Adhyaya 20

Verse 1

शौनक उवाच । सुकृतं किं तथा प्राह कृत्वा संसारसागरात् । तरिष्यंति कलौ सूत तमोन्धकूपमंडुकाः

शौनक उवाच— हे सूत, किं सुकृतं स प्राह, येन कृत्वा कलौ तमोऽन्धकूपमण्डूकाः संसारसागरात् तरिष्यन्ति?

Verse 2

सूत उवाच । राधाकृष्णप्रिये चौर्जे प्रातःस्नानं समाचरेत् । राधादामोदरं भक्त्या कुर्यात्पूजां समाहिता

सूत उवाच— राधाकृष्णप्रिये चौर्जे प्रातःस्नानं समाचरेत्। ततः समाहितो भक्त्या राधादामोदरं पूजयेत्।

Verse 3

त्यक्त्वामिषादिकं ब्रह्मन्पतिसेवापरायणा । सा याति श्रीहरेः स्थानं गोलोकाख्यं सुदुर्ल्लभम्

ब्रह्मन्, आमिषादिकं त्यक्त्वा पतिसेवापरायणा। सा श्रीहरेः स्थानं याति गोलोकाख्यं सुदुर्लभम्।

Verse 4

राधादामोदराभ्यां या धूपदीपं तु कार्तिके । दद्यात्सा भवनं विष्णोर्याति वै त्यक्तपातकाः

या कार्तिके राधादामोदराभ्यां धूपदीपं दद्यात्। सा त्यक्तपातका विष्णोर्भवनं याति वै।

Verse 5

योषिद्या कार्त्तिके विप्र दद्याद्वस्त्रं निकेतने । राधादामोदराभ्यां तु वसेत्सा श्रीहरेश्चिरम्

योषिद्या कार्त्तिकमासे विप्र स्वगृहे वस्त्रदानं कुर्यात्, सा राधादामोदरयोः सान्निध्ये श्रीहरेः शुभधाम्नि चिरं वसति।

Verse 6

राधादामोदराभ्यां सा पुष्पं माल्यं सुवासितम् । कार्तिके मासि सा दद्याद्याति वैकुंठमंदिरम्

कार्तिकमासे सा राधादामोदराभ्यां सुवासितं पुष्पं माल्यं च दद्यात्; तदा सा वैकुण्ठमन्दिरं प्राप्नोति।

Verse 7

गंधं या चापि नैवेद्यं दद्याद्वै शर्करादिकम् । राधादामोदराभ्यां सा गच्छेद्वै विष्णुमंदिरम्

या नारी राधादामोदराभ्यां गन्धं नैवेद्यं च शर्करादिकं दद्यात्, सा नूनं विष्णोर्मन्दिरं प्राप्नोति।

Verse 8

यत्किंचिद्यच्छति ब्रह्मन्कार्तिके च द्विजातये । राधादामोदरप्रीत्यै तस्याः पुण्याक्षयं भवेत्

हे ब्रह्मन्! कार्तिके मासि राधादामोदरप्रीत्यै द्विजातये यत्किञ्चिद्दानं दीयते, तस्याः पुण्यं अक्षयं भवति।

Verse 9

या नारी कार्तिके भक्त्या राधादामोदरं द्विज । प्रातः सपर्यां सा याति न कुर्य्यान्निरयं चिरम्

हे द्विज! या नारी कार्तिके मासि भक्त्या प्रातःकाले राधादामोदरयोः सपर्यां करोति, सा चिरं निरयं न याति।

Verse 10

कदाचिज्जन्मभूमौ सा विधवा प्रति जन्मनि । भवेच्चासाद्य पूर्व्वं वै चाप्रिया स्वामिनोऽपि च

कदाचित् स्वजन्मभूमौ सा प्रति जन्मनि विधवा भवति। पूर्वं दैवदुर्गतिमासाद्य स्वामिनोऽपि चाप्रिया भवेत्॥

Verse 11

पुरा त्रेतायुगे विप्र वृषलो नाम शंकरः । सौराष्ट्रदेशवासी च तस्य जाया कलिप्रिया

पुरा त्रेतायुगे विप्र, सौराष्ट्रदेशवासी वृषलः शंकरो नाम आसीत्। तस्य जाया कलिप्रिया नाम॥

Verse 12

जाराकांक्षी सदा नाम्ना तृणवन्मन्यते पतिम् । असौ पतिर्न मे योग्यो मे स्वामी परपूरुषः

सदा जाराकाङ्क्षिणी सा नाममात्रेण पतिं तृणवत् मन्यते। ‘असौ पतिर्न मे योग्यो; मे स्वामी परपूरुषः’ इति चिन्तयति॥

Verse 13

इति मत्वा सदा तस्मै चोच्छिष्टं तु ददाति वै । नीचसंगान्महामूढा मद्यमांसं चखाद ह

इति मत्वा सा तस्मै सदा उच्छिष्टमेव ददाति। नीचसङ्गात् महामूढा मद्य-मांसं चखाद ह॥

Verse 14

स्वामिनो भर्त्सनां नित्यं कुर्यात्कामं तु निष्ठुरा । पादरज्जुर्भवेच्चासौ कस्माद्वै न मृतोऽपि च

स्वामिनो नित्यं भर्त्सनां कुर्यात्, कामं च निष्ठुरा आचरति। सा पादरज्जुर्भूता; कस्माद्वै न मृताऽपि च॥

Verse 15

मृते तस्मिन्नहं भोगं करिष्यामि यदृच्छया । विचार्येति हृदा मूढा जारेणैकेन सा तदा

“मृते तस्मिन् यथेष्टं भोगं करिष्यामि” इति मनसि निश्चित्य, हृदि मोहावृता सा स्त्री तदा एकेन जारेण सह संगता।

Verse 16

अन्यदेशं गमिष्यावः संकेतमकरोद्द्विज । सुप्तस्य स्वामिनो रात्रौ चासिना तद्गलं द्विज

“अन्यदेशं गमिष्यावः” इति द्विजः संकेतं कृत्वा; रात्रौ स्वामिनः सुप्तस्य तद्गलं चासिना छित्त्वा, हे द्विज, तस्थौ।

Verse 17

छित्त्वा जारकृते सापि संकेतस्य स्थलं गता । आगतं जारपुरुषं द्वीपिना भक्षितं द्विज

जारकृते सा अपि छित्त्वा संकेतस्थलं गता। आगतं जारपुरुषं तु, हे द्विज, द्वीपिना भक्षितं अभवत्।

Verse 18

दृष्ट्वा सा रोदनं कृत्वा मूर्च्छिता निपपात ह । चिरादाश्वस्य सा मूढा करुणं विललाप ह

तद् दृष्ट्वा सा रुदित्वा मूर्च्छिता भूमौ निपपात। चिरात् आश्वस्य, सा मूढा करुणं विललाप।

Verse 19

कलिप्रियोवाच । स्वकीयं स्वामिनं हत्वा चागता परपूरुषम् । तं जारं स्वामिनं दैवात्शार्दूलो भक्षयन्मम । किं करोमि क्व गच्छामि विधात्रा वंचितास्म्यहम्

कलिप्रियोवाच—स्वकीयं स्वामिनं हत्वा परपुरुषं प्रति आगता। स जारः मम, दैवात्, शार्दूलेन भक्षितः। किं करोमि? क्व गच्छामि? विधात्रा वञ्चितास्म्यहम्।

Verse 20

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे राधादामोदरपूजा । माहात्म्यकथनंनाम विंशतितमोऽध्यायः

इति श्रीपाद्ममहापुराणे ब्रह्मखण्डे सूतशौनकसंवादे ‘राधादामोदरपूजामाहात्म्यकथन’नाम विंशतितमोऽध्यायः समाप्तः।

Verse 21

कलिप्रियोवाच । हा नाथ किं कृतं कर्म्म मया हंतातिदारुणम् । कं लोकं वा गमिष्यामि वद स्वामिन्मनाग्गिरम्

कलिप्रिय उवाच— हा नाथ! किं कृतं कर्म मया हन्तातिदारुणम्? कं लोकं वा गमिष्यामि? वद स्वामिन्, मनाग् गिरम्।

Verse 22

भर्त्सनां तु यथाकामं कुर्य्याच्चाहं सुनिंदिता । किंचिन्न वदसि स्वामिन्नेनो यन्मे न विद्यते

भर्त्सनां तु यथाकामं कुर्याश्चाहं सुनिन्दिता; किंचिन्न वदसि स्वामिन्, एनो यन्मे न विद्यते।

Verse 23

सूत उवाच । ननाम चरणे तस्य गतान्यनगरं प्रति । तत्र प्रविष्टा सा योषिद्दृष्ट्वा पुण्यजनान्बहून्

सूत उवाच— सा तस्य चरणौ नत्वा, गता अन्यनगरं प्रति; तत्र प्रविष्टा सा योषित्, दृष्ट्वा पुण्यजनान् बहून्।

Verse 24

ऊर्जे स्नानपरान्प्रातर्नर्मदायां च वैष्णवान् । तत्र नद्यां स्त्रियश्चापि राधादामोदरं द्विज

ऊर्जे मासि प्रातः स्नानपरान् नर्मदायां वैष्णवान् ददर्श; तत्रैव नद्यां स्त्रियश्चापि, द्विज, राधादामोदरं पूजयन्ति।

Verse 25

सपर्यां च कृतां चैव शंखनादैर्महोत्सवैः । गंधपुष्पैर्धूपदीपैर्वस्त्रैर्नानाविधैः फलैः

शङ्खनादैर्महोत्सवैश्च सह सपर्या सम्यक् कृताऽभवत्; गन्धैः पुष्पैर्धूपदीपैः नानाविधवस्त्रैः फलैश्च समलङ्कृता।

Verse 26

मुखवासैर्भक्तियुक्ता दृष्ट्वा सा विनयान्विता । पप्रच्छ ब्रूत यूयं मे किमेतत्क्रियते स्त्रियः

मुखवासैर्भक्तिसंयुक्ताः स्त्रियः सा विनयान्विता दृष्ट्वा पप्रच्छ—“स्त्रियः, यूयं मे ब्रूत, किमेतत् क्रियते?”

Verse 27

स्त्रिय ऊचुः । सर्वमासोत्तमे चोर्जे राधादामोदरौ शुभौ । पूजां कृत्वा वयं मातः सर्वपापहरां शुभाम्

स्त्रिय ऊचुः—“मातः, सर्वमासोत्तमे ऊर्जे मासि शुभौ राधादामोदरौ पूज्य, वयं सर्वपापहरां शुभां पूजां कृतवत्यः।”

Verse 28

कोटिजन्मार्जितं पापं नष्टं प्राप्तं निकेतनम् । सपर्य्यामामिषं त्यक्त्वा कृत्वा सा च हरेर्द्दिने

हरेर्दिने सपर्यां कृत्वा आमिषादि त्यक्त्वा, कोटिजन्मार्जितं पापं नश्यति, निकेतनं च न प्राप्नोति।

Verse 29

निधनत्वं पौर्णमास्यां गता सा निर्मला द्विज । किंकराश्चागतास्तूर्णं यमस्य निलयं प्रति

पौर्णमास्यां सा निर्मला नारी निधनत्वं गता, द्विज; यमस्य निलयं प्रति किंकरास्तूर्णमागच्छन्।

Verse 30

नेतुं तां क्रोधसंयुक्ता बबंधुश्चर्मरज्जुभिः । तदागता विष्णुदूता विमानं स्वर्णनिर्मितम्

तां नेतुं क्रोधसंयुक्ता बद्ध्वा चर्मरज्जुभिः। तदैव विष्णुदूताः समायाताः स्वर्णनिर्मितविमानेन सह॥

Verse 31

शंखचक्रगदापद्मधारिणो वनमालिनः । निजघ्नुश्चक्रधाराभिर्यमदूताः पलायिताः

शंखचक्रगदापद्मधारिणो वनमालिनः। चक्रधाराभिराहत्य यमदूताः पलायिताः॥

Verse 32

राजहंसयुते विप्र विमाने स्वर्णनिर्मिते । आरूढा सा गता तैस्तु वेष्टिता विष्णुमंदिरम्

राजहंसयुते विप्र स्वर्णनिर्मितविमाने। आरूढा सा तैः परिवृता विष्णुमन्दिरमाययौ॥

Verse 33

तत्र तस्थौ चिरं भोगं कृत्वा सा वै यथेप्सितम् । या कुर्यात्कार्त्तिके विप्र राधादामोदरार्चनम्

तत्र सा चिरकालं वै यथेप्सितफलान्यभुङ्क्त। या कार्त्तिके विप्र राधादामोदरार्चनं कुर्यात्॥

Verse 34

याति पूजा त्यक्तपापाद्गोलोकाख्यं मनोहरम् । य इदं शृणुयाद्भक्त्या या च नारी समाहिता । कोटिजन्मार्जितं पापं तस्य तस्या विनश्यति

पूजया त्यक्तपापोऽसौ याति गोलोकसंज्ञितं मनोहरम्। य इदं भक्त्या शृणुयात् समाहितो वा नारी, तस्य तस्या कोटिजन्मार्जितं पापं विनश्यति॥