Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Names of Regions and Mountains: Ramaṇaka, Hiraṇmaya, Airāvata, and the Turn to Vaikuṇṭha

एकं मणिमयं तत्र तथैकं रुक्ममद्भुतम् । सर्वरत्नमयं चैकं भवनैरुपशोभितम्

ekaṃ maṇimayaṃ tatra tathaikaṃ rukmamadbhutam | sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhavanairupaśobhitam

तत्रैकं मणिमयं भवनं, तथैकं रुक्ममद्भुतम्; एकं च सर्वरत्नमयं भवनैरुपशोभितम्।

एकम्one
एकम्:
Visheshana (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; संख्यावाचक-विशेषणम्
मणिमयम्made of jewels
मणिमयम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमणि + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः—मणिभिः मयम् (made of gems)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थक (thus; likewise)
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन
रुक्मम्golden
रुक्मम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्
अद्भुतम्wonderful
अद्भुतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्
सर्वरत्नमयम्made of all gems
सर्वरत्नमयम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व + रत्न + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः—सर्वैः रत्नैः मयम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन
भवनैःwith mansions/buildings
भवनैः:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootभवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
उपशोभितम्adorned; beautified
उपशोभितम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउप + शुभ् (धातु)
Formकृदन्त; भूतकर्मणि-क्त (past passive participle, -त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; उपसर्गः—उप

Unspecified narrator (contextual description within the Svarga-khaṇḍa narrative)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: तथैकम् = तथा + एकम् (आ + ए → ऐ). चैकम् = च + एकम्. भवनैरुपशोभितम् = भवनैः + उपशोभितम् (visarga sandhi: ः + उ → र् + उ).

FAQs

The verse describes a heavenly setting featuring multiple palaces—one made of gems, one of gold, and another composed of all kinds of jewels—highlighting celestial opulence.

Not directly; it is primarily descriptive, using imagery of splendor to convey the extraordinary nature of the celestial realm within the narrative flow.

Such imagery functions as a literary device to communicate superhuman abundance and divine order, contrasting worldly limitations with the grandeur attributed to higher realms.