Shloka 6
लक्ष्मणक्रोधः सुग्रीवप्रबोधनं च
Lakshmana’s Wrath and the Summoning of Sugriva
Devanagari script
न हि वै त्वद्विधो लोके पापमेवं समाचरेत्।पापमार्येण यो हन्ति स वीरः पुरुषोत्तमः4.31.6।।
Transliteration
na hi vai tvad-vidho loke pāpam evaṃ samācaret | pāpam āryeṇa yo hanti sa vīraḥ puruṣottamaḥ ||
Translation
न हि वै त्वद्विधो लोके पापम् एवं समाचरेत्। आर्येण विधिना पापं यो हन्ति, स वीरः पुरुषोत्तमः॥
Word by Word
नnot
न:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
हिindeed
हि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वैsurely
वै:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/assurance)
त्वद्विधःone like you
त्वद्विधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद्विध (प्रातिपदिक; त्वद्+विध)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (त्वद्विधः = त्वया सदृशः)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
पापम्sin
पापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
समाचरेत्should commit/practice
समाचरेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+आ+चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/सम्भावना-आदेश), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
पापम्sin
पापम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आर्येणby a noble person
आर्येण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/हेतु-भावे
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
हन्तिkills
हन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशक (correlative)
वीरःhero
वीरः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पुरुषोत्तमःbest of men
पुरुषोत्तमः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootपुरुषोत्तम (प्रातिपदिक; पुरुष+उत्तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः/कर्मधारयः (पुरुषेषु उत्तमः)
Characters & Entities
R
RamaL
LakshmanaFAQs
Ends do not justify means: wrongdoing must be corrected through noble, righteous methods consistent with dharma.
Rama checks Lakshmana’s impulse toward harsh action, reminding him that righteous people must not resort to adharma even under provocation.
Āryatā (nobility of conduct): moral excellence shown by disciplined, principled action.