Shloka 49
अम्बा–राम–भीष्म संवादः
Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge
Devanagari script
स त्वं गुरुरिति प्रेमणा मया सम्मानितो भृशम् | गुरुवृत्ति न जानीषे तस्माद् योत्स्यामि वै त्वया,“आप मेरे गुरु हैं, यह समझकर मैंने प्रेमपूर्वकत आपका अधिक-से-अधिक सम्मान किया है; परंतु आप गुरुका-सा बर्ताव नहीं जानते; अतः मैं आपके साथ युद्ध करूँगा
Transliteration
sa tvaṁ gurur iti premaṇā mayā sammānito bhṛśam | guruvṛtti na jānīṣe tasmād yotsyāmi vai tvayā |
Translation
स त्वं गुरुरिति प्रेम्णा मया सम्मानितो भृशम्। गुरुवृत्तिं न जानीषे तस्माद् योत्स्यामि वै त्वया॥
Word by Word
सःyou (that person)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
गुरुःteacher
गुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus/that (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रेमणाwith affection
प्रेमणा:
Karana
TypeNoun
Rootप्रेमन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
सम्मानितःhonored/respected
सम्मानितः:
TypeVerb
Rootसम्-मान्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
गुरु-वृत्तिम्conduct befitting a teacher
गुरु-वृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगुरुवृत्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
जानीषेyou know/understand
जानीषे:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent, Atmanepada, Second, Singular
तस्मात्therefore/from that reason
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
योत्स्यामिI will fight
योत्स्यामि:
TypeVerb
Rootयुध्
FormSimple Future, Parasmaipada, First, Singular
वैindeed/surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
त्वयाwith you/against you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
Speaker
राम उवाच
Characters & Entities
R
Rama (speaker)G
guru (teacher figure, unnamed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes