Shloka 31

अम्बा–राम–भीष्म संवादः

Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge

Devanagari script

स्वथधर्म पुरुषव्याप्र राजपुत्री लभत्वियम्‌ | न युक्तस्त्ववमानो<यं राज्ञां कर्तु त्वयानघ,पुरुषसिंह! तुम्हें ऐसा करना चाहिये, जिससे इस राजकुमारीको स्वधर्मपालनका अवसर प्राप्त हो। अनघ! तुम्हें राजाओंका इस प्रकार अपमान करना उचित नहीं है

Transliteration

svadharmo puruṣavyāghra rājaputrī labhatv iyam | na yuktas tv avamāno ’yaṃ rājñāṃ kartuṃ tvayānagha ||

Translation

स्वधर्मं पुरुषव्याघ्र राजपुत्री लभत्वियम् । न युक्तस्त्ववमानोऽयं राज्ञां कर्तु त्वयानघ ॥

Word by Word

• स्वधर्मम्: one's own duty
• स्वधर्मम्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्वधर्म
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• पुरुषव्याप्र: O tiger among men
• Type: Noun
• Root: पुरुष-व्याघ्र
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• राजपुत्री: the princess
• राजपुत्री: Karta
• Type: Noun
• Root: राजपुत्री
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• लभतु: let (her) obtain
• Type: Verb
• Root: लभ्
• Form: Imperative, 3rd, Singular, Atmanepada

• इयम्: this (woman)
• इयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• युक्तः: proper / fitting
• Type: Adjective
• Root: युक्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तु: but
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• अवमानः: insult / disrespect
• अवमानः: Karta
• Type: Noun
• Root: अवमान
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अयम्: this
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राज्ञाम्: of kings
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• कर्तुम्: to do
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Infinitive (Tumun)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: Instrumental, Singular

• अनघ: O blameless one
• Type: Adjective
• Root: अनघ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• पुरुषसिंह: O lion among men
• Type: Noun
• Root: पुरुष-सिंह
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

राम उवाच

Characters & Entities

• Rama
• princess (rājaputrī)
• kings (rājñām)