Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

वालिविलापः

Vali’s Final Counsel and the Succession Charge

सुषेणदुहिता चेयमर्थसूक्ष्मविमनिश्चये।औत्पातिके च विविधे सर्वतः परिनिष्ठिता।।

suṣeṇa-duhitā ceyam artha-sūkṣma-vimaniścaye | autpātike ca vividhe sarvataḥ pariniṣṭhitā ||

सुषेणस्य दुहिता एषा नारी नीत्यर्थयोः सूक्ष्मविवेकनिश्चये निपुणा। औत्पातिकेषु च नानाविधेषु सर्वतः परिनिष्ठिता समर्था च।।

सुषेणदुहिताdaughter of Sushena
सुषेणदुहिता:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootsuṣeṇa + duhitṛ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'Suṣeṇa's daughter'), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
इयम्she (this)
इयम्:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अर्थसूक्ष्मविमनिश्चयेin subtle discernment of matters
अर्थसूक्ष्मविमनिश्चये:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootartha + sūkṣma + vi-niścaya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (multi-member), पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
औत्पातिकेin portents/sudden occurrences
औत्पातिके:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootautpātika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter) / पुंलिङ्ग usage, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
and
:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
विविधेvarious
विविधे:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (agreeing with औत्पातिके)
सर्वतःin every way
सर्वतः:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsarvatas (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: 'in every respect')
परिनिष्ठिताwell-established/fully proficient
परिनिष्ठिता:
क्रियाविशेषण/विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootpari + ni + sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

'Tara, daughter of Sushena, is wise and efficient in discerning subtle matters and in foreseeing unexpected events.

V
Vāli
S
Sugrīva
T
Tārā
S
Suṣeṇa

FAQs

Dharma of counsel: righteous rule depends on wise advisors who can discern subtle policy and respond to crises without confusion.

Vāli commends Tārā’s competence to Sugrīva, implicitly urging him to respect and rely on her counsel for stable governance.

Prudence and foresight: Tārā’s subtle discernment and crisis-readiness are foregrounded.