Shloka 23
Omens in the Kuru Host and Droṇa’s Recognition of Arjuna (क्लीबवेषधारी पार्थ-परिज्ञानम्)
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच स तत्र नर्मसंयुक्तमकरोत् पाण्डवो बहु | उत्तराया: प्रमुखत: सर्व जानन्नरिंदम:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! शत्रुओंका दमन करनेवाले पाण्डुनन्दन अर्जुनने सब कुछ जानते हुए भी उत्तराके सामने हँसीके लिये बहुत-से अनभिज्ञतासूचक कार्य किये
Translation
वैशम्पायन उवाच स तत्र नर्मसंयुक्तमकरोत् पाण्डवो बहु । उत्तरायाः प्रमुखतः सर्वं जानन्नरिंदमः ॥
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
नर्म-संयुक्तम्connected with jest / for amusement
नर्म-संयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनर्मसंयुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
अकरोत्did, performed
अकरोत्:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
पाण्डवःthe Pāṇḍava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुmuch, many (things)
बहु:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्तरायाःof Uttarā
उत्तरायाः:
TypeNoun
Rootउत्तरा
FormFeminine, Genitive, Singular
प्रमुखतःin front (of), before
प्रमुखतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रमुखतः
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
जानन्knowing
जानन्:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
अरिंदमःenemy-subduer
अरिंदमः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes