Shloka 22

The Greatness of Prayāga: Fruits of Pilgrimage, Remembrance, and Cow-Gift

Devanagari script

न च पश्यत्यसौ घोरं नरकं तेन कर्मणा । उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम्

Transliteration

na ca paśyatyasau ghoraṃ narakaṃ tena karmaṇā | uttarānsa kurūnprāpya modate kālamakṣayam

Translation

न च पश्यत्यसौ घोरं नरकं तेन कर्मणा; उत्तरान् कुरून् प्राप्य मोदते कालमक्षयम्।

Word by Word

• न: not
• न: निषेधक
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• पश्यति: sees
• पश्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• असौ: he
• असौ: कर्ता
• Type: Noun
• Root: असद्/असौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• घोरम्: terrible
• घोरम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (नरकम्)

• नरकम्: hell
• नरकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• तेन: by that
• तेन: करण/हेतु (instrument/cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन

• कर्मणा: deed; act
• कर्मणा: करण/हेतु
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन

• उत्तरान्: northern
• उत्तरान्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (कुरून्)

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• कुरून्: the Kurus (people/region)
• कुरून्: कर्म (गन्तव्य)
• Type: Noun
• Root: कुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: पूर्वकालिक-क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव (having reached)

• मोदते: rejoices
• मोदते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• कालम्: time
• कालम्: कर्म (अवधि)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• अक्षयम्: imperishable; unending
• अक्षयम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (कालम्)

Speaker

Unspecified (continuation of the Svarga-khaṇḍa narrative dialogue; exact speaker not indicated in the provided excerpt).

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: पश्यत्यसौ = पश्यति + असौ; उत्तरान्स = उत्तरान् + सः; कुरून्प्राप्य = कुरून् + प्राप्य; कालमक्षयम् = कालम् + अक्षयम्

Characters & Entities

• Uttara-Kuru

FAQs

What does this verse say about the result of a meritorious action?

It states that due to a specific (previously described) deed, the person avoids the dreadful experience of hell and attains a blessed realm, enjoying for an imperishable duration.

Who or what are the “Northern Kurus” (Uttara-Kuru) in this context?

Uttara-Kuru is a legendary northern region frequently described in Purāṇic literature as a blessed land; here it functions as a post-merit destination contrasted with naraka (hell).

What ethical lesson is emphasized in this shloka?

Actions have consequences: righteous or meritorious conduct can avert suffering (nāraka outcomes) and lead to higher, enduring enjoyment in auspicious realms.