अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
धर्म कृत्वा कर्मणां तात मुख्य महाप्रताप: सवितेव भाति । हीनो हि धर्मेण महीमपीमां लब्ध्वा नर: सीदति पापबुद्धि:,तात! धर्म, अर्थ और काम तीनोंमें धर्मको प्रधान मानकर तदनुसार चलनेवाला पुरुष महाप्रतापी होकर सूर्यकी भाँति चमक उठता है; परंतु जो धर्मसे हीन है और जिसकी बुद्धि पापमें ही लगी हुई है, वह मनुष्य इस सारी पृथ्वीको पाकर भी कष्ट ही भोगता रहता है
sañjaya uvāca | dharmaṃ kṛtvā karmaṇāṃ tāta mukhyaḥ mahāpratāpaḥ saviteva bhāti | hīno hi dharmeṇa mahīm apīmāṃ labdhvā naraḥ sīdati pāpabuddhiḥ ||
सञ्जय उवाच—तात, धर्मं प्रधानं कृत्वा कर्मणां यः प्रवर्तते स महाप्रतापः सवितेव भाति। यो हि धर्मेण हीनः पापबुद्धिः स इमां महीमपि लब्ध्वा दुःखमेव अनुभवति।
संजय उवाच
Dharma must be made the primary standard governing all actions; such a person gains true radiance and authority. Power or even possession of the whole earth cannot bring well-being to one who lacks dharma and is driven by sinful intent—inner corruption turns external success into suffering.
In the Udyoga Parva’s counsel-filled setting before the great war, Sañjaya delivers a moral observation: he contrasts the dharma-led person, who shines like the sun, with the adharmic, sin-minded person, who remains miserable despite worldly conquest.