Shloka 11
धृतराष्ट्रस्य संजयप्रश्नः
Dhṛtarāṣṭra’s Inquiry to Saṃjaya on Strategic Comparisons
Devanagari script
इस प्रकार मुझे हस्तिनापुर जानेकी अनुमति देकर, जिनके विशाल नेत्रोंका कोना कुछ लाल रंगका है, उन परम बुद्धिमान् कुन्तीकुमार अर्जुनने भगवान् श्रीकृष्णकी ओर देखकर यह धर्म और अर्थसे युक्त वचन कहा--
Translation
एवमुक्त्वा हस्तिनपुरं गन्तुं मां समनुज्ञाप्य कुन्तीकुमारोऽर्जुनो महाबुद्धिः । ईषद्रक्तान्तविशालनेत्रः कृष्णं निरीक्ष्य धर्मार्थसंयुक्तं वाक्यमिदमब्रवीत् ॥
Word by Word
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
माम्me
माम्:
Karma
TypeNoun
Rootअहम्
Formcommon, accusative, singular
हस्तिनापुरम्to Hastinapura
हस्तिनापुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootहस्तिनापुर
Formneuter, accusative, singular
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
TypeVerb
Rootगम्
Formtumun (infinitive)
अनुज्ञाम्permission
अनुज्ञाम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनुज्ञा
Formfeminine, accusative, singular
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
TypeVerb
Rootदा
Formktvā (absolutive)
विशाल-नेत्र-कोण-ईषत्-रक्तwhose eye-corners (of large eyes) are slightly red
विशाल-नेत्र-कोण-ईषत्-रक्त:
Karta
TypeAdjective
Rootविशाल/नेत्र/कोण/ईषत्/रक्त
Formmasculine, nominative, singular
परम-बुद्धिमान्supremely intelligent
परम-बुद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम/बुद्धिमत्
Formmasculine, nominative, singular
कुन्ती-कुमारःson of Kunti
कुन्ती-कुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती/कुमार
Formmasculine, nominative, singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
Formmasculine, nominative, singular
भगवत्-श्रीकृष्णम्Lord Shri Krishna
भगवत्-श्रीकृष्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootभगवत्/श्रीकृष्ण
Formmasculine, accusative, singular
अवलोक्यhaving looked at
अवलोक्य:
TypeVerb
Rootअव-लोक्
Formlyap (absolutive)
धर्म-अर्थ-युक्तम्endowed with dharma and artha
धर्म-अर्थ-युक्तम्:
TypeAdjective
Rootधर्म/अर्थ/युक्त
Formneuter, accusative, singular
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
Formneuter, accusative, singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formimperfect (laṅ), 3rd, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Sandhi Notes