Shloka 44
Kaurava Mobilization at Kurukṣetra (Duryodhana Orders War Preparations) / कुरुक्षेत्रे धार्तराष्ट्र-सैन्यसज्जा
Devanagari script
कृतास्त्रं मन्यते बाल आत्मानमविचक्षण: । धार्तराष्ट्रो बलस्थं च पश्यत्यात्मानमातुर:,धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन युद्धके लिये आतुर हो रहा है। वह मूर्ख और अयोग्य होकर भी अपनेको अस्त्रविद्यामें पारंगत मानता है और दुर्बल होकर भी अपनेको बलवान् समझता है
Translation
कृतास्त्रं मन्यते बाल आत्मानमविचक्षणः । धार्तराष्ट्रो बलस्थं च पश्यत्यात्मानमातुरः ॥
Word by Word
कृतास्त्रम्trained/versed in weapons
कृतास्त्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकृतास्त्र (कृत + अस्त्र)
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
बालःthe childish one/fool
बालः:
Karta
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Nominative, Singular
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अविचक्षणःundiscerning/unwise
अविचक्षणः:
Karta
TypeAdjective
Rootअविचक्षण
FormMasculine, Nominative, Singular
धार्तराष्ट्रःDhritarashtra’s son (Duryodhana)
धार्तराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
बलस्थम्standing in strength/strong
बलस्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबलस्थ (बल + स्थ)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पश्यतिsees/considers
पश्यति:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (पश्यति)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आतुरःeager/impetuous (for battle)
आतुरः:
Karta
TypeAdjective
Rootआतुर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes