered

अथ प्रतिसमादिष्टो लक्ष्मणः परवीरहा।प्रविवेश गुहां घोरां किष्किन्धां रामशासनात्।।।।

atha pratisamādiṣṭo lakṣmaṇaḥ paravīrahā |

praviveśa guhāṃ ghorāṃ kiṣkindhāṃ rāmaśāsanāt ||

अथ सम्यक् प्रतिसमादिष्टः परवीरहा लक्ष्मणः रामशासनात् घोरां किष्किन्धां गुहां प्रविवेश।

athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/adverb: then/now)
pratisamādiṣṭaḥhaving been summoned/ordered
pratisamādiṣṭaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprati-sam-√diś (दिश्) (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘आदिष्टः’ = commanded/called back
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
paravīrahāslayer of enemy heroes
paravīrahā:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootpara (प्रातिपदिक) + vīra (प्रातिपदिक) + han (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—‘परान् वीरान् हन्ति’ (slayer of enemy-heroes)
praviveśaentered
praviveśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√viś (विश्) (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
guhāmcave
guhām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ghorāmterrible
ghorām:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गुहाम्’ इति विशेषणम्
kiṣkindhāmKishkindha
kiṣkindhām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkiṣkindhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नगर/स्थान-नाम
rāmaśāsanātfrom/according to Rama's command
rāmaśāsanāt:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक) + śāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘रामस्य शासनात्’

Instructed by Rama, and having been permitted, Lakshmana, the slayer of enemies entered the frightful cave of Kishkinda.

L
Lakshmana
R
Rama
K
Kishkindha

FAQs

Dharma here is disciplined obedience to a rightful command: Lakṣmaṇa acts not from impulse but from Rāma’s directive, showing duty-bound service (sevā) aligned with righteousness.

After being instructed by Rāma, Lakṣmaṇa proceeds into Kiṣkindhā—described as a formidable cavern—beginning his approach into the vānaras’ royal domain.

Lakṣmaṇa’s steadfast loyalty and readiness to act for Rāma’s mission, even when the setting is intimidating and politically sensitive.