Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel

द्वावड्कुशधरीौ तत्र द्वावुत्तमधनुर्धरी । दौ वरासिधरौ राजन्नेक: शक्तिपिनाकधृक्‌

dvāv aṅkuśadharī tau tatra dvāv uttamadhanurdharī | dvau varāsidharau rājan ekaḥ śaktipinākadhṛk ||

द्वावङ्कुशधरौ तत्र द्वावुत्तमधनुर्धरौ । द्वौ वरासिधरौ राजन्नेकः शक्तिपिनाकधृक् ॥ तत्र राजन्, द्वौ अङ्कुशधरौ महावतकार्ये नियुक्तौ; द्वौ उत्तमधनुर्धरौ; द्वौ वरासिधरौ; एकश्च शक्तिं पिनाकं च धारयन् सर्वतोऽभ्युपस्थितः।

द्वौtwo
द्वौ:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
अङ्कुशधरौtwo goad-bearers (mahouts)
अङ्कुशधरौ:
Karta
TypeNoun
Rootअङ्कुशधर
FormMasculine, Nominative, Dual
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
द्वौtwo
द्वौ:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
उत्तमधनुर्धरौtwo excellent bowmen
उत्तमधनुर्धरौ:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तमधनुर्धर
FormMasculine, Nominative, Dual
द्वौtwo
द्वौ:
Karta
TypeAdjective
Rootद्वि
FormMasculine, Nominative, Dual
वरासिधरौtwo bearers of excellent swords
वरासिधरौ:
Karta
TypeNoun
Rootवरासिधर
FormMasculine, Nominative, Dual
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
एकःone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्तिपिनाकधृक्one who bears a spear and Pināka (Śiva's bow)
शक्तिपिनाकधृक्:
Karta
TypeNoun
Rootशक्तिपिनाकधृ
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
King (rājan)
A
aṅkuśa (elephant-goad)
B
bow (dhanus)
S
sword (asi)
Ś
śakti (spear)
P
Pināka (Śiva’s weapon)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined preparedness and role-based duty: each attendant is equipped according to a specific function (mahout, archer, swordsman, spear-bearer), reflecting orderly protection and the ethical ideal of fulfilling one’s assigned responsibility in a royal setting.

Vaiśampāyana is describing the armed personnel present—enumerating how many carried elephant-goads, bows, swords, and a spear with Pināka—conveying the guarded, martial atmosphere surrounding the royal party.