Shloka 3
उद्योगपर्व — अध्याय १४१: कर्ण–कृष्णसंवादः, उत्पात-स्वप्न-लक्षणानि
Karna–Krishna Dialogue: Omens and Dream-Signs
Devanagari script
ध्रुवो जय: पाण्डवानामितीदं न संशय: कश्नन विद्यतेडत्र । जयध्वजो दृश्यते पाण्डवस्य समुच्छितो वानरराज उग्र:
Translation
ध्रुवो जयः पाण्डवानामिति नात्र संशयः कश्चन विद्यते। जयध्वजो दृश्यते पाण्डवस्य समुच्छितो वानरराज उग्रः॥
Word by Word
ध्रुवःcertain, fixed
ध्रुवः:
Karta
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormMasculine, Nominative, Singular
जयःvictory
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवानाम्of the Pāṇḍavas
पाण्डवानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
इदम्this (statement)
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदं
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
कश्चनany (at all)
कश्चन:
Karta
TypePronoun
Rootकश्चन
FormMasculine, Nominative, Singular
विद्यतेexists, is found
विद्यते:
TypeVerb
Root√विद् (विद्/विद्य्) + यक् (आत्मनेपद, वर्तमान)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Active (intransitive 'exists')
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
जयध्वजःvictory-banner, banner of victory
जयध्वजः:
Karta
TypeNoun
Rootजय-ध्वज
FormMasculine, Nominative, Singular
दृश्यतेis seen, appears
दृश्यते:
TypeVerb
Root√दृश् (पश्य) (आत्मनेपद, वर्तमान)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive/Impersonal sense ('is seen')
पाण्डवस्यof the Pāṇḍava (Arjuna)
पाण्डवस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Singular
समुच्छितःraised high, lofty
समुच्छितः:
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-√श्री/√श्रि (समुच्छित) (PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
वानरराजःking of monkeys (Hanumān)
वानरराजः:
Karta
TypeNoun
Rootवानर-राज
FormMasculine, Nominative, Singular
उग्रःfierce, formidable
उग्रः:
TypeAdjective
Rootउग्र
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes