Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

शमीवृक्षस्थायुधप्रकाशनम् / Revelation and Identification of the Weapons on the Śamī Tree

एवं ब्रुवाणो बीभत्सुर्वैराटिमपराजित: । समाश्चास्य मुहुर्त तमुत्तरं भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ जनमेजय! प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ और कभी परास्त न होनेवाले कुन्तीपुत्र अर्जुनने उपर्युक्त बातें कहकर विराटकुमार उत्तरको दो घड़ीतक भलीभाँति समझाया- बुझाया। तत्पश्चात्‌ युद्धकी कामनासे रहित, भयसे व्याकुल और भागनेके लिये छटपटाते हुए उत्तरको उन्होंने रथपर चढ़ाया

evaṁ bruvāṇo bībhatsur vairāṭim aparājitaḥ | samāś cāsya muhūrtaṁ tam uttaraṁ bharatarṣabha, bharataśreṣṭha janamejaya! prahārakartṝṇāṁ śreṣṭho na ca kadācid parājitaḥ kuntīputro 'rjunaḥ uktāni vacāṁsi uktvā virāṭakumāraṁ uttaraṁ dvimuhūrtaṁ samyak samabodhayat | tataḥ paraṁ yuddhakāmanārahitaṁ bhayavyākulaṁ palāyanāya cañcalaṁ uttaraṁ rathārohayat |

एवं ब्रुवाणो बीभत्सुर्वैराटिमपराजितः । समाश्वास्य मुहूर्तं तमुत्तरं भरतर्षभ ॥ ततः युद्धेऽनभिलाषं भयव्याकुलमुत्तरम् । पलायनपरं दृष्ट्वा रथमारोपयत् प्रभुः ॥

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
ब्रुवाणःspeaking
ब्रुवाणः:
Karta
TypeVerb
Rootब्रू
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
बीभत्सुःArjuna (Bībhatsu)
बीभत्सुः:
Karta
TypeNoun
Rootबीभत्सु
FormMasculine, Nominative, Singular
वैराटिम्the son of Virāṭa (Uttara)
वैराटिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैराटि
FormMasculine, Accusative, Singular
अपराजितःunconquered, undefeated
अपराजितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअपराजित
FormMasculine, Nominative, Singular
समाःyears
समाः:
Karma
TypeNoun
Rootसम
FormFeminine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
मुहूर्तम्a moment, a muhurta
मुहूर्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Accusative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उत्तरम्Uttara
उत्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्तर
FormMasculine, Accusative, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna (Bībhatsu, Kuntīputra)
U
Uttara (Virāṭa’s son)
V
Virāṭa
J
Janamejaya
B
Bharatas
C
Chariot (ratha)

Educational Q&A

Steadying a fearful person through clear instruction and moral resolve: Arjuna models leadership by patiently educating Uttara, then guiding him into right action despite panic and the impulse to flee.

After speaking to Uttara, Arjuna spends about two muhūrtas explaining and reassuring him. Uttara remains frightened and unwilling for battle, yet Arjuna places him on the chariot, moving the situation toward confrontation and the fulfillment of duty.