Shloka 24
Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)
अथर्ववेदप्रोक्तैश्न याश्नोपनिषदि क्रिया: । मन्त्रजप्यसमायुक्तास्तास्तदा समवर्तयन्
vaiśampāyana uvāca | atharvavedaproktaīr mantrair bṛhaspatiśukrācāryavarṇitaiś ca agnivistārasādhyayajñakarmāṇi ārabdhāni | yāś copaniṣadi (āraṇyake) mantrajapyasamāyuktā havanādikriyāḥ proktās tā api tadā samavartayan | duryodhanasya niścayaṃ jñātvā pātālavāsino bhayaṅkarā daityadānavāḥ—ye pūrvakāle devaiḥ parājitāḥ—manasā vicārayām āsuḥ: “asya prāṇānte asmākaṃ pakṣa eva naśyet” iti; tasmāt taṃ svapārśvaṃ ānetuṃ mantravidyānipuṇāḥ te mantraiḥ karmāṇi cakruḥ ||
वैशम्पायन उवाच—दुर्योधनस्य निश्चयं ज्ञात्वा पातालवासिनो घोराः दैत्यदानवाः, ये पुरा देवैः पराजिताः, मनसा चिन्तयामासुः—“अस्य दुर्योधनस्य प्राणान्तेऽस्माकं पक्षोऽपि विनश्येत्।” तस्मात् तमात्मसमीपमानयितुं मन्त्रविद्यापारगाः तदा बृहस्पतिशुक्राचार्यप्रोक्तैः अथर्ववेदप्रतिपादितैर्मन्त्रैः अग्निविस्तारसाध्यं यज्ञकर्मारभन्त; उपनिषद्(आरण्यक)विहिताः मन्त्रजपसमायुक्ताः हवनादिक्रियाश्च समवर्तयन्।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ritual and mantra can be used instrumentally for factional aims; it implicitly contrasts sacred technique with ethical intention—power divorced from dharma becomes a tool of adharma and deepens conflict.
Netherworld Daityas and Dānavas, fearing that Duryodhana’s death would ruin their cause, begin Atharvavedic and Upaniṣadic-style fire rites with mantra-recitation to draw him to their side.