Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

लक्ष्मणक्रोधः सुग्रीवप्रबोधनं च

Lakshmana’s Wrath and the Summoning of Sugriva

तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रस्सहबन्धुभिः।गच्छ शीघ्रं महाराज रोषो ह्यस्य निवर्त्यताम्।।

tasya mūrdhnā praṇamya tvaṃ sa-putraḥ saha-bāndhubhiḥ | gaccha śīghraṃ mahārāja roṣo hy asya nivartyatām ||

तस्य मूर्ध्ना प्रणम्य त्वं सपुत्रः सहबन्धुभिः। गच्छ शीघ्रं महाराज, रोषो ह्यस्य निवर्त्यताम्॥

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
मूर्ध्नाwith (your) head
मूर्ध्ना:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करणत्वे (instrumental: ‘with the head’)
प्रणम्यhaving saluted
प्रणम्य:
Kriya (क्रिया/absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootप्र + नम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having bowed/saluted’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
सपुत्रःwith (your) son
सपुत्रः:
Karta (कर्ता/qualifier)
TypeAdjective
Rootस + पुत्र (प्रातिपदिके)
Formअव्ययीभाव-समास (सह पुत्रेण = with son); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम् इति विशेषण
सहबन्धुभिःalong with (your) relatives
सहबन्धुभिः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootसह + बन्धु (प्रातिपदिके)
Formअव्ययीभाव-समास (सह बन्धुभिः = along with kinsmen); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सहकार्यार्थे (accompaniment)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (क्रिया/command)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय-समास (महान् राजा); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
रोषःanger
रोषः:
Karta (कर्ता/Subject of passive/impersonal)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal nuance)
अस्यof this one (his)
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
निवर्त्यताम्let (it) be averted
निवर्त्यताम्:
Kriya (क्रिया/command; passive)
TypeVerb
Rootनि + वृत् (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्/कर्मणि-प्रयोग (passive sense): ‘let it be turned back/averted’

'O great king! Go at once with your son and relations, salute him now and avert his anger'.

A
Angada
S
Sugriva
L
Lakshmana

FAQs

Dharma includes humility and timely reconciliation: when one is at fault or has delayed duty, respectful approach and apology restore moral order.

Angada urges Sugriva to personally meet and salute Lakshmana at once to prevent escalation and repair the damaged trust.

Sugriva is urged toward humility and responsibility—qualities expected of a ruler who must keep alliances and promises.