Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

हनूमता सुग्रीवस्य कालधर्मोपदेशः

Hanuman’s Counsel on Timely Ally-Duty

यदिदं मित्रकार्यं वीर नोमित्रकार्यमरिन्दम 4.29.15।।क्रियतां राघवस्यैतद्वैदेह्याः परिमार्गणम्।तदिदं वीर कार्यं ते कालातीतमरिन्दम 4.29.16।।

yad idaṃ mitrakāryaṃ vīra no mitrakāryam arindama 4.29.15 |

kriyatāṃ rāghavasyaitad vaidehyāḥ parimārgaṇam |

tad idaṃ vīra kāryaṃ te kālātītam arindama 4.29.16 ||

वीर अरिन्दम, एतद् अस्माकं मित्रकार्यं; राघवस्य कार्यं क्रियताम्—वैदेह्याः परिमार्गणम्। वीर अरिन्दम, तव एतत् कार्यं कालातीतम्।

यत्that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मित्रकार्यंa friend’s task
मित्रकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmitra + kārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
नःour/of us
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन
मित्रकार्यंa friend’s task
मित्रकार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmitra + kārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अरिन्दमO subduer of enemies
अरिन्दम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootarindama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
क्रियताम्let it be done
क्रियताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ) (धातु)
Formलोट्, कर्मणि (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन
राघवस्यof Rama
राघवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वैदेह्याःof Vaidehi
वैदेह्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
परिमार्गणम्search
परिमार्गणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpari + mārgaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वीरO hero
वीर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
कार्यंtask
कार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तेfor you/to you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी, एकवचन
कालातीतम्overdue
कालातीतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla + atīta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अरिन्दमO subduer of enemies
अरिन्दम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootarindama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

'O subduer of enemies we should do the brave deed of finding Vaidehi for the sake of your friend. O crusher of enemies this is your duty at present and it is already delayed.

S
Sugriva
R
Rama (Rāghava)
S
Sita (Vaidehī)

FAQs

Reiteration of allied duty: dharma is reinforced through repetition—urgent obligations must be executed without further delay.

A repeated/variant line in the Southern Recension intensifies the admonition to begin the search for Sita immediately.

Resolve and responsiveness—treating the ally’s crisis as a binding responsibility.