Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Narmadā

Revā) Tīrtha Greatness: The Gandharva Maidens’ Curse Narrative (Acchodā Episode Begins

नर्मदानर्मदाशब्दो येन केनचिदुच्यते । तस्य स्याच्छाश्वती मुक्तिर्यावदाचंद्र तारकम्

narmadānarmadāśabdo yena kenaciducyate | tasya syācchāśvatī muktiryāvadācaṃdra tārakam

नर्मदा नर्मदेति शब्दो येन केनचिदुच्यते; तस्य शाश्वती मुक्तिः स्यात्, यावदाचन्द्रतारकम्।

narmadā-narmadā-śabdaḥthe word(s) ‘Narmadā’ (uttered as ‘narmadā/narmadā’)
narmadā-narmadā-śabdaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnarmadā (प्रातिपदिक) + narmadā (प्रातिपदिक) + śabda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्वन्द्व-समास (नर्मदा च नर्मदा च—नामोच्चारण-भेदद्वय)
yenaby which (manner)
yena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
kenacitby someone / by anyone
kenacit:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + cit (अव्यय-प्रत्यय)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite)
ucyateis uttered / is said
ucyate:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि प्रयोग (passive)
tasyafor him / of him
tasya:
Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
syātwould be / may be
syāt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
śāśvatīeternal
śāśvatī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśāśvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
muktiḥliberation
muktiḥ:
Karta/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootmukti (प्रातिपदिक; √muc मुच् + क्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
yāvatas long as
yāvat:
Kāla-parimāṇa (Temporal extent/कालपरिमाण)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/परिमाणवाचक (correlative adverb: as long as)
ā-candra-tārakamup to the moon and stars (i.e., forever)
ā-candra-tārakam:
Kāla-adhikarana (Temporal adverbial/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootā (उपसर्ग/अव्यय) + candra (प्रातिपदिक) + tāraka (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययत्वेन प्रयोग (indeclinable adverbial compound)

Unspecified (context-dependent within Svarga-khaṇḍa 3.22)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: river

Sandhi Resolution Notes: kenaciducyate = kenacit + ucyate; syācchāśvatī = syāt + śāśvatī (त् + श् → च्छ्); muktiryāvat = muktiḥ + yāvat (विसर्ग-लोप); yāvadācaṃdra = yāvat + ā-candra (त् + आ → दा लेखनभेद/सन्धि); ācaṃdra tārakam = ā-candra-tārakam (अव्ययीभाव)

N
Narmadā

FAQs

It emphasizes nāma-smaraṇa—remembering or uttering a sacred name—specifically the name of the tīrtha Narmadā.

It is an idiom for an extremely long, world-enduring duration, stressing the extraordinary and lasting merit attributed to the sacred name.

It teaches that simple, sincere acts—like speaking a sacred name—can carry profound spiritual value, encouraging humility and accessible devotion.