Shloka 12
धनंजय-दुर्योधन-संग्रामः
Arjuna–Duryodhana Engagement and Admonition
Devanagari script
यदि तावद् वने वासो यथोक्तश्चरितस्त्वया | तत् त्वं धर्मार्थवित् क्लिष्ट: स मया योद्धुमिच्छसि,यदि तूने वनवासके पूर्वोक्त नियमका भलीभाँति पालन कर लिया है, तो तू धर्म और अर्थका ज्ञाता ठहरा। इसलिये तूने कष्ट सहा है और उसीको याद करके इस समय मेरे साथ लड़ना चाहता है
Translation
यदि तावद् वने वासो यथोक्तश्चरितस्त्वया। तत् त्वं धर्मार्थवित् क्लिष्टः; स मया योद्धुमिच्छसि॥
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
तावत्so long/then
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
वनेin the forest
वने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Locative, Singular
वासःdwelling/residence
वासः:
Karta
TypeNoun
Rootवास
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उक्तःsaid/declared
उक्तः:
TypeAdjective
Rootवच् (उच्)
FormMasculine, Nominative, Singular
चरितःpractised/observed
चरितः:
TypeAdjective
Rootचर्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
तत्then/that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
धर्मार्थवित्knower of dharma and artha
धर्मार्थवित्:
TypeNoun
Rootधर्मार्थविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्लिष्टःafflicted/one who has suffered
क्लिष्टः:
TypeAdjective
Rootक्लिश्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe/that (you)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाwith me/by me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
TypeVerb
Rootयुध्
FormInfinitive (tumun)
इच्छसिyou desire/wish
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष्
FormPresent (Lat), Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
कर्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes