Shloka 6
भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength
Devanagari script
यस्त्वं वृद्ध सर्वराज्ञां हितबुद्धि जितेन्द्रियम् । मरणाय महाप्रज्ञं दीक्षयित्वा विकत्थसे
Translation
यस्त्वं वृद्धं सर्वराज्ञां हितबुद्धिं जितेन्द्रियम् । मरणाय महाप्रज्ञं दीक्षयित्वा विकत्थसे ॥
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वृद्धO elder / O aged one
वृद्ध:
TypeNoun (vocative used as address)
Rootवृद्ध
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वराज्ञाम्of all kings
सर्वराज्ञाम्:
TypeNoun
Rootसर्वराजन्
FormMasculine, Genitive, Plural
हितबुद्धिम्having benevolent intent / well-disposed
हितबुद्धिम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहितबुद्धि
FormMasculine, Accusative, Singular
जितेन्द्रियम्self-controlled (having conquered the senses)
जितेन्द्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजितेन्द्रिय
FormMasculine, Accusative, Singular
मरणायfor death
मरणाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootमरण
FormNeuter, Dative, Singular
महाप्रज्ञम्very wise / great in understanding
महाप्रज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहाप्रज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
दीक्षयित्वाhaving initiated / having consecrated (for battle)
दीक्षयित्वा:
TypeVerb
Rootदीक्ष्
FormAbsolutive (Gerund)
विकत्थसेyou boast
विकत्थसे:
TypeVerb
Rootवि+कथ्
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes