Previous Verse
Next Verse

Shloka 67

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

स तस्य वाक्यं मधुरं महात्मनस्समाहितं धर्मपथानुवर्तिनः।निशम्य रामस्य रणावमर्दिनोवचस्सुयुक्तं निजगाद वानरः।।

sa tasya vākyaṃ madhuraṃ mahātmanaḥ samāhitaṃ dharmapathānuvartinaḥ | niśamya rāmasya raṇāvamardinaḥ vacaḥ suyuktaṃ nijagāda vānaraḥ ||

धर्मपथानुवर्तिनो रणावमर्दिनो रामस्य मधुरं समाहितं वाक्यं निशम्य, वानरः सम्यग्युक्तं वचो निजगाद॥

saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tasyaof him/of that (Rama)
tasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (genitive/6th), एकवचन
vākyamspeech/statement
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन
madhuramsweet
madhuram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmadhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying) वाक्यम्
mahātmanaḥof the great-souled one
mahātmanaḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive/6th), एकवचन; कर्मधारयः (mahān ātmā yasya)
samāhitamwell-composed/collected
samāhitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√dhā (धा धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् वाक्यम्
dharmapathānuvartinaḥof the follower of the path of dharma
dharmapathānuvartinaḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdharma-patha + anu-√vṛt (वृत्) + in (इन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः/षष्ठी-तत्पुरुषः (dharmasya pathaḥ; tasya anuvartī)
niśamyahaving heard
niśamya:
Pūrvakāla (पूर्वकाल/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootni-√śam (शम् धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), उपसर्गः ni-; 'having heard'
rāmasyaof Rama
rāmasya:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
raṇāvamardinaḥof the battle-crusher
raṇāvamardinaḥ:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootraṇa + ava-√mṛd (मृद् धातु) + in (इन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (raṇe avamardī = crusher in battle)
vacaḥwords/speech
vacaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana/vacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन
suyuktamwell-suited/fitting
suyuktam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu + yukta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formसु-उपसर्गपूर्वक 'yukta' (√yuj + kta), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् वचः
nijagādareplied/spoke
nijagāda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√gad (गद् धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
vānaraḥthe monkey
vānaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Having listened to the sweet, well-composed words of great Rama, a crusher of the enemy in war ,follower of righteous path, Vali replied in appropriate manner:

R
Rāma
V
Vāli

FAQs

Dharma is reflected in disciplined, appropriate speech: even amid conflict, words should be measured (samāhita) and fitting (suyukta), responding to righteousness rather than anger.

After Rāma speaks to the wounded Vāli, the narration notes that Vāli, having listened, responds in a manner suited to the moment.

Rāma’s virtue as a dharma-follower (dharmapathānuvartin) is foregrounded, and Vāli’s shift toward propriety in speech is also indicated.