Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Ambā’s Vow of Tapas after Paraśurāma’s Assessment (अम्बाया तपोव्रतनिश्चयः)

कृतो यत्नो महादेवस्तपसा55राधितो मया । कन्या भूत्वा पुमान्‌ भावी इति चोक्तोडस्मि शम्भुना,तब राजा ट्रुपद नगरको लौट गये और अपनी पत्नीसे इस प्रकार बोले--*देवि! मैंने बड़ा प्रयत्न किया। तपस्याके द्वारा महादेवजीकी आराधना की। तब भगवान्‌ शंकरने प्रसन्न होकर कहा--पहले तुम्हें पुत्री होगी; फिर वही पुत्रके रूपमें परिणत हो जायगी। मैंने बार- बार केवल पुत्रके लिये याचना की; परंतु भगवान्‌ शिवने इसे दैवका विधान बताया है और कहा--“यह बदल नहीं सकता। जो कहा गया है, वही होगा'

kṛto yatno mahādevas tapasā rādhito mayā | kanyā bhūtvā pumān bhāvī iti cokto 'smi śambhunā ||

भीष्म उवाच— कृतो यत्नो मया सर्वः, तपसा च महादेवः समाराधितः। ततो मे शम्भुना प्रोक्तम्— ‘कन्या ते जनयिष्यते, सा च पश्चात् पुमान् भविष्यति।’ पुनः पुनः पुत्रमेव याच्यमानोऽपि शिवोऽब्रवीत्— ‘दिष्टमेतत्, न शक्यं परिवर्तयितुम्; यदुक्तं तत् तथैव भविष्यति।’

कृतःdone, made
कृतः:
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्नःeffort
यत्नः:
Karta
TypeNoun
Rootयत्न
FormMasculine, Nominative, Singular
महादेवःMahadeva (Shiva)
महादेवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Nominative, Singular
तपसाby austerity
तपसा:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
आराधितःworshipped, propitiated
आराधितः:
TypeAdjective
Rootआराधित (आराध् धातु, क्त प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
कन्याa daughter
कन्या:
TypeNoun
Rootकन्या
FormFeminine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeIndeclinable
Rootभू (क्त्वा)
पुमान्a male, a man
पुमान्:
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भावीwill become, is destined to be
भावी:
TypeAdjective
Rootभाविन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
and
:
TypeIndeclinable
Root
उक्तःsaid, told
उक्तः:
TypeAdjective
Rootउक्त (वच् धातु, क्त प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस् (लट्)
FormPresent (Lat), 1st, Singular
शम्भुनाby Shambhu (Shiva)
शम्भुना:
Karana
TypeNoun
Rootशम्भु
FormMasculine, Instrumental, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
M
Mahādeva
Ś
Śambhu (Śiva)