Previous Verse
Next Verse

Shloka 115

पम्पा

तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka

संस्तम्भ राम भद्रं ते मा शुचः पुरुषोत्तम।नेदृशानां मतिर्मन्दा भवत्यकलुषात्मनाम्।।।।

saṃstambha rāma bhadraṃ te mā śucaḥ puruṣottama | nedṛśānāṃ matir mandā bhavaty akaluṣātmanām ||

संस्तम्भ, राम, भद्रं ते; मा शुचः, पुरुषोत्तम। अकलुषात्मनां नेदृशी मन्दमतिर्भवति।

संस्तम्भcompose yourself, be firm
संस्तम्भ:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्तम्भ् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रामO Rāma
राम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भद्रम्good fortune, well-being
भद्रम्:
सम्बन्ध (Benedictive expression)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; आशीर्वादार्थक प्रयोग (benedictive usage)
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी विभक्ति (Dative/चतुर्थी), एकवचन
माdo not
मा:
निषेध (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (prohibitive particle used with imperative)
शुचःgrieve
शुचः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√शुच् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुरुष-उत्तमO best of men
पुरुष-उत्तम:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष (पुरुषेषु उत्तमः)
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
ईदृशानाम्of such (people)
ईदृशानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (generic), षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
मतिःintellect, resolve
मतिः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
मन्दाweak, dull
मन्दा:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मतिः)
भवतिis/becomes
भवति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अकलुष-आत्मनाम्of the pure-hearted
अकलुष-आत्मनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअकलुष (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (generic), षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहि (येṣां आत्मा अकलुषः)

'O Rama, the foremost of men, control yourself. Be blessed. People who are pure at heart do not feel depressed at heart.

R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

Dharma requires inner steadiness: grief must not overthrow one’s capacity to act rightly, especially for the pure-minded who bear responsibility for others.

Lakshmana intervenes as Rama mourns, urging him to regain composure so the search for Sita can proceed.

Fortitude (dhairya) and self-control (saṃyama) as marks of the noble and pure-hearted.