Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

विविधा विविधैः पुष्पैस्तैरेव नगसानुषु।विकीर्णै पीतरक्ताहि सौमित्रे प्रस्तराः कृताः।।।।

vividhā vividhaiḥ puṣpais tair eva nagasānuṣu |

vikīrṇaiḥ pītaraktā hi saumitre prastarāḥ kṛtāḥ ||

सौमित्रे, नगसानुषु तैरेव विविधैः पुष्पैः विकीर्णैः पीतरक्तैः नानावर्णप्रस्तराः इव कृताः।

विविधाःvarious, many kinds
विविधाः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; qualifies प्रस्तराः
विविधैःwith various
विविधैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifies पुष्पैः
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तैःwith those
तैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; demonstrative pronoun referring to flowers
एवindeed, alone
एव:
N/A (Avyaya)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; emphasis/limitation particle
नग-सानुषुon the mountain-slopes
नग-सानुषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootनग (प्रातिपदिक) + सानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नगस्य सानु = mountain-slope)
विकीर्णैःscattered, strewn
विकीर्णैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootवि-कॄ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; qualifies पुष्पैः (understood)
पीत-रक्ताःyellow and red
पीत-रक्ताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपीत (प्रातिपदिक) + रक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (पीताश्च रक्ताश्च) qualifying प्रस्तराः
हिindeed, for
हि:
N/A (Avyaya)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; causal/emphatic particle
सौमित्रेO Saumitri (Lakshmana)
सौमित्रे:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
प्रस्तराःslabs, beds (of stone/flowers)
प्रस्तराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कृताःmade, formed
कृताः:
Karma (कर्म/Result state)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; passive/resultative agreeing with प्रस्तराः

'O Saumitri! varieties of colourful flowers, some red and some yellow, are spread out on the mountain slopes.

S
Saumitri (Lakṣmaṇa)

FAQs

Dharma is shown through mindfulness without attachment: Rāma observes beauty, yet his moral center remains the search and protection of righteousness.

Rāma points out spring’s colors on the hills to Lakṣmaṇa while they move through Kishkindhā seeking help and clues about Sītā.

Focused awareness (smṛti) and perseverance in a just cause.