Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Tīrtha-Māhātmya: Dharmatīrtha, Plakṣādevī Sarasvatī, Śākambharī, and Suvarṇa

Kṛṣṇa–Rudra Episode

तेन तीर्थं कृतं पुण्यं स्वेन नाम्ना च चिह्नितम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्धर्मशीलः समाहितः

tena tīrthaṃ kṛtaṃ puṇyaṃ svena nāmnā ca cihnitam | tatra snātvā naro rājandharmaśīlaḥ samāhitaḥ

तेन तीर्थं कृतं पुण्यं स्वेन नाम्ना च चिह्नितम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन् धर्मशीलः समाहितः ॥

तेनby him/thereby
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
तीर्थम्the sacred place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृतम्made; established
कृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्तः: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि भावः (made)
पुण्यम्holy; meritorious
पुण्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
स्वेनwith his own
स्वेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक/सर्वनाम-विशेषण)
Formपुं/नपुंस, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (नाम्ना)
नाम्नाby (his) name
नाम्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: समुच्चय (conjunction)
चिह्नितम्marked; designated
चिह्नितम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिह्न्/चिह्नय् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्तः: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (तीर्थम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-प्रकारः: देशवाचक (adverb: 'there')
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formअव्ययकृदन्तः: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
धर्मशीलःvirtuous; of righteous conduct
धर्मशीलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म + शील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मे शीलं यस्य/धर्मशीलः); विशेषणम् (नरः)
समाहितःcomposed; concentrated
समाहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-धा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्तः: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (नरः)

Unspecified (narratorial voice within the Svarga-khaṇḍa dialogue context)

Primary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: राजन्धर्मशीलः→राजन् धर्मशीलः (सन्धि-विच्छेद); पदच्छेदः: तेन/तीर्थम्/कृतम्/पुण्यम्/स्वेन/नाम्ना/च/चिह्नितम्।

FAQs

It states that bathing there makes a person dharma-śīla (inclined to righteous conduct) and samāhita (mentally composed and focused).

The verse presents naming as a sign of establishment and recognition—indicating the tīrtha’s origin, authority, and identity within the sacred landscape.

Sacred practice (such as tīrtha-snāna) is linked to ethical transformation: true merit is shown in increased dharma and steadiness of mind.