Shloka 47
इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्
Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning
Devanagari script
सच पश्यतु देवेन्द्रो दुरात्मा पापचेतन: । उपस्पृश्य ततः क्रुद्धस्तपस्वी सुमहायशा:,साथ ही वह पापात्मा और दुरात्मा देवेन्द्र भी मेरा महान् तपोबल देख ले। ऐसा कहकर क्रोधमें भरे हुए तपस्वी एवं महायशस्वी त्वष्टाने आचमन करके अग्निमें आहुति दे घोर रूपवाले वृत्रासुरको उत्पन्न करके उससे कहा--*इन्द्रशत्रो! तू मेरी तपस्याके प्रभावसे खूब बढ़ जा'
Transliteration
sa ca paśyatu devendro durātmā pāpacetanaḥ | upaspṛśya tataḥ kruddhas tapasvī sumahāyaśāḥ ||
Translation
स च पश्यतु देवेन्द्रो दुरात्मा पापचेतन:। उपस्पृश्य ततः क्रुद्धस्तपस्वी सुमहायशा:॥
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्यतुlet (him) see
पश्यतु:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, 3rd, Singular, Parasmaipada
देवेन्द्रःDevendra (Indra)
देवेन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवेन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
दुरात्माevil-souled
दुरात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootदुरात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पापचेतनःsinful-minded
पापचेतनः:
Karta
TypeAdjective
Rootपापचेतन
FormMasculine, Nominative, Singular
उपस्पृश्यhaving sipped/after sipping (water)
उपस्पृश्य:
TypeVerb
Rootउपस्पृश्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रुध्
Formक्त (past participle), Masculine, Nominative, Singular
तपस्वीascetic
तपस्वी:
Karta
TypeNoun
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुमहायशाःof very great fame
सुमहायशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुमहायशस्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
शल्य उवाच
Characters & Entities
श
शल्य (Śalya)द
देवेन्द्र / इन्द्र (Devendra/Indra)त
त्वष्टृ (Tvaṣṭṛ)अ
अग्नि (Agni, sacrificial fire)व
वृत्रासुर (Vṛtrāsura)इ
इन्द्रशत्रु (Indraśatru, epithet)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes