Adhyaya 21

व्यासः जैमिनिं प्रति कथयति—अस्मिन् अध्याये हरिशर्मा ब्रह्माणं पृच्छति, दानस्य पात्राणि के इति। ब्रह्मा ब्राह्मणान् ‘प्रत्यक्षदेवान्’ इव निरूप्य श्रद्धा-भक्तिपूर्वकं दानं कर्तव्यमिति स्थापयति; ब्राह्मण-सत्कारस्य सामाजिक-आध्यात्मिक-प्रभावं च वर्णयति, तथा केषु कालेषु नमस्कारोऽपि न युक्त इति मर्यादां दर्शयति। अनन्तरं अन्न-जल-दानस्य अतुलं माहात्म्यं प्रतिपाद्यते। अन्तर्कथायां ब्राह्मण-पादोदक-संस्पर्शेण महापाप-शुद्धिः कथ्यते; पतितः पूर्वराजा शङ्खः नरकानुभवात् परं तेनैव पुण्येन मोक्षं प्राप्नोति। द्वितीयोपदेशे परलोके क्षुधा कदर्यतया तथा पितृ-तर्पण-उपेक्षया जायते इति बोध्यते; अतः पुत्रैः पितॄणां हिताय अन्नं जलं च दातव्यमिति स्वप्नोपदेशेनापि दृढीकृतम्। उपसंहारे ब्रह्मा वदति—अन्न-जल-दानसमं दानं नास्ति; काल-नियमैः वा कठोर-पात्र-परीक्षया विना अपि तस्य फलप्राप्तिः भवति।