Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः

Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace

हितं यत्‌ सर्वभूतानामात्मनश्न सुखावहम्‌ | तत्‌ कुयदीश्वरे होतन्मूलं सर्वार्थसिद्धये,जो सम्पूर्ण प्राणियोंक लिये हितकर और अपने लिये भी सुखद हो, उसे ईश्वरार्पणबुद्धिसे करे; सम्पूर्ण सिद्धियोंका यही मूलमन्त्र है

hitaṃ yat sarvabhūtānām ātmanaś ca sukhāvaham | tat kuryād īśvare hotaṃ mūlaṃ sarvārthasiddhaye ||

हितं यत् सर्वभूतानामात्मनश्च सुखावहम् । तत् कुर्यादीश्वरार्पणं तन्मूलं सर्वार्थसिद्धये ॥

हितम्beneficial (thing)
हितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहित (√धा > हित, past passive participle used adjectivally)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootसर्वभूत (सर्व + भूत)
FormNeuter, Genitive, Plural
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sampradana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुखावहम्bringing happiness
सुखावहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुखावह (सुख + आवह)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that (act/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Karta
TypeVerb
Root√कृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
ईश्वरेin/unto the Lord
ईश्वरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Locative, Singular
हुतम्offered (as oblation)
हुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहुत (√हु > हुत, past passive participle)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मूलम्root/cause
मूलम्:
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
सर्वार्थसिद्धयेfor the accomplishment of all aims
सर्वार्थसिद्धये:
Sampradana
TypeNoun
Rootसर्वार्थसिद्धि (सर्व + अर्थ + सिद्धि)
FormFeminine, Dative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
Ī
Īśvara (the Lord)