Shloka 52
Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)
Devanagari script
युधिछिर उवाच अनुशिष्टा: सम भद्रं ते नैतद् वक्तास्ति कश्नन । कुन्तीमृते मातरं नो विदुरं वा महामतिम्,युधिछिर बोले--ब्रह्म! आपका भला हो। आपने हमें बहुत अच्छी शिक्षा दी। हमारी माता कुन्ती तथा महाबुद्धिमान् विदुरजीको छोड़कर दूसरा कोई नहीं है, जो हमें ऐसी बात बतावे
Translation
युधिष्ठिर उवाच—अनुशिष्टाः स्म भद्रं ते नैतद् वक्तास्ति कश्चन । कुन्तीमृते मातरं नो विदुरं वा महामतिम् ॥
Word by Word
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
अनुशिष्टाःinstructed / taught
अनुशिष्टाः:
TypeVerb
Rootअनुशास्
FormPast Passive Participle, Masculine, Nominative, Plural
स्मindeed / (emphatic particle)
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म
भद्रम्good fortune / welfare
भद्रम्:
TypeNoun
Rootभद्र
FormNeuter, Nominative, Singular
तेto you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Dative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्तुम्to say / to tell
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormInfinitive
अस्तिis / exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular
कश्चनanyone (at all)
कश्चन:
Karta
TypePronoun
Rootक
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तीम्Kuntī
कुन्तीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुन्ती
FormFeminine, Accusative, Singular
ऋतेexcept / without
ऋते:
TypeIndeclinable
Rootऋते
मातरम्mother
मातरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Accusative, Singular
नःof us / our
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Plural
विदुरम्Vidura
विदुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Accusative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
महामतिम्very wise (one)
महामतिम्:
TypeAdjective
Rootमहामति
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes