Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

द्वितीयः सर्गः (Sarga 2): Sugriva’s Alarm and Hanuman’s Commission

कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनः।भवन्ति परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः।।

kṛtyeṣu vālī medhāvī rājāno bahudarśinaḥ | bhavanti parahantāras te jñeyāḥ prākṛtair naraiḥ ||

कृत्येषु वाली मेधावी, राजानोऽपि बहुदर्शिनः। उपायैः परहन्तारो भवन्ति; तद् प्राकृतैरपि नरैः ज्ञेयम्॥

कृत्येषुin actions/undertakings
कृत्येषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन
वालीVali
वाली:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवालिन्/वालि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मेधावीwise/intelligent
मेधावी:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वाली’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
राजानःkings
राजानः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बहुदर्शिनःfar-seeing/experienced
बहुदर्शिनः:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु + दर्शिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (बहु पश्यन्ति/दर्शिनः)
भवन्तिbecome/are
भवन्ति:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
परहन्तारःslayers of others/enemies
परहन्तारः:
कर्ता-विशेषण (Subject-qualifier)
TypeNoun
Rootपर + हन्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (परान् हन्ति)
तेthey/those
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संकेतवाचक-सर्वनाम
ज्ञेयाःshould be known
ज्ञेयाः:
विधेय (Predicate necessity)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/य-प्रत्ययान्त (gerundive); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘to be known/should be recognized’
प्राकृतैःby ordinary
प्राकृतैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootप्राकृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन; ‘नरैः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
नरैःby men
नरैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन

'Vali is wise in his actions. Kings employ many strategies to annihilate their enemies. Our gullible individuals should be able to detect them.

S
Sugriva
H
Hanuman
V
Vali
K
Kings (rājānaḥ)

FAQs

Dharma in governance demands awareness of strategy and motive; naïveté can enable adharma to succeed through deception.

Sugrīva explains Vālī’s strategic capability and cautions that even common followers must learn to detect hostile designs.

Strategic awareness (nīti-jñāna) balanced with moral responsibility.