Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

हनूमत्संवादः / Hanuman’s Diplomatic Approach to Rama and Lakshmana

न मुखे नेत्रयोर्वापि ललाटे च भ्रुवोस्तथा।अन्येष्वपि च गात्रेषु दोषस्संविदितः क्वचित्।।

na mukhe netrayor vāpi lalāṭe ca bhruvos tathā | anyeṣv api ca gātreṣu doṣaḥ saṃviditaḥ kvacit ||

न मुखे न नेत्रयोर्वापि ललाटे भ्रुवोस्तथा। अन्येष्वपि च गात्रेषु दोषः क्वचिद् न संविदितः॥

nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
mukhein the face
mukhe:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
netrayoḥin the two eyes
netrayoḥ:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), द्विवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
lalāṭeon the forehead
lalāṭe:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootlalāṭa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
bhruvoḥin the two eyebrows
bhruvoḥ:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootbhrū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), द्विवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)
anyeṣuin other
anyeṣu:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), बहुवचन; विशेषण (qualifying gātreṣu)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
gātreṣuin the limbs/body-parts
gātreṣu:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootgātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), बहुवचन
doṣaḥfault/defect
doṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdoṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन
saṃviditaḥwas found/was known
saṃviditaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-vid (धातु) + ta (क्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; doṣaḥ इति पदस्य विशेषण
kvacitanywhere (even a little)
kvacit:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootkvacit (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्यय (indefinite adverb: anywhere/at any time)

No fault can be found in his face, eyes, forehead, between the eyebrows or any other part of his body (during his expression).

R
Rama
L
Lakshmana
H
Hanuman

FAQs

Dharma of careful evaluation: Rama models responsible judgment—assessing demeanor and signs before placing trust in a messenger.

Rama continues describing Hanuman’s excellence, noting no visible defect in his expressions or bodily signs.

Rama’s prudence and attentiveness—he observes closely rather than acting on impulse.